W największych miastach w Polsce rządzić będą głównie prezydenci z PO lub bezpartyjni. PiS nie wygrał w żadnym z 30 największych ośrodków.

Największymi zwycięzcami są jednak niezależni. W rękach bezpartyjnych włodarzy znajdzie się niemal połowa największych ośrodków, z Krakowem (prof. Jacek Majchrowski), Szczecinem (Piotr Krzystek), Katowicami (Marcin Krupa) i Gdynią (Wojciech Szczurek) na czele. (O wynikach w dużych miastach czytaj >A4)

– Mam nadzieję, że to wynik wzrastającej świadomości społecznej – mówi nam dr Ewa Pietrzyk-Zieniewicz, politolog z UW.

Zdaniem doktora Jacka Sokołowskiego z UJ długoletnim prezydentom łatwiej wygrać wybory. – Mają przewagę nad innymi, bo dysponują zasobami, których ich konkurenci nie mają – uważa dr Jacek Sokołowski. Według niego kluczowe były wybory w 2002 r., pierwsze, w których Polacy bezpośrednio wybierali prezydentów, wójtów i burmistrzów. – Ci, którzy wtedy uzyskali stanowisko, w następnych elekcjach korzystają z możliwości, jakie daje im władza. To partie zabiegają o sojusz z nimi, a nie oni z partiami.

Jego zdaniem powodem sukcesu kandydatów niezależnych jest mniejsze upartyjnienie polityki lokalnej. – Prezydenci, nawet jeżeli zdobywają stanowisko z poparciem partii, później grają na siebie – zauważa dr  Sokołowski.

Takie ruchy opłaciły się m.in. Tadeuszowi Truskolaskiemu (wcześniej PO), który dalej będzie rządził w Białymstoku, czy Jackowi Majchrowskiemu, który członkostwo w SLD zawiesił na czas prezydentury Krakowa już w 2002 r.

Podobną drogę przeszedł także nowy włodarz Starachowic Marek Materek, który został najmłodszym prezydentem w Polsce. Ten 25-latek  jeszcze do sierpnia był członkiem PO, a w kampanii wspierała go europoseł Platformy Róża Thun, której był asystentem od 2009 r.

W klasyfikacji najmłodszych wyprzedził rok starszego Krzysztof Kosińskiego z PSL. Były już rzecznik ludowców przez najbliższe cztery lata będzie rządził Ciechanowem, który odbił z rąk PO.

Prócz niezależnych wygraną w miastach świętuje Platforma Obywatelska. Będzie rządzić w jednej trzeciej z ponad 100 miast prezydenckich. Polityków PO cieszy przede wszystkim odbicie Poznania (Jacek Jaśkowiak) i Radomia (Radosław Witkowski), ale także kilku innych ośrodków. Nowi prezydenci z PO będą teraz rządzić m.in. Rybnikiem i Sosnowcem.

Choć PiS nie wygrał w żadnym dużym mieście, Jarosław Kaczyński może mieć pewne powody do zadowolenia. Dotychczas związani z PiS włodarze rządzili w pięciu miastach prezydenckich. Po wyborach będzie ich 12.

Władzę w Nowym Sączu utrzymał związany z tym ugrupowaniem Ryszard Nowak, w Ostrołęce Janusz Kotowski, a w Siedlcach Wojciech Kudelski. PiS co prawda stracił Elbląg (na rzecz popieranego przez PO, PSL i SLD Witolda Wróblewskiego) i Radom, ale zyskał dziewięć innych miast, m.in.  Bełchatów, Zamość, Łomżę i Białą Podlaską.