Materiał powstał we współprac z Fundacją Veolia Polska

Globalny kryzys, globalne ocieplenie, globalna walka o zatrzymanie niekorzystnych zmian klimatycznych. Wyzwania, które stoją dzisiaj przed nami, a które dodatkowo pogłębiła pandemia, już dawno przestały mieć charakter lokalny i incydentalny.

Skala wyzwań powoduje, że pojedyncza organizacja – choć może przełamywać stereotypy i swoim działaniem przeczyć myśleniu, że „tego się nie da zrobić" – nie jest już dziś w stanie wywołać efektu skali. Stąd przekonanie korporacyjnej Fundacji Veolia Polska, że warto – w imię wdrażania kompleksowych zmian – łączyć siły. Tylko współpraca wielu podmiotów na rzecz zmian w różnych obszarach naszego życia ma szansę zakończyć się sukcesem.

Połączyć siły

Współpraca międzysektorowa może dotyczyć wszelkich dziedzin naszego życia: zarówno walki o klimat czy troski o środowisko, podnoszenia świadomości ekologicznej mieszkańców, jak i zrównoważonego rozwoju miast czy kształtowania postaw obywatelskich wśród mieszkańców oraz rozwijania umiejętności przywódczych u miejskich liderów.

Idea kryjąca się pod hasłem „Współpraca w dobrym klimacie", które stanowi credo Fundacji Veolia Polska, odzwierciedla zaangażowanie firmy w działania edukacyjne promujące współpracę, ale także podkreśla jej zaangażowanie w ochronę klimatu. Jest to jednocześnie wskazówka, jak efektywnie współdziałać na zasadach partnerstwa, aby projekty były realizowane nie tylko w dobrej atmosferze, ale także dawały gwarancję, że każdy głos zostanie wysłuchany i wzięty pod uwagę.

Takie podejście nie jest przypadkowe. Jest świadomą drogą do realizacji 11. Celu „Zrównoważone miasta i społeczności" z Agendy 2030 ogłoszonej przez ONZ. I wychodzi naprzeciw pytaniom, co zrobić, aby uczynić miasta i osiedla bezpiecznymi, stabilnymi, zrównoważonymi oraz sprzyjającymi włączeniu społecznemu. Miasta powinny rozwijać się, ale powinno to następować w sposób zrównoważony, z poszanowaniem dla środowiska i zasobów naturalnych. A zatem jednocześnie musimy zadbać o poprawę efektywności wykorzystania tychże zasobów, dążyć do ograniczenia zanieczyszczenia środowiska, ale także przeciwdziałać ubóstwu.

Szkoła Liderów Miast

Chcąc przyczyniać się do realizacji tego celu, Fundacja Veolia Polska realizuje kilka ciekawych i długofalowych programów. Jest wśród nich Szkoła Liderów Miast. Dzisiaj obejmuje ona już swoim zasięgiem 12 miast, a w gronie absolwentów jest ponad 170 osób.

– Nasz flagowy projekt Szkoła Liderów Miast, realizowany od czterech lat wspólnie z Fundacją Szkoła Liderów, jest odzwierciedleniem naszego zaangażowania w rozwój polskich miast. Ale także przekonania, że miasta potrzebują silnego przywództwa, ludzi zjednoczonych wokół wspólnych celów. Ideą programu jest kształcenie wizjonerów, lokalnych przywódców, osób, których działalność oparta jest na głębszych wartościach i zaufaniu – mówiła podczas jednej z debat „Rzeczpospolitej" Izabela Rakuć-Kochaniak, prezes Fundacji Veolia Polska i dyrektor ds. CSR Veolia Energia Polska.

– Wspieramy ludzi, którzy potrafią zebrać wokół siebie grupy społeczników, aktywistów miejskich, ale także lokalnych przedsiębiorców i samorządowców po to, aby wspólnie pracować na rzecz miasta – zaznaczyła Izabela Rakuć-Kochaniak. – Jako Grupa Veolia w Polsce działamy w myśl zasady, że sens mają tylko długofalowe programy i projekty o charakterze CSR, czyli takie, które mają szanse przynieść realną zmianę społeczną – dodała.

