Ponieważ szybko ustalono, że na pokładzie doszło do eksplozji, z całej Szkocji ściągnięto ponad tysiąc funkcjonariuszy, którzy przez trzy miesiące zbierali najdrobniejsze elementy samolotu, rozrzucone na olbrzymiej przestrzeni. Po trwającym trzy lata śledztwie, w którym uczestniczyło FBI, wytropiono sprawców zamachu.

Niekiedy po jednej katastrofie własne śledztwa prowadzi nawet kilkanaście krajów. Tak było, gdy 1 czerwca 2009 r. lecący z Brazylii do Paryża francuski samolot z 228 osobami na pokładzie spadł do oceanu.

– Prócz Brazylii dochodzenie przeprowadziła Francja – jako kraj, do którego należał samolot. Ale ze względu na to, że na jego pokładzie byli obywatele różnych państw, i one prowadziły swoje śledztwa. Prowadzi je też producent samolotu – tłumaczy „Rz” emerytowany generał lotnictwa Jean Vincent Brisset.

Zdaniem ekspertów to normalne, że po katastrofie w Smoleńsku śledztwem kieruje strona rosyjska. – Polscy eksperci mogą tylko w nim uczestniczyć. Nie mogą żądać przeprowadzenia określonych czynności. Od dobrej woli Rosjan zależy też, czy Polacy otrzymają kopie zawartości czarnych skrzynek. Nie jest to jednoznacznie uregulowane, nawet po zakończeniu śledztwa i przedstawieniu ostatecznego raportu – mówi dr Heiko van Schyndel, niemiecki ekspert ds. katastrof lotniczych.

Dodaje, że w praktyce organy badające przyczyny katastrofy nie wydają samych skrzynek w obawie przed nową interpretacją ich zawartości, co może mieć wpływ na ewentualne pozwy odszkodowawcze.

– Zgodnie z zaleceniami ICAO raport końcowy powinien być gotów najdalej rok po katastrofie. Wstępny zaś w ciągu sześciu tygodni – mówi van Schyndel.