W ostatni piątek (15 kwietnia) Sejm uchwalił dwie nowelizacje ustawy o samorządzie gminnym. Pierwsza określa szczegółowy tryb wprowadzania zmian w podziale terytorialnym na poziomie gmin z inicjatywy mieszkańców. Druga reguluje postępowanie w sytuacji, w której nowo wybrany wójt (burmistrz, prezydent) nie może złożyć ślubowania z powodu przemijającej przeszkody, np. choroby.
Obecne przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie przewidują trybu wprowadzania zmian w podziale terytorialnym kraju z inicjatywy mieszkańców gminy. Zgodnie z jej art. 4 ust. 1 gminy tworzy Rada Ministrów, wydając w tej sprawie rozporządzenie. Ustawa przewiduje, że wniosek może wnieść rada zainteresowanej gminy.
Sytuację zmienia uchwalona 15 kwietnia 2011 r. nowelizacja. Nakłada na radę obowiązek wystąpienia z wnioskiem do Rady Ministrów o utworzenie, łączenie, dzielenie i zniesienie gminy albo ustalenie granic jednostki, gdy w ważnym referendum lokalnym w tych sprawach mieszkańcy opowiedzą się za takim rozwiązaniem.
Nowelizacja określa również sytuacje, w których referendum lokalnego w sprawie utworzenia nowej lub zmiany granic gmin nie przeprowadza się. Jest to niedopuszczalne, gdyby przez to dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub gminy utworzonej miały być niższe od najniższych dochodów podatkowych na mieszkańca ustalonych dla poszczególnych gmin.
Druga z uchwalonych przez Sejm nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym jest reakcją na sytuację po ubiegłorocznych wyborach samorządowych w Oświęcimiu. Nowo wybrany prezydent tego miasta trafił – jeszcze przed złożeniem ślubowania – do szpitala. W efekcie władzę w Oświęcimiu sprawował jego poprzednik, mimo że wybory przegrał. Nowelizacja zakłada, że w razie wystąpienia przemijającej przeszkody w wykonywaniu zadań i kompetencji wójta przed złożeniem przez niego ślubowania kompetencje organu wykonawczego gminy przejmie osoba wyznaczona przez prezesa Rady Ministrów.
