fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Firma

Prezes spółki surowo odpowie za bezprawne wydanie akcji

www.sxc.hu
Członek zarządu, który dopuszcza do wydania niedostatecznie opłaconych akcji, popełnia przestępstwo. Grozi za nie nawet rok pozbawienia wolności. Jeżeli spółka poniesie z tego tytułu znaczne szkody, to może on trafić do więzienia nawet na pięć lat.

Spółka akcyjna jest spółką prawa handlowego. Ma ona charakter kapitałowy i przeznaczona jest najczęściej do prowadzenia średnich bądź dużych przedsiębiorstw. Spółkę taką może założyć jedna osoba bądź kilka. Jej statut należy sporządzić w formie aktu notarialnego.

Spółka akcyjna, będąc rodzajem spółki kapitałowej, za wszelkie zobowiązania odpowiada całym swoim majątkiem. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki, lecz ponoszą ryzyko lokaty kapitału wyłącznie do wysokości ceny nabycia akcji oraz czerpią zyski z tytułu dywidendy albo zyski kapitałowe, które osiągane są po sprzedaży akcji po wyższej cenie niż cena ich zakupu.

Kapitał zakładowy w tego rodzaju spółce składa się z wkładów założycieli, którzy następnie otrzymują akcje. Akcja stanowi podstawę nabycia praw akcjonariusza, wspólnika. Akcje w spółce akcyjnej są zawsze równe – mają równą wartość nominalną, która minimalnie może wynosić 1 grosz. Akcje mogą być imienne i na okaziciela. Umowa spółki powinna to określić. Ponadto akcje mogą być zwykłe i uprzywilejowane. Statut musi to wskazywać. Ponadto trzeba w nim wyraźnie zaznaczyć, które akcje są uprzywilejowane oraz w jaki sposób, a więc np. co do dywidendy czy co do głosowania.

Przepisy są bezwzględne

Z posiadaniem akcji konkretnej spółki wiążą się pewne uprawnienia, jak choćby prawo do dywidendy czy osiągania zysków kapitałowych. Przepisy kodeksu spółek handlowych bardzo precyzyjnie określają, komu i w jakiej sytuacji mogą być wydane dokumenty akcji. Nieprzestrzeganie tych zasad może narażać na surową odpowiedzialność karną.

Zgodnie z art. 592 kodeksu spółek handlowych członek zarządu, który dopuszcza do wydania dokumentów akcji: niedostatecznie opłaconych, przed zarejestrowaniem spółki albo też w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego przed zarejestrowaniem tego podwyższenia, popełnia przestępstwo. Grozi za nie kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo też kara pozbawienia wolności do roku >patrz ramka.

Akcje muszą być opłacone

Karalne jest zatem przede wszystkim dopuszczenie do wydania dokumentów akcji niedostatecznie opłaconych. W przypadku wydania takich dokumentów narażona zostaje na szkodę spółka akcyjna, która może mieć trudności z uzupełnieniem kapitału zakładowego z akcji na okaziciela.

Nie w każdym przypadku wydanie niedostatecznie opłaconych dokumentów akcji przez członka zarządu spółki wiąże się z jego odpowiedzialnością karną. Zgodnie bowiem z art. 335 § 1 kodeksu spółek handlowych dokumenty akcji na okaziciela nie mogą być wydawane przed pełną wpłatą. Na dowód częściowej wpłaty należy wydać imienne świadectwa tymczasowe. Natomiast zgodnie z art. 335 § 2 kodeksu spółek handlowych dokumenty akcji imiennych mogą być wydawane przed pełną wpłatą.

Najpierw rejestracja

Zabronione pod groźbą kary jest również wydawanie akcji przed zarejestrowaniem spółki. Art. 322 kodeksu spółek handlowych wprost stanowi bowiem, że na akcje i prawa uczestnictwa w zysku bądź podziale majątku spółka w organizacji nie może wydawać dokumentów na okaziciela, świadectw tymczasowych, jak również dokumentów imiennych lub na zlecenie.

Dopiero z chwilą objęcia akcji powstają prawa udziałowe, jakie składają się na ten dokument. Zgoda na objęcie akcji wyrażana jest natomiast w akcie notarialnym, który jest podpisywany m.in. w związku z zawiązaniem spółki (art. 313 kodeksu spółek handlowych). Dopiero od tego momentu osoba obejmująca akcje uzyskuje status akcjonariusza. Od tego też momentu w statucie określona jest wielkość kapitału zakładowego i możliwe jest określenie wartości nominalnej objętych akcji czy też wyznaczanie zakresu uprawnień udziałowych akcjonariusza. Podpisując akt notarialny o objęciu akcji, akcjonariusz wyraża zgodę na zawiązanie spółki oraz brzmienie statutu, a także jest on zobowiązany wobec spółki do świadczeń przyrzeczonych w zamian za objęte papiery. Między innymi z tych powodów zabronione pod groźbą kary jest wydawanie akcji przed zarejestrowaniem spółki.

Niezgodne z przepisami jest także dopuszczenie do wydania dokumentów akcji przed zarejestrowaniem podwyższenia kapitału zakładowego, jeśli został on podwyższony. Zgodnie z art. 430 § 2 kodeksu spółek handlowych zmianę statutu w tym przedmiocie zarząd zgłasza do sądu rejestrowego. Art. 431 § 4 kodeksu spółek handlowych stanowi zaś, że uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego nie może być zgłoszona do sądu rejestrowego po upływie sześciu miesięcy od dnia jej powzięcia.

Bierność też jest niedozwolona

Co ważne, karalne zachowanie sprawcy może polegać na aktywności poprzez osobiste wydanie przez członka zarządu spółki akcyjnej dokumentów bądź zlecenie ich wydania komuś innemu. Karalne jest również zaniechanie członka zarządu spółki polegające na nieprzeszkodzeniu w wydaniu dokumentów przez inne osoby. Zabronione i karalne jest zatem już samo tolerowanie i nieprzeszkadzanie w wydaniu dokumentów, mimo ciążącego na sprawcy obowiązku i faktycznych możliwości przeszkodzenia takiemu bezprawnemu działaniu innej osoby. Samo wyrażenie przez członka zarządu sprzeciwu wobec podjętej kolegialnie uchwały zarządu spółki akcyjnej nie wyłącza odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 529 kodeksu spółek handlowych. Musi on dodatkowo podjąć czynności mające przeciwdziałać wystąpieniu spenalizowanego skutku.

Do popełnienia tego przestępstwa dochodzi już w przypadku, gdy sprawca dopuszcza do wydania tylko jednego dokumentu akcji. Jak wskazał Sąd Najwyższy w swojej uchwale z 21 listopada 2001 r. (I KZP 26/01) samo użycie w treści normy prawnej liczby mnogiej dla określenia przedmiotu bezpośredniej ochrony, przedmiotu czynności sprawczej lub środka służącego do popełnienia przestępstwa nie oznacza, że ustawodawca używa jej w znaczeniu zwrotu: co najmniej dwa, a więc w celu ograniczenia podstawy odpowiedzialności. Liczba wydanych dokumentów wpływa zatem jedynie na stopień społecznej szkodliwości popełnionego czynu.

Nie każdy zostanie ukarany

Przestępstwo to ma charakter indywidualny. Odpowiedzialność za nie ponieść mogą tylko członkowie zarządu spółki, którzy dopuścili się jednego z rodzaju przestępczych zachowań. Co ważne, musi to być członek zarządu spółki akcyjnej, której dokumenty zostały bezprawnie wydane, a nie członek zarządu jakiejkolwiek spółki akcyjnej.

Na podstawie tego przepisu ukarani nie mogą zostać np. likwidatorzy spółki, którzy dopuszczą do bezprawnego wydania akcji. Art. 592 kodeksu spółek handlowych wyraźnie bowiem stanowi, że odpowiedzialność za tego typu przestępcze zachowania grozi członkom zarządu. W prawie karnym zaś zabronione jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów.

Z tych samych względów nie mogą ponosić odpowiedzialności przewidzianej w tym przepisie m.in. założyciele spółki oraz komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej.

W każdym przypadku członkowi zarządu spółki trzeba jednak udowodnić, że umyślnie dopuścił do bezprawnego wydania akcji. Przestępstwo to może bowiem zostać popełnione wyłącznie z winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym.

Autor jest asesorem Prokuratury Rejonowej Warszawa-Ochota

podstawa prawna:ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. DzU z 2013 r., poz. 1030)

Przestępcze zachowania

Kodeks spółek handlowych przewiduje wiele różnych zachowań, za popełnienie których grozi surowa odpowiedzialność karna. Zgodnie z tymi przepisami zabronione działania polegają na:

- niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki, za co grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku – art. 586 k.s.h.,

- ogłaszaniu lub przedstawianiu nieprawdziwych danych, za co grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch – art. 587 k.s.h.,

- dopuszczeniu do nabycia własnych udziałów lub akcji spółki, za co grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do sześciu miesięcy – art. 588 k.s.h.,

- dopuszczeniu do wydania przez spółkę niektórych dokumentów, za co grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do sześciu miesięcy – art. 589 k.s.h.,

- umożliwieniu bezprawnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub bezprawnego wykonywania praw mniejszości, za co grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku – art. 590 k.s.h.,

- posługiwaniu się przy głosowaniu na walnym zgromadzeniu lub przy wykonywaniu praw mniejszości zakazanymi dokumentami, za co grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku – art. 591 k.s.h.,

- dopuszczeniu do przedwczesnego wydania akcji, za co grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku – art. 592 k.s.h. -

podstawa prawna: art. 586–592 kodeksu spółek handlowych

Grzywna, ograniczenie wolności albo jej pozbawienie

Wobec sprawcy przestępstwa bezprawnego wydania akcji sąd może orzec karę grzywny, ograniczenia wolności, albo pozbawienia wolności do 1 roku.

I. W przypadku kary grzywny sąd wymierza ją w stawkach dziennych, których liczba może wynieść od 10 do 540. Wysokość jednej stawki może zaś wynieść od 10 zł do 2 tys. zł. Minimalna wysokość grzywny może zatem wynieść 100 zł (10 stawek x 10 zł = 100 zł), zaś maksymalna wysokość grzywny może wynieść nawet 1 mln 80 tys. zł (540 stawek x 2 tys. zł = 1 mln 80 tys. zł).

II. W przypadku kary ograniczenia wolności trwa ona najkrócej miesiąc, a najdłużej 12 miesięcy i zawsze wymierza się ją w miesiącach. Sąd nie może zatem orzec np. 6 miesięcy i 14 dni kary ograniczenia wolności. W czasie odbywania kary ograniczenia wolności skazany: nie może bez zgody sądu zmieniać miejsca stałego pobytu, jest obowiązany do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, a także ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary. Nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. W stosunku do osoby zatrudnionej sąd zamiast obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne może orzec potrącenie od 10 do 25 proc. wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez sąd. W takiej sytuacji w okresie odbywania kary skazany nie może rozwiązać bez zgody sądu stosunku pracy.

III. Natomiast kara pozbawienia wolności zawsze trwa najkrócej miesiąc. Wymierza się ją w miesiącach i latach. Za czyn z art. 592 k.s.h. sąd nie może zatem orzec np. 3 miesięcy i 14 dni pozbawienia wolności.

podstawa prawna: art. 32 – 37 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (DzU nr 88, poz. 553 ze zm.)

Jaka odpowiedzialność

W niektórych przypadkach bezprawne wydanie dokumentów akcji może się wiązać z surowszą odpowiedzialnością karną. Takie działania mogą bowiem wyrządzić spółce szkodę majątkową. Sytuacja taka wystąpi np. wówczas, gdy zostaną wydane akcje niedostatecznie opłacone, a później spółka będzie miała trudności z uzupełnieniem kapitału zakładowego. Jeżeli wysokość tej szkody przekroczy wartość 200 tys. zł, to czyn sprawcy będzie można zakwalifikować również jako przestępstwo nadużycia zaufania z art. 296 § 1 kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, popełnia przestępstwo. Grozi za nie surowa odpowiedzialność karna – kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA