Katedra Notre Dame w Paryżu, perła architektury i unikalny zabytek sztuki gotyckiej, łączący elementy stylu klasycznego od lat jest najczęściej odwiedzanym przez turystów historycznym obiektem w Europie.

Budynek górujący nad stolicą Francji zbudowany został z rzadkiego białego kamienia. Jego dwie perfekcyjnie symetryczne wieże mają wysokość 69 metrów, a nieistniejąca już iglica wznosiła się na wysokość 96 metrów. Fasada ma 43,5 m szerokości, a sam budynek – 48 m oraz długości 127 m.

Dwie wyjątkowo cenne rozety pochodzące z XIII wieku – północna i południowa – mają średnice 13,10 m. Fasada składa się z trzech portali pokrytych gotyckimi płaskorzeźbami. Nad środkowym portalem prezentującym Sąd Ostateczny znajduje się trzecia, zachodnia rozeta, o średnicy zaledwie 9,60 m wpisująca się w środek kwadratu o boku 40 m stanowiącego fasadę katedry.

Co było w skarbcu

Skarbiec katedry usytuowany jest po prawej stronie budynku w Sacristie du Chapitre. Znajdowały się w nim cenne dla kultu katolickiego relikwie: fragment krzyża paschalnego oraz jeden z gwoździ ukrzyżowania, zakupione przez króla Ludwika IX (kanonizowanego po śmierci w 1297 roku i znanego jako święty Ludwik) w 1242 roku pierwotnie do Sainte Chapelle i ostatecznie przeniesione do katedry Notre Dame.

W skarbcu były również cenne dzieła sztuki złotniczej oraz między innymi XVII-wieczny hebanowo-miedziowy krzyż z figurą Chrystusa wykonaną w kości słoniowej, przechowywany w zaprojektowanym przez Viollet-le-Duca futerale.

W korytarzach katedry znajdowały się cenne manuskrypty, a w kaplicach liczne obrazy religijne i malowidła ścienne. U podstawy iglicy znajdowały się figury 12 apostołów oraz czterech ewangelistów. Na szczęście wszystkie rzeźby na tydzień przed pożarem zostały zdemontowane i wysłane do Dordogni w celach konserwatorskich.

Wiekowe kamienie do wymiany

W krótkim czasie po wybuchu pożaru wyniesiono z katedry większość dzieł sztuki. Iglica, spadając, wyrwała ogromną dziurę w sklepieniu kościoła tuż obok ołtarza, który ocalał nietknięty. Dwie trzecie dachu zostały zniszczone. Ucierpiały mury nośne wewnątrz budynku, zwłaszcza dwa: Charpente de C?ur pochodzący z końca XII wieku oraz krzyżujący się z nim mur nośny z początku XIII wieku.

W fatalnym stanie jest sklepienie transeptu. Kamienie, rozgrzane podczas pożaru, są zwęglone i straciły pierwotną odporność. Według Benjamina Moutona, głównego architekta Dziedzictwa Narodowego, trzeba je będzie zastąpić. W wywiadzie udzielonym we wtorek rano francuskim mediom oświadczył, że rekonstrukcja budynku jest niemożliwa. W grę wchodzi jedynie stworzenie jego współczesnej kopii, wizualnie przypominającej oryginał.

Prawie dwa wieki budowy

W przeszłości katedra Notre Dame też przechodziła wiele trudnych momentów. Początki jej budowy sięgają połowy XII wieku. Inicjatorem w 1163 roku był biskup Maurice de Sully. Początkowo spełniała rolę parafialnego kościoła królewskiego. Za czasów Ludwika IX, najpobożniejszego króla francuskiego, umieszczono w niej Koronę Cierniową. Tym samym nadano kościołowi wyjątkową rangę, a Paryż w międzyczasie stał się największym miastem w Europie poza granicami Włoch.

Budowa świątyni przebiegała etapami i została ukończona ostatecznie w 1345 roku. Dwie wieże bliźniacze powstały dokładnie w połowie XIII wieku. Kolejni architekci kościoła wprowadzali zmiany adekwatne do epoki. Pomimo wszystko powstał budynek harmonijny, uważany przez wielu za najważniejszą i najpiękniejszą katedrę gotycką świata.

W okresie renesansu sztuka średniowieczna była postrzegana jako barbarzyńska. Wnętrza kościołów gotyckich w celu zakamuflowania łuków pokrywane były tapiseriami. Nie lepiej odnoszono się do dzieł gotyku w okresie baroku. Pod koniec XVII wieku za panowania Ludwika XIV dokonano poważnych zmian we wnętrzu kościoła. Pojawiły się złocenia i misterne dekoracje mające niewiele wspólnego ze stylem gotyckim.