[srodtytul]Analogi insuliny[/srodtytul]
Cząsteczki podobne do insuliny ludzkiej powstałe w wyniku modyfikacji struktury insuliny na drodze inżynierii genetycznej. Ostatnio pojawiły się wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa stosowania jednego z długo działających analogów.
[srodtytul]BMI[/srodtytul]
Body Mass Index (kg/m2) – wskaźnik masy ciała określający stosunek między masą ciała a wzrostem, wyliczany jako stosunek masy ciała (w kg) do wzrostu podniesionego do kwadratu (w m2); prawidłowe wartości BMI mieszczą się w zakresie 18 – 25 kg/m2, jeżeli są w przedziale 25 – 30 kg/m2, oznacza to nadwagę, jeśli przekraczają 30 kg/m2, mówimy o otyłości.
[srodtytul]Cholesterol[/srodtytul]
Substancja organiczna, której podwyższone stężenie we krwi przyczynia się do odkładania złogów w ścianach naczyń krwionośnych i tym samym do powstania miażdżycy.
[srodtytul]Cukrzyca[/srodtytul]
DM – diabetes mellitus, przewlekła choroba metaboliczna, charakteryzuje się brakiem wydzielania insuliny (typ 1) lub osłabionym jej działaniem (typ 2).
[srodtytul]Cukrzyca typu 1[/srodtytul]
Jest spowodowana bezwzględnym brakiem insuliny. Występuje głównie u osób młodych, szczupłych. W leczeniu stosuje się dietę i insulinę.
[srodtytul]Cukrzyca typu 2[/srodtytul]
Najczęściej występująca postać cukrzycy (ponad 90 proc. przypadków), częstość występowania zwiększa się wraz z wiekiem, najczęściej u otyłych; obserwuje się częstsze występowanie rodzinne; u jej podstaw leży oporność tkanek obwodowych na insulinę.
Leczenie polega na stosowaniu diety, odpowiedniego wysiłku fizycznego, leków doustnych i insuliny.
[srodtytul]Dieta[/srodtytul]
Niezależnie od typu cukrzycy właściwe odżywianie się jest jednym z najważniejszych sposobów leczenia. Zagrożenie cukrzycą wzrasta przy długotrwałym spożywaniu nadmiernych w stosunku do potrzeb ilości pożywienia, u osób z nadwagą i otyłych.
[srodtytul]Glikemia[/srodtytul]
Określa poziom glukozy we krwi. Oznacza się ją na czczo i po posiłku (dwie godziny).
[srodtytul]Glukagon[/srodtytul]
Hormon wytwarzany w komórkach alfa trzustki o działaniu przeciwnym do insuliny, podwyższający poziom cukru we krwi.
[srodtytul]Glukoza[/srodtytul]
Jest cukrem prostym. Głównym jej źródłem jest pożywienie. Jest produkowana również w wątrobie i stanowi podstawowy materiał energetyczny oraz substrat, z którego powstają inne substancje w cyklach metabolicznych.
[srodtytul]Hemoglobina glikowana[/srodtytul]
Poziom hemoglobiny glikowanej określa stopień wyrównania cukrzycy w ciągu dwóch – trzech miesięcy poprzedzających badanie i koreluje ze średnią glikemią oznaczaną w tym czasie.
[srodtytul]Hipoglikemia[/srodtytul]
Oznacza obniżony w stosunku do prawidłowego poziom cukru we krwi.
[srodtytul]Hiperglikemia[/srodtytul]
Oznacza podwyższony w stosunku do prawidłowego poziom cukru we krwi.
[srodtytul]Indeks glikemiczny[/srodtytul]
Inaczej wskaźnik glikemiczny, wskaźnik klasyfikujący pokarmy, które zawierają węglowodany, w zależności od ich zdolności do podwyższania poziomu cukru we krwi (pokarmy o wysokim – powyżej 50, i niskim – poniżej 50 wskaźniku); wartość indeksu dla glukozy wynosi 100, inne produkty: gotowane ziemniaki – 95, białe pieczywo – 85, pieczywo ciemne pełnoziarniste – 45, zielona sałata – 12.
[srodtytul]Insulina ludzka[/srodtytul]
Substancja organiczna, hormon produkowany przez komórki beta trzustki człowieka o silnym działaniu metabolicznym. Brak działania insuliny (bezwzględny brak, nieprawidłowa budowa cząsteczki, oporność tkanek na jej działanie) powoduje cukrzycę.
[srodtytul]Insulina ludzka rekombinowana[/srodtytul]
Biotechnologiczna insulina ludzka otrzymana na drodze inżynierii genetycznej.
W 100 proc. odpowiadająca hormonowi wytwarzanemu przez trzustkę człowieka.
[srodtytul]Insulinooporność[/srodtytul]
Sytuacja, w której dochodzi do osłabionego działania insuliny na komórki mięśni i tkanki tłuszczowej, jest główną przyczyną cukrzycy typu 2.
[srodtytul]Nadciśnienie tętnicze[/srodtytul]
Ciśnienie przekraczające prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego krwi, tj. ciśnienia wywieranego przez krew na ściany serca i naczyń krwionośnych; ciśnienie tętnicze wyraża się dwiema wartościami: ciśnienia skurczowego i rozkurczowego.
[srodtytul]Nefropatia cukrzycowa[/srodtytul]
Późne powikłanie cukrzycy powstające na skutek uszkodzenia małych naczyń krwionośnych kłębuszków nerkowych, objawia się białkomoczem i prowadzi w konsekwencji do zaburzenia funkcji oraz niewydolności nerek, w krajach rozwiniętych stanowi główną przyczynę niewydolności nerek.
[srodtytul]Neuropatia cukrzycowa[/srodtytul]
Późne powikłanie cukrzycy wynikające z uszkodzenia małych naczyń krwionośnych odżywiających nerwy, prowadzi w konsekwencji do upośledzenia funkcji nerwów.
[srodtytul]Polidypsia[/srodtytul]
Zwiększone pragnienie jest jednym z objawów podwyższonego poziomu glukozy we krwi.
[srodtytul]Poliuria[/srodtytul]
Inaczej wielomocz, czyli zwiększona ilość oddawanego moczu, jest jednym z objawów podwyższonego poziomu glukozy we krwi.
[srodtytul]Retinopatia cukrzycowa[/srodtytul]
Powikłanie cukrzycy, które wynika z uszkodzenia małych naczyń krwionośnych siatkówki oka, może prowadzić w efekcie do upośledzenia wzroku, w krajach rozwiniętych stanowi główną przyczynę ślepoty.
[srodtytul]Samokontrola[/srodtytul]
Określenie na samodzielne kontrolowanie przez pacjenta pomiarów poziomu glukozy we krwi za pomocą glukometru. Samokontrola jest bardzo istotnym składnikiem leczenia.
[srodtytul]Stopa cukrzycowa[/srodtytul]
Powikłanie cukrzycy dotyczące stóp, które powstaje w następstwie zmian w naczyniach krwionośnych i nerwach spowodowanych niewyrównaną cukrzycą.
[srodtytul]Wymiennik węglowodanowy WW[/srodtytul]
1 WW jest to taka ilość danego produktu żywnościowego, podana w gramach lub miarach gospodarczych, która zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych przez organizm.
[srodtytul]Zespół metaboliczny[/srodtytul]
Cechuje się współwystępowaniem otyłości, zaburzeń lipidowych, nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń gospodarki węglowodanowej (cukrzyca typu 2 lub stany przedcukrzycowe). Przyczyną tych schorzeń jest insulinooporność, która jest uważana za główny czynnik ryzyka cukrzycy i przyczynę wzrostu ryzyka choroby serca.
oprac. dr n. med. Paweł Luźniak, adiunkt w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, specjalista diabetolog
[i]Paweł Luźniak jest adiunktem w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, absolwentem Akademii Medycznej w Warszawie. Posiada specjalizację w zakresie chorób wewnętrznych i diabetologii.
W klinice odpowiedzialny jest za prowadzenie dydaktyki dla studentów oraz lekarzy specjalizujących się w diabetologii.
W pracy naukowej szczególnie interesuje się problematyką dotyczącą epidemiologii powikłań cukrzycy. Jest autorem 40 publikacji.[/i]
