Przypominamy tekst Piotra Kaszni z 1999 r.
Każda jego książka oczekiwana jest z dużym zainteresowaniem i natychmiast trafia na listy bestsellerów. Podobnie jest i w przypadku najnowszego jego tytułu, zbioru trzech nowel "Nieznane".
Bohaterką każdej z nich jest kobieta, która opowiada jeden epizod ze swej młodości. Jak wskazuje tytuł książki, nie znamy ani nazwisk, ani imion bohaterek. Nie wiemy, co się zdarzyło przed i po opowiadanym epizodzie.
Bohaterka pierwszej noweli opowiada o swoim przyjeździe z Lyonu do Paryża w poszukiwaniu pracy. W paryskiej kawiarni spotyka młodego tajemniczego człowieka. Jesteśmy w końcu lat 50. lub na początku lat 60. , w okresie wojny w Algierii. Młody człowiek jest prawdopodobnie łącznikiem algierskiego Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN) , ale tego nigdy się nie dowiemy. "Nieznana" zakochuje się w nim, towarzyszy mu w licznych podróżach za granicę. Jednak pewnego dnia młody człowiek znika.
Bohaterka drugiej noweli żyje od śmierci swego ojca w pensjonacie o szczególnie surowym regulaminie. Wakacje spędza u swej ciotki mieszkającej w pobliżu rodzinnego Annecy. Pomaga jej w sprzątaniu w okolicznych willach. W jednej z nich poznaje przyjaciela swego ojca, który przekazuje jej kilka przedmiotów należących do zmarłego, w tym jego rewolwer. Pewnego wieczoru, kiedy grozi jej, że zostanie zgwałcona, robi z niego użytek.
Trzecia "nieznajoma" ucieka przed samotnym życiem, wspominając niejakiego René, z którym żyła jakiś czas w Londynie. Czuje się bezpieczna tylko w pewnej kawiarni w XV dzielnicy Paryża, często odwiedzanej przez członków tajemniczej sekty. Daje się do niej wciągnąć, ponieważ -- jak twierdzi -- żeby przerwać samotność, złagodzić "terror życia", jesteśmy gotowi zapłacić każdą cenę. Atmosfera tajemniczości, nieuchwytności, niedopowiedzenia panująca w "Nieznanych" jest bardzo charakterystyczna dla pisarskiego świata Modiano. Ale chyba nigdy nie była ona jeszcze tak silna jak właśnie w tej książce. Dla Modiano życie jest nieprzeniknioną tajemnicą, nie wiemy, kim jesteśmy, nie wiemy, skąd przychodzimy i dokąd idziemy.
Sam Patrick Modiano jest człowiekiem tajemniczym. Unika kontaktów, bardzo rzadko udziela wywiadów. "Nieznane" to najbardziej osobista z jego dotychczasowych książek. Nie ukrywa, że opowiadane przez trzy "nieznane" kobiety epizody z ich młodości noszą w dużym stopniu znamiona jego własnych przeżyć. Bohaterki "Nieznanych" są kimś w rodzaju moich sióstr bliźniaczych -- powiedział przy okazji ukazania się książki. Podobnie jak kilka poprzednich tytułów Modiano, "Nieznane" nie są powieścią, ale zbiorem nowel. Zdaniem pisarza, jeżeli nie ma się sił, by pisać wielkie powieści w rodzaju "Czarodziejskiej góry" czy "Anny Kareniny", trzeba zadowolić się formą pośrednią.
Piotr Kasznia
