NAFTA na razie bez Kanady

Negocjacje Kanady ze Stanami zaczęte w atmosferze optymizmu zakończyły się w terminie ustalonym, przez rezydenta USA bez rezultatu, bo głównymi przeszkodami okazały się art. 19 dotyczący mechanizmu rozwiązywania sporów i postulat Amerykanów dostępu do kanadyjskiego rynku nabiału.

W piątek minister Chrystia Freeland wyraziła ponownie przekonanie, że jest możliwe osiągnięcie porozumienia co do nowego traktatu przy dobrej woli i elastyczności wszystkich stron. — Kontynuujemy ciężką pracę i robimy postępy, lale to jeszcze nie koniec. Wiemy, że umowo win-win jest w naszym zasięgu. Z dobrą wolą i elastycznością wszystkich możemy dojść do tego, wiem o tym.

Najwyraźniej Stany nie wykazały dobrej woli i elastyczności. Agencja Bloomberga podała za dziennikiem „Toronto Star" wypowiedź off-the-record D. Trumpa z ostatniego tygodnia, że każda umowa z Kanadą „będzie całkowicie na naszych warunkach". Rzeczniczka Białego Domu, Lindsay Walters zapytana o tę publikację powiedziała: — Negocjatorzy kanadyjscy i amerykańscy kontynuują prace nad uzyskaniem wzajemnie korzystnej umowy dla obu krajów. Sam prezydent potwierdził później swe słowa, a we wpisie na Twitterze dodał: „W końcu Kanada wie, co ja uważam".

Przedstawiciele władz kanadyjskich wyrażali zaniepokojenie, że może nie dojść do dotrzymania terminu — stwierdził „Globe and Mail". Przedstawiciel USA ds. handlu Robert Lighthizwer odmówił jakichkolwiek zmian mimo ponawianych przez minister Freeland propozycji ustępstw w utrzymaniu niezależnego mechanizmu rozwiązywania sporów w nowym traktacie.

Ważny sporny artykuł

Artykuł 19 traktatu daje trzem krajom prawo kwestionowania decyzji partnerów o posunięciach antydumpingowych i o wprowadzaniu równoważnych ceł grupie (panelu) ekspertów z przedstawicielami obu krajów będących w sporze. Procedury antydumpingowe są uruchamiane dla zablokowania importu z kraju, który nie postępuje uczciwie, np. subwencjonując rodzimy przemysł, aby mógł ustalać niskie ceny.

Podczas wcześniejszych negocjacji Kanada naciskała na Stany, by całkowicie zrezygnowały z prawa korzystania z posunięć antydumpingowych wobec sąsiadów, ale Amerykanie odmawiali, więc art. 19. okazał się kompromisem. W ostatnich 10 latach nie korzystano z niego często. Najbardziej znaną sprawą dotycząca USA i Kanady był eksport drewna budowlanego, a w sporze z Meksykiem eksport amerykańskiego nawozu sztucznego i import rur stalowych i pralek z Meksyku. W większości przypadków sprawę drewna panele orzekały na niekorzyść Stanów, aż rząd Kanady wypowiedział umowę, która była powodem sporu.

Alternatywą dla art. 19 mogą być pozwy sadowe albo skargi do WTO, której 164 członków ma prawo kwestionować nieuzasadnione ograniczenia w handlu, nielegalne subwencje i inne nieuczciwe praktyki. Jednak panele działające na podstawie art. 19 mają skuteczność krajowych sądów, zaś WTO nie ma takiej mocy i jej decyzje można łatwiej ignorować

Kanada obstawała dotąd stanowczo przy zachowaniu art. 19 zakładając, że jego użycie na zaszkodzi tak bardzo sektorowi produktów mlecznych, drugiemu punktowi spornemu w stosunkach ze Stanami. 11 280 farmerów mlecznych w Kanadzie stanowi jedną z najbardziej wpływowych grup nacisku politycznego.

Dalsze rozmowy

Mimo niedotrzymania terminu przedstawiciele władz USA i Kanady przygotowali plany wznowienia rozmów w środę 5 września z zamiarem osiągnięcia porozumienia które będą mogły podpisać 3 kraje. Po 4 dniach rozmów w Waszyngtonie największymi punktami spornymi były utrzymanie systemu rozwiązywania sporów i amerykański postulat dostępu do kanadyjskiego rynku nabiału. — Kanadzie zależy na dobrej umowie i kiedy będzie to dobra umowa, to ją przyjmiemy — powiedziała Ch. Freeland.

Cała trojka podkreślała znaczenie NAFTA, który zapewnia handel o wartości 1,2 bln dolarów. Po spotkaniu z Kanadyjką minister gospodarki Meksyku, Ildefonco Guajardo wyraził pewność, że USA i Kanada dogadają się.

Tymczasem prezydent Trump powiadomił Kongres, że zamierza podpisać nową umowę handlową do końca listopada. Jej tekst zostanie opublikowany koło 1 października. Administracja uważa że dotrzyma kongresowego wymogu szybkiej scieżki negocjowania umów handlowych zarówno w ramach dwustronnej umowy z Meksykiem jak nowego traktatu NAFTA z udziałem Kanady, czyli po 30 dniach od jej uzgodnienia, jak przewiduje procedura szybkiej scieżki.