Tak wynika z jednego z najnowszych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Sprawa dotyczyła doświadczonego policjanta drogówki, który w 2020 r. został zwolniony ze służby ze względu na jej ważny interes. Konkretnie chodziło o podejrzenie, a potem prokuratorski zarzut, że dwa lata wcześniej na jednym ze skrzyżowań przyjął 500 zł w zamian za odstąpienie od nałożenia mandatu za przekroczenie prędkości. Funkcjonariusz nie pogodził się z wydaleniem ze służby. Przez kolejne instancje starał się podważyć rozkaz personalny o zwolnieniu, ale nic nie wskórał. Zwrot w sprawie nastąpił w maju 2024 r., gdy pełnomocnik ekspolicjanta wystąpił o wznowienie wcześniejszego postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby. Wskazał, że jego mocodawca w procesie karnym został prawomocnie uniewinniony od zarzutu łapówkarstwa. W związku z tym domagał się uchylenia rozkazów o zwolnieniu ze służby w policji i umorzenia sprawy.
Czytaj więcej
Nocne wejście prezydenta do Trybunału Konstytucyjnego nie powinno tak wyglądać – stwierdził w TVN24 Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego Zbigniew Kapiń...
Uniewinnienie od zarzutu łapówkarstwa a zwolnienie z Policji
Ten mocny argument nie zmienił jednak sytuacji mężczyzny, który musiał pożegnać się z mundurem. Komendant Główny Policji, a potem minister spraw wewnętrznych i administracji nie dali zielonego światła na powrót do służby. W ich ocenie podejrzenie, a następnie oskarżenie policjanta o popełnienie danego przestępstwa spowodowało utratę przez niego nieposzlakowanej opinii. To z kolei stało się przyczyną zwolnienia ze służby ze względu na jej ważny interes. Uniewinniające wyroki karne nie sprawiają zaś, że policjant nigdy nie utracił nieposzlakowanej opinii lub na powrót się nią cieszy. Nie świadczą też o spełnieniu przesłanek do wznowienia postępowania. Spór trafił na wokandę. Pełnomocnik skarżącego zwracał uwagę, że brakowało mu 2 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego. A o przyjęcie korzyści majątkowej został oskarżony przez kierowcę, który był niezadowolony z miejsca, które funkcjonariusz wybrał do kontroli drogowej. Według ustaleń sądów karnych to nie oskarżony zatrzymał świadka, ale ten sam zaparkował przy radiowozie policji, by wyrazić swoje niezadowolenie ze sposobu umieszczenia rejestratora prędkości. Skarżący nie kwestionował, że postawienie funkcjonariuszowi publicznemu zarzutu przestępstwa uzasadnia jego zwolnienie ze służby. Jednak, gdy te się nie potwierdzą, powinno być tak, że może on liczyć na ochronę państwa i powrót do służby. W przeciwnym razie każdy zarzut osoby naruszającej prawo prowadziłby do relegacji funkcjonariusza, który należycie wykonuje swoje obowiązki służbowe.
Czytaj więcej:
Sprawozdania z czynności przeprowadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym nie stanowią informacji publicznej.
Pro
Najpierw podstaw do wznowienia w sprawie nie dopatrzył się Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie. Ostatecznie przegraną byłego policjanta przypieczętował NSA. Przypomniał, że w spornej sprawie podstawą wznowienia była przesłanka z art. 145 par. 1 pkt 8 k.p.a. Ta dopuszcza wznowienie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdy ta została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Skarżący upatruje jej w uniewinnieniu od popełnienia zarzuconego mu przyjęcia korzyści majątkowej. Ale nie jest to uzasadnione. Jak bowiem zauważył NSA, użycie przez ustawodawcę sformułowania „w oparciu” oznacza konieczność wykazania istnienia związku przyczynowego między decyzją organu a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Przy czym o jego istnieniu można mówić, gdy jedna decyzja jest związana z inną lub orzeczeniem sądu. A taka sytuacja w spornej sprawie nie występuje. Przyczyną zwolnienia był ważny interes służby, konkretnie podejrzenie funkcjonariusza o popełnienie przestępstwa. Przy czym jak podkreślała sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak takiego, które jest w sposób szczególny zwalczane w szeregach formacji oraz bardzo negatywnie odbierane przez społeczeństwo.
Ważny interes służby daje podstawę do zwolnienia policjanta
Zdaniem sądu samo znalezienie się funkcjonariusza w kręgu podejrzeń o popełnienie takiego rodzaju przestępstwa upoważniało organ do przyjęcia, że ważny interes służby ma przewagę nad interesem skarżącego. Konsekwencją tego było zaś uznanie, że skarżący nie ciesząc się już nieposzlakowaną opinią, służby dalej pełnić nie może. I jest bardzo bogate orzecznictwo, zgodnie, z którym, gdy podstawą zwolnienia jest art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, nie jest istotny wynik postępowania karnego, nie trzeba czekać na to postępowanie karne.
Czytaj więcej
Ponad 7 mln zł zebrano dla Artura Morańskiego i Jakuba Kulika, bohaterskich policjantów którzy obezwładnili zamachowca w Krakowie. Kolejne setki ty...
Organy oceniając ważny interes służby, są obowiązane samodzielnie uwzględnić dane okoliczności faktyczne, bez czekania na wynik postępowania karnego toczącego się przed sądem powszechnym. Zasada domniemania niewinności w sprawach administracyjnych nie działa. Ponadto zdaniem NSA przepisy ustawy o Policji zostały tak skonstruowane, że w sposób enumeratywny określają, kiedy uniewinnienie lub umorzenie z powodu niestwierdzenia winy pozwala na przywrócenie funkcjonariusza do służby. A przypadek, w którym dochodzi do zwolnienia funkcjonariusza w oparciu o ważny interes służby nie został nimi objęty. Wyrok jest prawomocny.
Sygnatura akt: III OSK 1285/26
