fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Płace

Pracownik nie odda syndykowi wypłaconego wynagrodzenia

Fotorzepa/Marta Bogacz
Syndyk nie może domagać się uznania za bezskuteczne wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia na podstawie prawa upadłościowego i naprawczego.

Tak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 4 września 2014 r. (I PK 23/14).

Syndyk wystąpił z pozwem przeciwko byłemu pracownikowi (prezesowi spółki) o zwrot zawyżonej części wynagrodzenia za pracę po 3500 zł miesięcznie, łącznie 17 500 zł z odsetkami. Spółka powstała w 1999 r. i jej wspólnikami było małżeństwo. Pozwany – mąż zawarł wówczas umowę o pracę ze spółką jako prezes zarządu. Od marca 2008 r. pobierał 6000 zł pensji. W grudniu 2008 r. przestał pełnić funkcję prezesa. W grudniu 2008 r. zawarto aneks do umowy o pracę pozwanego z nieprawdziwą datą, podwyższający jego wynagrodzenie od marca 2008 r. do 6000 zł. Upadłość spółki ogłoszono w marcu 2009 r.

Sąd rejonowy stwierdził, że pozwany bezpodstawnie i z nasileniem złej woli pobierał wyższe wynagrodzenie. Świadczenie podlegało zwrotowi na podstawie art. 405 kodeksu cywilnego w związku z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 300 kodeksu pracy i sąd pierwszej instancji zasądził żądane kwoty na rzecz syndyka. Pozwany odwołał się od tego wyroku, sąd okręgowy ją uwzględnił i oddalił powództwo syndyka. Ocenił, że antydatowanie aneksu nie jest równoznaczne z zasadnością powództwa. Nie wykazano bowiem przesłanek do obciążenia byłego prezesa zwrotem masie upadłości wynagrodzenia na jakiejkolwiek podstawie wskazanej przez SR ani na tej podanej w pozwie – art. 134 ust. 1 związku z art. 128 § 2 prawa upadłościowego i naprawczego (puin). Kwoty, których żądał syndyk, stanowiły część wynagrodzenia wypłaconego pozwanemu za pracę wykonaną na podstawie skutecznie zawartej, ważnej i realizowanej od 1999 r. umowy o pracę. W grudniu 2008 r. spółka reprezentowana przez pełnomocnika i pozwany zawarli aneks do umowy o pracę z 4 października 1999 r., według którego od 1 marca 2008 r. miesięczne wynagrodzenie wynosiło 6000 zł. Uchwała walnego zgromadzenia spółki akceptowała taki poziom wynagrodzenia pozwanego od tego dnia. Powód nie wykazał, że spółka znajdowała się w złej sytuacji finansowej również w marcu 2008 r. (czyli ponad rok przed złożeniem wniosku o upadłość).

Syndyk masy upadłości złożył skargę kasacyjną i zarzucił m.in. naruszenie art. 128 ust. 1 puin w związku z jej art. 134 ust. 1 w zw. z art. 300 k.p. Polegało to na niezastosowaniu i niezasądzeniu kwoty objętej pozwem, gdy czynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego w ciągu sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości z wspólnikami spółki są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Sąd Najwyższy oddalił tę skargę.

Grzegorz Trejgel, radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy sp.k.

Wyrok Sądu Najwyższego dotyczy relacji prawa upadłościowego i naprawczego do przepisów kodeksu pracy w zakresie uznawania za bezskuteczne czynności wynikających z prawa pracy wobec masy upadłości. Zgodnie z art. 128 ust. 1 puin czynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego w ciągu sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej, krewnym lub powinowatym w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie albo z przysposobionym lub przysposabiającym są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Przy czym przepis ten stosuje się odpowiednio do czynności upadłego, będącego spółką lub osobą prawną, dokonanej z jej wspólnikami, ich reprezentantami lub ich małżonkami, jak i ze spółkami powiązanymi, ich wspólnikami, reprezentantami lub małżonkami tych osób (art. 128 ust. 2 puin). Ten wyrok jednoznacznie wskazuje, że art. 128 puin nie dotyczy stosunku pracy. Analizy źródeł prawa pracy określających prawa i obowiązki pracownika (art. 9 § 1 k.p.), na tle relacji do prawa upadłościowego, dokonał SN z 2 grudnia 2010 r. (II PK 126/10) i SN w komentowanym wyroku ją podzielił. Stwierdził, że objęcie pojęciem „czynności prawne" z art. 128 puin zatrudnienia pracowniczego prowadziłoby do bezskuteczności wszelkich czynności prawnych odpłatnych, które są uzasadnione i konieczne w realizacji stosunku pracy, nawet w zakreślonym w art. 128 puin terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Za pracę należy się wynagrodzenie i inne świadczenia. Dlatego nawet przed upadłością pracodawca i pracownicy nie mogą być sparaliżowani ewentualnymi sankcjami bezskuteczności czynności prawnych odpłatnych, podejmowanych i wymaganych w zwykłym pracowniczym zatrudnieniu. Prawo pracy stanowi odrębną dziedzinę prawa i ograniczenia są możliwe jedynie w takim zakresie, jakie wynikają z przepisu szczególnego, a za taki nie można uznać art. 128 puin. Potwierdza to wykładnia systemowa, biorąca za punkt odniesienia art. 129 puin. Jedynie ten ostatni przepis określa dopuszczalny zakres podmiotowy i przedmiotowy ograniczeń korzyści wynikających z umów o pracę zawartych przed ogłoszeniem upadłości. Dopuszcza się stwierdzenie bezskuteczności wynagrodzenia określonego w umowie zawartej przed ogłoszeniem upadłości wobec masy upadłości (nie dłużej jednak niż na sześć miesięcy przed jej ogłoszeniem), ale jedynie reprezentanta upadłego (np. członka zarządu), jeśli to wynagrodzenie jest rażąco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia za tego rodzaju pracę i nie jest uzasadnione nakładem pracy. Te okoliczności nie wystąpiły w tym postępowaniu.

Ponadto SN stwierdził, że sama wypłata wynagrodzenia za pracę nie stanowi czynności prawnej, lecz czynność faktyczną (obowiązek pracodawcy – art. 94 pkt 5 k.p.). W konsekwencji nie ma podstaw do stosowania także art. 134 ust. 1 puin. W świetle niego jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a gdy przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości powinna być wpłacona równowartość w pieniądzach.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA