15 czerwca Stany Zjednoczone i Iran osiągnęły porozumienie, które ma zakończyć działania wojenne. Dokument ma zostać oficjalnie podpisany już 19 czerwca.
Dotychczas nie przekazano oficjalnie, co szczegółowo zawiera umowa. Teraz wysocy rangą urzędnicy administracji Donalda Trumpa odczytali jednak dziennikarzom pełny tekst 14-punktowego wstępnego porozumienia z Iranem. Zrobiono to, gdyż wcześniej do jego treści dotarły m.in. stacja CNN oraz agencja Bloomberga.
Amerykańskie media dotarły do pełnej treści porozumienia Iran–USA
CNN do dokumentu miała dotrzeć, dzięki amerykańskiemu urzędnikowi. Treść umowy potwierdził także między innymi anonimowy dyplomata, który miał widzieć umowę podczas szczytu G7, który odbył się we Francji.
Zdaniem źródła stacji pod dokumentem cyfrowo podpisali się – już w niedzielę – prezydent USA Donald Trump i wiceprezydent J.D. Vance, a także Mohmammad Ghalibaf, przewodniczący irańskiego parlamentu.
Do doniesień o ujawnieniu treści umowy odniósł się wcześniej rzecznik Białego Domu, który podkreślił, że tekst nie odzwierciedla faktycznego „memorandum of understanding” (MOU).
Czytaj więcej
Stany Zjednoczone i Iran osiągnęły porozumienie, które ma zakończyć działania wojenne. Zostanie ono oficjalnie podpisane 19 czerwca w Szwajcarii –...
Teraz przedstawiciele administracji Trumpa – zaangażowani w negocjacje z Iranem – punkt po punkcie odczytali tekst wstępnego porozumienia z Iranem dziennikarzom. Zrobili to właśnie przez publikacje medialne – cytowana przez nie wersja różniła się bowiem nieco od tej prawdziwej.
Biały Dom pokazał oficjalną wersję porozumienia USA-Iran
Jeden z urzędników administracji USA potwierdził, że dokument został już podpisany cyfrowo w niedzielę. Zastrzegł jednak, że Donald Trump zaznaczał, iż porozumienie nie jest „jeszcze ostateczne”. Dodał też, że jeśli strona amerykańska stwierdzi, iż Iran "gra na zwłokę", administracja "bardzo szybko" zerwie rozmowy i wróci do presji na Iran. Podpisanie wstępnej umowy ma być elementem – jak wskazano –„dżentelmeńskiej umowy”, od której strony mogą odstąpić aż do zawarcia wiążącego porozumienia końcowego.
Kolejna runda rozmów odbędzie się w najbliższy weekend w Szwajcarii, w Genewie. Na razie nie wiadomo, czy i kiedy dojdzie do ostatecznego podpisania porozumienia. Według zapowiedzi ma do tego jednak dojść 19 czerwca.
Z odczytanej przez przedstawicieli administracji USA wersji porozumienia wynika, że jego główne zasady są w większości takie, jak wcześniej przedstawiały media. Chodzi m.in. o natychmiastowe otwarcie cieśniny Ormuz i zakończenie amerykańskiej blokady, tymczasowe zawieszenie sankcji na irańską ropę naftową, rozpoczęcie 60-dniowych negocjacji na temat irańskiego programu atomowego oraz zniesienia wszelkich sankcji, odblokowania aktywów i oszacowanego na 300 mld dolarów programu odbudowy Iranu.
Oficjalna wersja dokumentu jest bardziej konkretna, niż ta opisywana przez CNN i Bloomberga. Mówi bowiem więcej o programie jądrowym Iranu – wskazuje między innymi, iż zapasy wzbogaconego uranu mają zostać zneutralizowane.
W umowie wspomniano też – wprost – o zapewnieniu żeglugi przez cieśninę Ormuz bez opłat, ale jedynie przez 60 dni trwania negocjacji.
Media zauważają, że porozumienie wydaje się dopuszczać jednak możliwość przyszłych opłat w drodze porozumienia z Omanem. „Republika Islamska Iranu przeprowadzi dialog z Sułtanatem Omanu w celu określenia przyszłej administracji i usług morskich cieśninie Ormuz, we współpracy z innymi państwami nadbrzeżnymi Zatoki Perskiej, zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i suwerennymi prawami państw nadbrzeżnych cieśniny Ormuz” - czytamy.
Z umowy wynika też zobowiązanie do „zapewnienia integralności terytorialnej i suwerenności Libanu”.
W porozumieniu widnieją także zapisy o wartym 300 mld dol. planie odbudowy Iranu oraz o natychmiastowym zawieszeniu sankcji Stanów Zjednoczonych na sprzedaż irańskiej ropy naftowej i produktów pochodnych.
Dostęp do zamrożonych lub ograniczonych funduszy i aktywów Iranu ma zostać – według umowy – udostępniony dopiero „po wdrożeniu" porozumienia. Procedury ich uwolnienia strony uzgodnią zaś w trakcie negocjacji.
Jak wskazali przedstawiciele administracji Trumpa, treść zapisu o zobowiązaniu USA do wycofania sił "z sąsiedztwa Islamskiej Republiki Iranu" w ciągu 30 dni od ostatecznego porozumienia oznacza wycofanie jedynie dodatkowych sił wysłanych przez USA do regionu w ramach przygotowań do wojny.
Co zakłada porozumienie USA–Iran? Biały Dom o umowie punkt po punkcie
1. Stany Zjednoczone Ameryki oraz Islamska Republika Iranu, wraz ze swoimi sojusznikami w obecnej wojnie, podpisują niniejsze porozumienie, aby ogłosić natychmiastowe i trwałe zakończenie operacji wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie, i zobowiązują się odtąd nie wszczynać żadnej wojny ani operacji wojskowej przeciwko sobie nawzajem, powstrzymać się od groźby użycia siły lub jej użycia przeciwko sobie oraz zapewnić integralność terytorialną i suwerenność Libanu. Porozumienie końcowe potwierdzi trwałe zakończenie wojny na wszystkich frontach, w tym w Libanie, oraz pozostałe postanowienia niniejszego paragrafu.
2. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zobowiązują się szanować wzajemnie swoją suwerenność i integralność terytorialną oraz powstrzymać się od ingerencji w wewnętrzne sprawy drugiej strony.
3. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zobowiązują się do negocjowania i osiągnięcia porozumienia końcowego w terminie maksymalnie 60 dni, z możliwością przedłużenia za obopólną zgodą.
4. Natychmiast po podpisaniu niniejszego MOU Stany Zjednoczone Ameryki rozpoczną znoszenie blokady morskiej oraz wszelkich zakłóceń i przeszkód wobec Islamskiej Republiki Iranu i całkowicie zniosą blokadę morską w ciągu 30 dni. W tym okresie ruch statków będzie proporcjonalny do wielkości ruchu sprzed wojny, przywracanego przez Islamską Republikę Iranu. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się ponadto wycofać swoje siły z sąsiedztwa Islamskiej Republiki Iranu w ciągu 30 dni po zawarciu porozumienia końcowego.
Czytaj więcej
Prywatny fundusz o wartości 300 miliardów dolarów, którego celem jest pobudzenie inwestycji w Iranie, został uwzględniony we wstępnym porozumieniu...
5. Po podpisaniu niniejszego MOU Islamska Republika Iranu, dokładając najlepszych starań, poczyni przygotowania do bezpiecznego przepływu statków handlowych bez opłat, wyłącznie przez 60 dni, z Zatoki Perskiej na Morze Omańskie i odwrotnie. Ruch statków handlowych rozpocznie się natychmiast, a z uwagi na konieczność usunięcia przeszkód technicznych i wojskowych oraz rozminowania przez Islamską Republikę Iranu zostanie przywrócony w ciągu 30 dni. Islamska Republika Iranu przeprowadzi dialog z Sułtanatem Omanu w celu określenia przyszłej administracji i usług morskich w cieśninie Ormuz, w porozumieniu z innymi państwami nadbrzeżnymi Zatoki Perskiej, zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i suwerennymi prawami państw nadbrzeżnych cieśniny Ormuz.
6. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się, wraz z partnerami regionalnymi, opracować ostateczny, wzajemnie uzgodniony plan o wartości co najmniej 300 mld USD na odbudowę i rozwój gospodarczy Islamskiej Republiki Iranu. Mechanizm realizacji tego planu zostanie sfinalizowany jako część porozumienia końcowego w ciągu 60 dni. Wszelkie wymagane licencje, zwolnienia i zezwolenia niezbędne dla odpowiednich transakcji finansowych zostaną udzielone przez Stany Zjednoczone Ameryki.
7. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się znieść wszelkiego rodzaju sankcje wobec Islamskiej Republiki Iranu, w tym wynikające z rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, rezolucji Rady Gubernatorów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) oraz wszystkie jednostronne sankcje USA, pierwotne i wtórne, zgodnie z harmonogramem uzgodnionym jako część porozumienia końcowego. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone Ameryki uznają krytyczne znaczenie wspomnianej wyżej kwestii zniesienia sankcji i wyraziły zamiar niezwłocznego zajęcia się tymi kwestiami w negocjacjach w celu osiągnięcia wzajemnego porozumienia.