W ramach Szkoły Liderów Miast realizowany jest także program „Przywództwo w samorządzie". Został on stworzony z myślą o przedstawicielach władz miejskich – osobach o największym wpływie na lokalną społeczność i o największej odpowiedzialności za nią. Celem programu jest budowanie odporności miast na kryzysy poprzez rozwój umiejętności przywódczych ich liderów oraz pogłębienie wiedzy na temat urban resilience (odporności miejskiej), włączając w to wyzwania zdrowotne (pandemię), ekonomiczne, społeczne i środowiskowe. Istotą przedsięwzięcia jest także wymiana doświadczeń i sprawdzonych rozwiązań dla problemów systemowych, odbywająca się pomiędzy włodarzami miast. Sposobem na taką wymianę wiedzy jest praca warsztatowa wykorzystywana w cyklu szkoleniowym. Program został zainicjowany w ubiegłym roku. Dotąd miała miejsce pierwsza edycja, w której – pomimo pandemii – uczestniczyło 47 uczestników z 11 urzędów miast. Fundacja Veolia Polska planuje już drugą, wiosenną edycję tego obiecującego projektu.

Celem obu wspomnianych inicjatyw jest uczenie współpracy, wspólnego działania na rzecz rozwoju miast, wspólnego diagnozowania potrzeb i wyzwań, wypracowywania rozwiązań w drodze kompromisu, a następnie planowanie ich wdrożenia w danej lokalizacji, przy współpracy z samorządem lokalnym.

Fundacja Veolia Polska organizuje także konferencje poświęcone współdziałaniu biznesu i administracji przy realizacji inwestycji. Pierwsze z takich wydarzeń – pod nazwą „PPP szansą na inwestycje chroniące środowisko" – odbyło się w lutym tego roku w Katowicach. Wzięli w nim udział włodarze Katowic, Cieszyna, Pszczyny i Gliwic. Podzielili się między innymi swoimi doświadczeniami z realizacji inwestycji w formule PPP, a także przybliżyli słuchaczom szczegóły współpracy z sektorem prywatnym w tym zakresie.

Innym ciekawym projektem realizowanym przez Fundację Veolia Polska w partnerstwie z Fundacją Szkoła Liderów z myślą o współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju miast jest konferencja „Designerzy procesów rozwojowych". Tegoroczne wydarzenie, kierowane do samorządowców, działaczy i ekspertów miejskich, poświęcone jest odporności miejskiej, przywództwu i zmianom klimatu w kontekście pandemii Covid-19. Konferencja miała już trzy edycje i cieszy się stale rosnącym zainteresowaniem. Ostatnia z nich miała miejsce w środę 24 marca.

Oba wspomniane cykle konferencji dają możliwość wysłuchania głosu ekspertów, ale są także platformą spotkań i wymiany doświadczeń pomiędzy samorządowcami z różnych części Polski, zainteresowanymi takimi tematami, jak partnerstwo publiczno-prywatne lub rezyliencja miejska w kontekście gwałtownych zmian klimatu. W związku z przedłużającą się pandemią i jej wpływem na funkcjonowanie miast temat rezyliencji jest obecnie jednym z najczęściej poruszanych przez włodarzy.

Na rzecz mieszkańców

Fundacja Veolia Polska nie zapomina także o swoich działaniach w lokalnych społecznościach, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom mieszkańców miast. Chętnie współpracuje z nimi np. na rzecz ochrony klimatu, a tym samym poprawy jakości życia mieszkańców w danym mieście.

Dla przykładu, w Łodzi i Kraśniku realizowany jest projekt Szkoła Zero Waste. W dosłownym tłumaczeniu zero waste oznacza „brak odpadów" lub „brak marnowania". Człowiek, który w życiu kieruje się ideą zero waste, stara się nie zanieczyszczać środowiska, zmniejszać swój ślad węglowy i generować jak najmniej odpadów. Co ważniejsze, za tą ideą idą również działania, które są zgodne z zasadą 5R, czyli: refuse (odmawiaj), reduce (ograniczaj), reuse (wykorzystaj ponownie), recycle (recykluj) oraz rot (kompostuj).

Głównym celem programu jest edukacja ekologiczna w zakresie działań w duchu zero waste, a przede wszystkim wdrażanie wśród młodzieży nawyków chroniących środowisko.

W grudniu ubiegłego roku rozpoczęły działania cztery kawiarenki naprawcze, które powstały w Łodzi w ramach II edycji programu „NaprawiaMY z Veolią". Ponieważ spotkania bezpośrednie nie są wciąż możliwe, organizowane są one online w formie szkoleń. Można się z nich dowiedzieć, jak zrobić domowy proszek do prania albo w jaki sposób przerobić stary sweter na ciepły zestaw zimowy, ale także zdobyć informacje o idei zero waste w języku migowym.

Program „NaprawiaMY z Veolią" ma na celu rozwijanie, w twórczy i niekonwencjonalny sposób, idei kawiarenek naprawczych (Repair Cafes) oraz promocję filozofii zero waste i gospodarki o obiegu zamkniętym. To pierwszy w Polsce program, w ramach którego przyznawane są granty na organizację takich kawiarenek. Pierwsza edycja projektu zakończyła się ogromnym sukcesem. Powstało dziesięć kawiarenek naprawczych w różnych miejscach Polski.

Trwa też akcja #NieWyrzucajNaWiosnę, w której Fundacja Veolia Polska promuje ciekawe rozwiązania i sposoby na wykorzystanie rzeczy, które znajdujemy podczas wiosennych porządków i najczęściej przeznaczamy do wyrzucenia.

Wśród wielu inicjatyw zachęcających różne środowiska do aktywnego działania można także wymienić projekt „Kocham Warszawę – łapię deszczówkę" skierowany do 50 warszawskich przedszkoli. W jego ramach dzieci dowiadują się, jak wykorzystywać wody opadowe. Dzięki przygotowanym materiałom edukacyjnym, instalacji zbiorników do zbierania deszczówki i trosce przedszkolaków o posadzone przy zbiornikach sadzonki drzew najmłodsi Warszawiacy poznają zasady obiegu wody w przyrodzie i nauczą się sposobów zagospodarowania deszczówki, którą będą podlewać podarowane im przez fundację drzewka.

Warto także przypomnieć, że już przed pandemią Fundacja Veolia Polska realizowała szereg inicjatyw edukacyjnych. Był to bardzo innowacyjny projekt „Miejskie Klimaty", w ramach którego wspólnie z mieszkańcami Zamościa i Słupcy przygotowane zostały scenariusze (foresighty) klimatyczne dla tych miast. Inną był projekt „Ciepło dla Miast", podczas którego mieszkańcy Warszawy i Poznania, wykorzystując ekologiczną wersję gry „Minecraft", projektowali zielone rozwiązania w dzielnicach przeznaczonych do rewitalizacji. Również ochrona bioróżnorodności jest tematem bliskim Fundacji Veolia Polska. Utworzyła ona cztery pasieki na terenie ciepłowni firmy w Lidzbarku Warmińskim, Zamościu, Chrzanowie oraz Szczytnie. Wspiera również rozwój populacji sokoła wędrownego – w ramach projektu na kominie elektrociepłowni w Poznaniu powstała specjalna platforma lęgowa z monitoringiem. A para tych zagrożonych wyginięciem ptaków, która w zeszłym roku zamieszkała na platformie, właśnie oczekuje drugiego wylęgu młodych sokołów.