Tegoroczna laureatka literackiej Nagrody Nobla, Han Kang z Korei Południowej, ofiarowała muzeum swoją filiżankę do herbaty, z której korzystała podczas pisania „Nie mówię żegnaj”, powieści o ludobójstwie na wyspie Czedżu z 1948 r. - Pisarka wstawała o godz. 5:30, wychodziła na spacer, po czym wypijała herbatę w tej filiżance - relacjonuje w rozmowie z „Rz” koordynatorka z Muzeum Nagrody Nobla, Elin Granberg.
Filiżanka Han Kang, maska Jamesa Alana Robinsona
Maleńki atrybut Han Kang stoi w zdecydowanym kontraście do sporej wielkości maski z Demokratycznej Republiki Konga, należącej do grupy etnicznej Kuba, którą Szwedom przekazał brytyjski laureat nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla, James Alan Robinson. Naukowiec wiele swoich badań nad powstawaniem instytucji i ich wpływem na dobrobyt prowadził właśnie w DRK. Rytualna maska jest jedną z trzech używanych do snucia narracji o historii narodu podczas szczególnych uroczystości - podkreśla koordynatorka. Maskę trzymało się w jednej dłoni, w drugiej - miecz - dodaje. Inne artefakty, które laureaci przekazali do muzeum, to pionki do gry w szachy, korona origami i kij narciarski.
Czytaj więcej
W wieku 87 lat zmarł Stanisław Tym, autor tekstów, aktor, reżyser, a także dyrektor teatrów. Masową popularność zdobył jako prezes Ryszard Ochódzki...
W siedzibie Akademii Szwedzkiej odbyła się też konferencja prasowa z udziałem Han Kang. Tematem spotkania Koreanki z dziennikarzami stały się wydarzenia z ostatnich dni, gdy prezydent Korei Południowej ogłosił stan wojenny, a po kilku godzinach go odwołał. - Kiedy pisałam powieść „Nadchodzi chłopiec” poświęcałam dużo czasu na zagłębianie się w okres wprowadzenia stanu wojennego w 1979 r. Przeżywanie czegoś podobnego w 2024 r. było wstrząsające - wyznała autorka. Mówiła, że jest zszokowana wydarzeniami ostatnich dni. Ujawniła również, że podczas pobytu w Sztokholmie zamierza odwiedzić mieszkanie Astrid Lindgren oraz zwiedzić miasto, na co - jak wyznała - nie miała czasu podczas swoich ostatnich wizyt w stolicy Szwecji.
Maska przekazana przez Jamesa Alana Robinsona
Tydzień Noblowski ma być także pretekstem do rozświetlenia 16 miejsc Sztokholmu artystycznymi iluminacjami inspirowanymi nagrodami Nobla. Interesującą architektonicznie instalację świetlną stanowi „De aderton” (Osiemnaście), złożona z dziesięciu drewnianych pawiloników, poświęconych laureatkom Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, m.in Oldze Tokarczuk, Annie Ernaux, Selmie Lagerlöf, Nadine Gordimer i Elfride Jelinek. Tytuł iluminowanego dzieła odwołuje się do 18 kobiet, które uhonorowano noblowskimi laurami, a także do 18 członków Akademii Szwedzkiej, którzy decydują o przyznaniu nagród. Projekt ma zwrócić uwagę na nierówny podział nagród Nobla ze względu na płeć - od 1901 r., od kiedy nagroda jest ogłaszana, w dziedzinie literatury otrzymało ją 103 mężczyzn i 18 kobiet.
Filiżanka przekazana przez Han Kang. Na zdjęciu: Elin Granberg
Olga Tokarczuk i świat widziany od spodu
Tworząc pawilonik inspirowany polską laureatką literackiego Nobla za 2018 rok, Olgą Tokarczuk, studenci Wyższej Szkoły Architektury i Inżynierii Lądowej (KTH) sięgnęli po wywiad, jakiego urodzona w Sulechowie pisarka w 2019 r. udzieliła programowi kulturalnemu szwedzkiej telewizji „Babels bibliotek”. Eric Boström z KTH opowiada „Rz”, że wraz z dwiema studentkami skupili się na wypowiedzi laureatki na temat jej fascynacji postrzeganiem rzeczy „widzianych od spodu” z perspektywy siedzenia pod stołem. Tokarczuk mówiła w wywiadzie, że świat widziany od spodu był ciekawszy niż ten z zewnątrz. I ten nieoczywisty punkt postrzegania, gdzie światło, dźwięk i ruch rozchodzą się spod spodu, twórcy przedstawili w swoim obiekcie.
Czytaj więcej
Jagna Dobesz otrzymała nagrodę za najlepszą scenografię w duńsko-polskim filmie „Dziewczyna z igłą”.
Portret Olgi Tokarczuk na szkle znajduje się wśród wizerunków innych literackich noblistek w pawilonie artystki Elise Cervine. Świetlną instalację można podziwiać słuchając muzyki Johana Stohne, inspirowanej uzasadnieniami literackich laurów, w którą Szwed wplótł również swój głos. W niedzielę w ramach instalacji De Aderton będzie można usłyszeć teksty po szwedzku i w językach oryginałów dzieł Olgi Tokarczuk, Annie Ernaux, Grazii Deleddy i Han Kang.
Portret Olgi Tokarczuk na szkle
Polska noblistka (jako psycholog) uczestniczyć też będzie w seminarium poświęconym różnym aspektom zdrowia wraz z laureatami Nobla w dziedzinie medycyny, m.in z Charlesem Rice'em i Michaelem Rosbashem. W ramach Tygodnia Noblowskiego laureaci tradycyjnie wygłoszą publiczne odczyty. 10 grudnia, w rocznicę śmierci szwedzkiego wynalazcy i przemysłowca Alfreda Nobla odbędzie się ceremonia wręczenia nagród z udziałem króla Karola Gustawa XVI.
