Lista obrońców: adwokaci i radcy prawni do dyspozycji oskarżonego

Minister sprawiedliwości przygotowuje sądownictwo do nowego procesu karnego. 1 lipca 2015 r. zmieni się nie tylko model procesu, ale i katalog obrońców – radcy prawni dostaną prawo obrony w sprawach karnych. Ponieważ oskarżeni będą korzystać z dużo szerszej pomocy obrońców, i to na każdym etapie postępowania, potrzeba ich będzie dużo więcej niż dziś. Minister musi więc ustalić zasady przydzielania obrońców zarówno spośród adwokatów, jak i radców prawnych. Swój zawód wykonuje dziś 13, 7 tys. adwokatów i blisko 28 tys. radców prawnych.

Wiadomo już, że chętni będą wpisywać się na specjalne listy w okręgowych radach adwokackich i izbach radcowskich. W styczniu minister zaproponował dwie osobne listy: adwokatów i radców. Wówczas to protestowali radcy, chcąc jednej listy; adwokaci opowiadali się za dwiema. Teraz minister przygotował projekt rozporządzenia, w którym załatwia sprawę korzystania przez oskarżonego z obrońcy w postępowaniu przyspieszonym od 1 lipca. W projekcie wyraźnie mówi się o jednej liście adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury. Trafiać ma ona do prezesa właściwego sądu rejonowego, okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, prokuratora rejonowego i komendy policji.

Niech wybiera, kogo chce

Pomysł jednej listy nie podoba się adwokatom.

– To ukrywanie przed obywatelem, który ma korzystać z pomocy obrońcy, zawodu, jaki on wykonuje – ocenia dla „Rzeczpospolitej" Andrzej Zwara, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej. Jego zdaniem oskarżony ma prawo wiedzieć, czy wybiera na obrońcę adwokata czy radcę prawnego.

– Procedury są tworzone dla ludzi, bo to oni mają z nich korzystać. Jeśli więc lista ma być jedna, to musi się na niej znaleźć informacja, kto jaki zawód wykonuje – dodaje.

Dariusz Sałajewski, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych, od początku przekonywał, że w sprawie obrony potrzebna jest jedna lista, bo nie ma co utrzymywać różnic pomiędzy zawodami, kiedy ustawodawca z nich rezygnuje. Jedna lista w procesie ekspresowym więc go cieszy.

Dwie nie są potrzebne

Opinię do projektu o korzystaniu z obrońcy w nowym procesie karnym przygotowała Krajowa Rada Sądownictwa. Ta ma kilka poważnych uwag. Nie podoba jej się to, że mają powstać listy obrońców z podziałem na odrębne zestawienia dla adwokatów i dla radców prawnych. Według rady lista obrońców powinna być tworzona alfabetycznie, bez rozróżnienia na przynależność do konkretnej korporacji. KRS negatywnie opiniuje także inny pomysł: możliwość przyznania podsądnemu prawa do wskazania wybranego przez siebie obrońcy z urzędu.

To za dużo – uznała rada.

Konsekwencje kontradyktoryjnego procesu

Obrona na dużą skalę

Kodeks postępowania karnego mówi, że:

- Na etapie postępowania przygotowawczego wyznaczenie obrońcy z urzędu będzie wymagało od oskarżonego, by wykazał niemożność pokrycia kosztów obrony (gdyby miał zapłacić, pociągnęłoby to za sobą niedostatek jego najbliższych).