Reklama

Adwokat dla chorego psychicznie

Sąd Najwyższy ma wyjaśnić, czy osoba chora psychicznie może sama wybrać adwokata w sprawie.

Aktualizacja: 12.11.2014 12:21 Publikacja: 12.11.2014 08:31

Fotorzepa

Fotorzepa

Foto: Jerzy Dudek

Takie pytanie skierował do SN poznański Sąd Okręgowy. Odpowiedź ma doniosłe i praktyczne znaczenie. Gdyby sąd uznał, że zlecenie prowadzenia sprawy było nieskuteczne, oznaczałoby to nieważność postępowania.

Nie w pełni sprawny

Kwestia ta wynikła w sprawie Przemysława N., który wybrał sobie do jej prowadzenia adwokata, a domagał się sądowego ustalenia, że umowa sprzedaży nieruchomości (oczywiście notarialna), jakiej dokonał przed kilku laty, jest nieważna. Powód: w chwili jej zawarcia był w stanie wyłączającym świadome i swobodne  podjęcie decyzji i wyrażenie woli, od wczesnej młodości cierpi bowiem na schizofrenię paranoidalną, wielokrotnie był hospitalizowany. Przed sądem rejonowym zostały przeprowadzone dwie opinie psychiatryczne, które wykazały, że powód jest upośledzony w stopniu lekkim, co odpowiada sprawności intelektualnej dla wieku 9–12 lat, choć chodzi o mężczyznę w średnim wieku.

Sąd orzekł nieważność umowy i zawiadomił prokuraturę o sprawie, by ewentualnie  ją podjęła, co też nastąpiło.

Pozwani (nabywcy nieruchomości) odwołali się, wskazując, że zachodzi nieważność postępowania z tego powodu, że sam pełnomocnik Przemysława N. wskazywał, że jest on „permanentnie chory psychicznie" i nie ma możliwości podejmowania całkiem swobodnych i racjonalnych działań. Zdaniem apelujących sąd nie może stosować innej miary do umowy sprzedaży, a innej do ustanowienia pełnomocnika.

Prokurator wyjaśnił, że toczyło się postępowanie w kwestii celowości ubezwłasnowolnienia Przemysława N., jednak wniosku nie złożono, gdyż bierze on leki i radzi sobie w życiu codziennym. Jest też pod kontrolą rodziny.

Reklama
Reklama

W tej sytuacji sąd okręgowy postanowił zapytać Sąd Najwyższy, czy stan zdrowia strony procesu, u której stwierdzono chorobę psychiczną i upośledzenie umysłowe, uzasadnia badanie ewentualnej nieważności jej oświadczenia o ustanowieniu pełnomocnika procesowego, skutkującej nieważnością postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika..

Droga na skróty

Jak sobie radzą z takimi problemami adwokaci?

– Rzeczywiście sędziowie bardziej ostatnio zwracają uwagę, czy strona mogła świadomie udzielić pełnomocnictwa, szczególnie w sprawach o odszkodowania za utratę zdrowia – mówi adwokat Andrzej Michałowski. –  W takich sytuacjach uzgodnienia czynione są często z bliskimi klienta, którzy nawet nie są przedstawicielami ustawowymi. Najbardziej życiowy sposób, ale najtrudniejszy do prawniczego uzasadnienia, to wykazanie bezpośrednio przed sądem, że klient ma wystarczające rozeznanie co do podejmowanych czynności. Bywa, że takie odwołanie się do odczucia sędziego wystarczy, to jednak droga na skróty i rzeczywiście może się skończyć nieważnością.

Sąd powinien badać „sprawność" podsądnego nie wtedy, kiedy powziął wiadomość o chorobie lub upośledzeniu, ale kiedy dowiedział się o takim ich stopniu, który wskazuje na brak rozeznania dokonywanych czynności.

Adwokat Piotr Nowaczyk twierdzi, że jeśli pełnomocnictwo przyjął adwokat, który nie znał klienta i nie zauważył objawów choroby, nie ma powodów, by unieważnić jego umocowanie.

Sygnatura akt: III CZP 102/14

Reklama
Reklama

Opinia dla „Rz"

Jerzy Naumann adwokat

Nie można tracić z oczu podstawowej okoliczności, tj. czy interesy osoby z problemami psychicznymi, ale nieubezwłasnowolnionej, były w procesie zabezpieczone. Pełnomocnik z wyboru co do zasady to gwarantuje. Odmienne podejście skutkowałoby impasem o niespotykanych skutkach. Należałoby bowiem przeprowadzić procedurę ubezwłasnowolnienia osoby upośledzonej, aby pełnomocnika mógł ustanowić opiekun prawny. Jeśli mamy do czynienia z konfliktem rodzinnym, z wnioskiem takim musiałby wystąpić prokurator. Jak miałby się o takiej potrzebie dowiedzieć? Ile by to trwało? Jak upływ czasu odbiłby się na interesach chorego? Czy nie nastąpiłoby przedawnienie? Itd. itp. Słowem, zagadnienie jest, ale trzeba je rozstrzygać przede wszystkim w zgodzie ze zdrowym rozsądkiem.

Prawo karne
Zbigniew Ziobro z azylem na Węgrzech
Prawo karne
Sędzia uchylił ENA dla Marcina Romanowskiego. Został wyłączony ze sprawy
Nieruchomości
Rząd walczy z plagą. Chodzi o hotele dla pracowników
Praca, Emerytury i renty
Kiedy wypłaty 800 plus w styczniu 2026? Zmiany w terminach przelewów
Sądy i trybunały
Resort sprawiedliwości szykuje reformę dyscyplinarek sędziowskich. Co się zmieni?
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama