W uchwale z 30 marca 2011 r. „Budowa mieszkań komunalnych" Rada Miejska Dąbrowy Górniczej zobowiązała prezydenta miasta do podjęcia działań zmierzających do wybudowania w latach 2011–2013 minimum 200 mieszkań komunalnych. Powierzyła mu też wykonanie uchwały i zobowiązała do przedstawiania bieżącej informacji o tych działaniach.
Wojewoda śląski zaskarżył uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagał się stwierdzenia jej nieważności. W jego opinii rada nie może wydawać organowi wykonawczemu, jakim jest prezydent miasta, poleceń konkretnego załatwienia danej sprawy.
Rada gminy określa kierunki działania wójta (prezydenta miasta)
Nie umożliwiają tego wskazane w uchwale przepisy ustawy samorządowej oraz art. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów. Niepowołany w uchwale art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym uprawnia radę jedynie do określania kierunków działania wójta czy prezydenta miasta. Doszło zatem do naruszenia konstytucyjnej zasady legalizmu.
Zdaniem rady nic takiego nie nastąpiło. Zgodnie z ustawą samorządową zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Obejmują one m.in. budownictwo mieszkaniowe, a w celu jego realizacji rada ma prawo uchwalać programy gospodarcze. Taki właśnie charakter ma zaskarżona uchwała.
Gliwicki WSA przyznał rację radzie i oddalił skargę wojewody. Wbrew twierdzeniom wojewody, uchwałę podjęto w granicach kompetencji rady gminy – uznał sąd. Art. 18 ust. 1 usg upoważnia radę gminy do podejmowania uchwał, np. o charakterze programu, pozostających w granicach zadań gminy. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 pkt 2, do wyłącznej kompetencji rady gminy należy określanie kierunków działania wójta (prezydenta miasta) oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności. