Od edukacji do transformacji – forum NFOŚiGW

MATERIAŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z NFOŚIGW

– Naszym celem jest tworzenie centrów kompetencji, wiedzy i dyskusji, które będą nas przybliżać do nowej polityki środowiskowej – mówiła Dorota Zawadzka-Stępniak, prezeska Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, podczas ubiegłotygodniowej inauguracji forum. – Chciałabym, żebyśmy wychodzili z forum z konkretnymi pomysłami, skutecznie przechodząc od koncepcji do realnych skutków – dodawała.

Służyć ma temu udział w forum szerokiego grona interesariuszy – począwszy od przedstawicieli administracji państwowej na centralnym oraz samorządowym szczeblu, instytucji finansujących transformację, przedsiębiorców, ekspertów think tanków, naukowców i przedstawicieli sektora NGO. – Warto pamiętać, że na transformację składa się nie tylko nauka o samym klimacie, ale też nauki społeczne. Transformacja to także praca z ludźmi, razem – a nie w kontrze – przypominał w wystąpieniu otwierającym konferencję sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Krzysztof Bolesta.

– Tylko dobra współpraca i wspólne zmierzanie w jednym kierunku przez wszystkich odpowiedzialnych za transformację pozwolą ją zrealizować – sekundował mu Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii.

NFOŚiGW jest tą instytucją, która naturalnie pełni rolę organizatora takiego dialogu. W ciągu niemal 37 lat działalności Fundusz pilotował inwestycje prośrodowiskowe o łącznej wartości ok. 339 mld zł, a w jego obecnej strategii główne priorytety dziedzinowe to: transformacja energetyczna, poprawa jakości powietrza, gospodarka obiegu zamkniętego i ochrona bioróżnorodności, zaś priorytety horyzontalne obejmują: adaptację do zmian klimatu, innowacyjność, monitoring środowiska, ekspertyzy środowiskowe i edukację ekologiczną. – Można powiedzieć, że kupujemy efekt ekologiczny i chcemy, aby z każdą wydaną złotówką był on jak największy – podkreślała Dorota Zawadzka-Stępniak.

Priorytety Funduszu pozostają tu zbieżne z priorytetami rządowych resortów, o których opowiadali goście forum. W MKiŚ można mówić o podziale na trzy sfery: tę objętą systemem ETS, sferę działalności, której system pozwoleń na emisje nie obejmuje (choć – jak w przypadku transportu czy budownictwa – może w przyszłości obejmować) oraz środowisko naturalne. Z kolei resort energii definiuje swoje priorytety jako bezpieczeństwo energetyczne, dekarbonizację gospodarki przy zachowaniu konkurencyjności czy niższe ceny energii.

Cele polityki danej instytucji możemy definiować przy użyciu rozmaitych terminów, ale narzędzia pozostają te same, o czym przypomniało wystąpienie Grzegorza Rabsztyna, szefa biura Europejskiego Banku Inwestycyjnego w Polsce. – Nasze cele są zbieżne z tymi, które stawia sobie Fundusz. Chcemy przekazywać ponad 50 proc. rocznego finansowania na projekty korzystne dla środowiska, przeciwdziałające zmianom klimatycznym: OZE, modernizację sieci przesyłowych i dystrybucyjnych, czysty transport w miastach czy zielone inwestycje w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw – wskazywał.

Perspektywę instytucji państwowych i międzynarodowych uzupełnił Tadeusz Truskolaski, prezydent Białegostoku oraz członek władz organizacji, takich jak Unia Metropolii Polski czy Związek Miast Polskich. Jak podkreślił, to na lokalnych poziomach toczy się walka o zjednanie opinii publicznej do transformacji. – Dlatego istotne jest wprowadzanie pewnych ułatwień, podkreślanie możliwości uzyskania niższych cen energii czy zagwarantowanie ludziom, że choćby przez kilka lat nie będą płacić więcej, niż gdyby zaniechali działań na rzecz transformacji – przekonywał samorządowiec.

– Jeżeli społeczeństwo będzie odnosić korzyści z transformacji, to będzie ją też popierać – zgadzała się z tymi diagnozami Joanna Furmaga-Stoczkiewicz, prezeska stowarzyszenia Polska Zielona Sieć. – Tymczasem wydano miliardy na kampanie informacyjne, a poparcie dla procesu transformacji wciąż nie jest oszałamiające – zaznaczyła. Jej zdaniem dzieje się tak za sprawą braku politycznego przywództwa, przy jednoczesnym znacznym nasileniu kampanii dezinformacji oraz niedostatecznych wysiłkach na rzecz angażowania społeczności w proces transformacji – choćby poprzez tworzenie i wspieranie spółdzielni energetycznych.

Środowisko eksperckie reprezentował też podczas forum Tobiasz Adamczewski, wiceprezes zarządu Forum Energii. – Skuteczność transformacji energetycznej będzie mierzona m.in. wynikami wyborów, poziomem zadowolenia społecznego czy bezpieczeństwa energetycznego – wskazał ekspert. Ale przypominał przy tym, jak duże znaczenie ma sfera strategii i legislacji: przedłużające się oczekiwanie na rządowe dokumenty określające kierunki polityki państwa czy ustawy torujące drogę do świata „po węglu”, który niewątpliwie nas czeka.

Z kolei przedsiębiorcy w dużej mierze oczekują konkretnych efektów transformacji. – Według firmy McKinsey transformacja ma kosztować 2 bln zł do 2050 r. – przypomniał Jakub Safjański, dyrektor Departamentu Energii i Zmian Klimatu w Konfederacji Lewiatan. Jak mówił, wsparcie instytucji takich jak NFOŚiGW pozwala przedsiębiorcom śmielej myśleć o inwestycjach, ale oczekują oni też konkretnych efektów całego procesu transformacji: przykładowo choćby zapowiadanego zauważalnego spadku cen energii. Odwlekanie decyzji determinujących np. rozwój energetyki wiatrowej, co mogłoby przynieść oczekiwane skutki, ma swoje konsekwencje dla biznesu. – Menedżerowie też czytają analizy, śledzą deklaracje rządu i strategie instytucji, bo na tej podstawie podejmują decyzje o tym, czy i gdzie są najlepsze opcje dla rozwoju biznesu. A jeśli kraj traci przemysł, który ucieka gdzie indziej, trudno jest go później odzyskać – podkreślał.