Mam w tej sprawie swoje hipotezy. Po pierwsze, dlatego że słuszne działania zazwyczaj zmieniały się szybko w polityczną farsę, a dla kolejnych liderów walki z biurokracją brylowanie przed kamerami zaraz stawało się ważniejsze od trudnej, mozolnej walki. Po drugie dlatego, że zawsze próby wprowadzenia zmian spotykały się z biernym oporem aparatu urzędniczego. To oczywiste, ten aparat bronił w ten sposób status quo, który mu odpowiadał. Oczywiście, że ten opór można byłoby przełamać. Ale to wymagałoby trudnej, mozolnej walki, na którą nikt nie miał czasu i ochoty (vide punkt poprzedni). Po trzecie, dlatego że sami skrępowaliśmy sobie często ręce. Pełna autonomia sądów oznacza, że nikt nie jest w stanie zmusić ich do sprawniejszego działania

– bo byłoby to naruszeniem ich niezależności. Więc kiedy gołym okiem widać, że np. półgodzinny zaplanowany czas rozpraw w niektórych sądach oznacza, że sędzia może tylko rozprawę rozpocząć, rzucić okiem na sprawę, a następnie wyznaczyć kolejny termin (skutkiem czego wyrok zapadnie po kilku latach) – nic na to nie da się zrobić! Po czwarte, dlatego, że zawsze brakowało środków na przeprowadzenie zmian (reformy na krótką metę zazwyczaj kosztują, choć inwestycje szybko się zwracają).

Ale po piąte i najważniejsze – bo zawsze brakowało woli, aby przeprowadzić zmiany. Więc forteca polskiej biurokracji jak trwała, tak trwa. A nad nią dumnie łopocze flaga.