Festiwal "Dwa Teatry". Spektakle o sprawach trudnych

Grand Prix Teatru TVP zdobył spektakl „Posprzątane" Sarah Ruhl w reżyserii Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej. Utwór amerykańskiej dramatopisarki (ur. 1974), dwukrotnej finalistki Pulitzera (m.in. właśnie za „Posprzątane"/„The Clean House"), napisany został jako komedia. Odniósł już wcześniej sukces w Polsce, wystawiony w łódzkim Teatrze im. Stefana Jaracza (2012, reż. Mariusz Grzegorzek). Został tam okrzyknięty najlepszym spektaklem sezonu.

– W naszym odczuciu był to najlepiej zrealizowany telewizyjny spektakl – mówi „Rzeczpospolitej" Grażyna Barszczewska, przewodnicząca telewizyjnego jury. – Złożyło się na to kilka równie istotnych w tym przypadku elementów: materiał literacki, przekład, reżyseria, role aktorskie, jednorodność stylistyczna spektaklu. W tym mieszczą się także scenografia, kostiumy, zdjęcia, montaż. Wszystkie te elementy świetnie ze sobą współpracowały. Chcielibyśmy oglądać więcej takich spektakli.

– W tegorocznym konkursowym zestawieniu wyróżniły się także „Listy z Rosji" – dodaje Barszczewska – za ich wyreżyserowanie przyznaliśmy nagrodę Wawrzyńcowi Kostrzewskiemu, oraz „Śluby panieńskie" Fredry przeniesione z Teatru Narodowego, a zinterpretowane przez Jana Englerta.

Sztuka „Posprzątane" to opowieść o złożonych relacjach międzyludzkich, zwłaszcza tych między kobietami, najważniejszymi w tej historii bohaterkami. Tytułowane „posprzątane" ma charakter metaforyczny, wielowymiarowy – dotyczy nie tylko prostej czynności porządkowania przestrzeni, ale też relacji z bliskimi ludźmi. Każdy z bohaterów, obciążonych trudnymi doświadczeniami, niewypowiadanym bólem, samotnością, musi coś „posprzątać", czyli przepracować.

Dramat rozgrywa się między czterema bohaterkami. To dwie siostry, z których jedna jest będącą wciąż w życiowym biegu lekarką (Agata Kulesza), druga zaś odczuwa boleśnie pustkę w życiu (Aleksandra Konieczna), a także Brazylijka zatrudniona jako pomoc domowa (Dominika Kluźniak) i młoda kobieta (Wiktoria Gorodeckaja) wkraczającą w życie jednej z sióstr za sprawą romansu z jej mężem (Piotr Adamczyk).

To także historia o pierwotnych więziach łączących kobiety, potrafiących usunąć w cień żal, zazdrość, samotność, poczucie krzywdy. Autorka sztuki dotyka też najtrudniejszego wymiaru „sprzątania" – po śmierci człowieka. W tej sztuce tyleż się dzieje w słowach, ile poza nimi. A do wydarzeń, które toczą się w oryginale w jakimś dużym amerykańskim mieście, mogłyby dojść wszędzie. Zdjęcia do spektaklu zrealizował Jan Holoubek, scenografię – Agnieszka Zawadowska i Krzysztof Benedek.

Grand Prix w konkursie Teatru Polskiego Radia przyznano słuchowisku „Lilla Weneda" Juliusza Słowackiego w reżyserii Dariusza Błaszczyka.

– Ma wszystkie walory realizacyjne: znakomite plany akustyczne, wiele świetnych ról, doskonałą muzykę – wyjaśnia Piotr Moss, przewodniczący radiowego jury. – Jest barokowe w formie. Dramat Słowackiego na tym zyskał, to słuchowisko naprawdę inspiruje wyobraźnię, poszerzając pola interpretacyjne znanego przecież utworu.

Cieszy liczny udział w konkursie rozgłośni regionalnych. bo to znaczy, że forma słuchowiska wciąż jest żywa. Dało się zauważyć zainteresowanie historią Polski, powstała m.in. opowieść o Andrzeju Szalawskim, aktorze niesłusznie posądzonym o kolaborację.

– Twórcy powracają też do spraw trudnych, ciągle niewyjaśnionych, jak w słuchowisku o rodzinie Ulmów zamordowanej za przechowywanie Żydów w czasie wojny – dodaje Moss. – Bardzo ciekawe są też słuchowiska mające walor interwencji społecznej. Warto podkreślić wysoki poziom realizacji akustycznych, a także systematyczne realizowanie słuchowisk dla dzieci, co znajduje odzwierciedlenie w osobnej nagrodzie konkursowej. No i jeszcze to, że na prezentacje w zaciemnionej sali kinowej przychodziło wielu słuchaczy. Mimo komercyjnych rozgłośni emitujących setki audycji Teatr Polskiego Radia ma się dobrze. Jego wartość artystyczna i społeczna jest nie do przecenienia.

Jury w składzie:

Grażyna Barszczewska (Przewodnicząca),

Tomasz Man,

Włodek Pawlik,

Maciej Pieprzyca,

Janusz Wiśniewski

po obejrzeniu 13 spektakli  konkursowych przyznało następujące nagrody:

GRAND PRIX dla najlepszego spektaklu  Teatru TV

„Posprzątane” Sarah Ruhl, w przekładzie Małgorzaty Semil,                      

w reżyserii Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej

- za reżyserię spektaklu „Listy z Rosji” Astolphe'a de Custine'a

 dla Wawrzyńca Kostrzewskiego

- za oryginalny polski tekst dramatyczny

za utwór „Narodziny Fryderyka Demuth”

dla Macieja Wojtyszki                                                                                          

- za zdjęcia do spektaklu: „Posprzątane”, w reżyserii Agnieszki Lipiec-Wróblewskiej,

dla Jana Holoubka