8. Islamska Republika Iranu potwierdza, że nie będzie pozyskiwać ani rozwijać broni jądrowej. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu uzgodniły, że rozstrzygną kwestię losu zgromadzonego materiału wzbogaconego zgodnie z mechanizmem, który zostanie wzajemnie uzgodniony, w zgodzie z harmonogramem wskazanym w paragrafie 7, przy czym minimalną metodą będzie mieszanie wsteczne na miejscu pod nadzorem MAEA. Obie strony uzgodniły także omówienie kwestii wzbogacania oraz innych wzajemnie uzgodnionych spraw związanych z potrzebami nuklearnymi Islamskiej Republiki Iranu, w oparciu o satysfakcjonujące ramy, które zostaną uzgodnione w porozumieniu końcowym. Porozumienie końcowe potwierdzi postanowienia niniejszego paragrafu, a Islamska Republika Iranu uznaje krytyczne znaczenie wspomnianych wyżej kwestii nuklearnych. Strony wyrażają zamiar niezwłocznego zajęcia się tymi kwestiami w negocjacjach w celu osiągnięcia wzajemnego porozumienia.
9. W oczekiwaniu na porozumienie końcowe Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zgadzają się utrzymać status quo. Islamska Republika Iranu utrzyma obecny status quo swojego programu nuklearnego, a Stany Zjednoczone Ameryki nie nałożą żadnych nowych sankcji ani nie rozmieszczą dodatkowych sił w regionie.
10. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się, że niezwłocznie po podpisaniu niniejszego MOU i do czasu zniesienia sankcji Ministerstwo Finansów USA wyda zwolnienia (z sankcji) na eksport irańskiej ropy naftowej, produktów naftowych i ich pochodnych oraz wszelkich powiązanych usług, w tym transakcji bankowych, ubezpieczeń, transportu itd.
Czytaj więcej
Donald Trump powiedział, że umowa z Iranem ma formę memorandum o porozumieniu, ale – jak zaznaczył – jest ono „bardzo mocne”. - To nie są tylko dwa...
11. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się w pełni udostępnić do użytku zamrożone lub ograniczone fundusze i aktywa Islamskiej Republiki Iranu po wdrożeniu niniejszego MOU. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu wzajemnie uzgodnią procedury dotyczące uwolnienia tych funduszy w trakcie negocjacji. Fundusze takie, niezależnie od tego, czy pozostaną na pierwotnym koncie, czy zostaną przekazane, będą w pełni dostępne do wypłaty na rzecz każdego ostatecznego beneficjenta wskazanego przez Bank Centralny Islamskiej Republiki Iranu. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się wydać wszelkie niezbędne licencje i zezwolenia.
12. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zgadzają się, że zostanie ustanowiony mechanizm wykonawczy do monitorowania pomyślnego wdrożenia niniejszego MOU oraz przyszłej zgodności z porozumieniem końcowym.
13. Po podpisaniu niniejszego MOU i z zastrzeżeniem rozpoczęcia wdrażania paragrafów 1, 4, 5, 10 i 11 niniejszego MOU oraz kontynuacji wdrażania tych środków, Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu rozpoczną negocjacje dotyczące porozumienia końcowego wyłącznie w odniesieniu do pozostałych paragrafów.
14. Porozumienie końcowe zostanie zatwierdzone wiążącą rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Donald Trump we Francji Memorandum o porozumieniu z Iranem to bardzo mocny dokument
W Evian-les-Bains – gdzie odbył się szczyt grupy G7 – Donald Trump powiedział, że umowa z Iranem ma formę memorandum o porozumieniu, ale – jak zaznaczył – jest ono „bardzo mocne”. – To nie są tylko dwa akapity. To długi, dość szczegółowy dokument – zaznaczył prezydent USA w Evian-les-Bains, gdzie odbył się szczyt grupy G7.
Polityk został zapytany o to, na ile jest przekonany, że porozumienie z Iranem zostanie podpisane w piątek. – Myślę, że to zostanie zrobione. Oni chcą to podpisać. Chcą wrócić do normalnego życia – stwierdził prezydent USA.
Amerykański przywódca podkreślił także, że dokument ma formę memorandum o porozumieniu, ale – jak zaznaczył –. jest ono „bardzo mocne”. – To nie są tylko dwa akapity. To długi, dość szczegółowy dokument – zaznaczył.
Trump dodał także, że jego zdaniem strona irańska zdecyduje się na podpisanie memorandum. Zastrzegł jednak, że jeśli tak się nie stanie, proces będzie musiał rozpocząć się od nowa. – Myślę, że oni to zrobią. Jeśli nie, to w porządku. Będziemy musieli zacząć proces od początku – powiedział polityk.
Prezydent USA zapowiedział również, że wkrótce zorganizuje kolejną konferencję prasową we Francji.
Wojna USA i Izraela z Iranem
USA i Izrael rozpoczęli atak na Iran 28 lutego. W odwecie Teheran zarządził blokadę cieśniny Ormuz, na co w kwietniu Stany Zjednoczone odpowiedziały blokadą irańskich portów. Przed wybuchem wojny przez cieśninę Ormuz przechodziło do 150 statków dziennie. Szlakiem tym przewożono ok. 20 proc. światowej ropy oraz gazu LNG.
Konsekwencją blokady cieśniny Ormuz jest wzrost cen ropy, który przełożył się na wzrost cen paliw na stacjach benzynowych.
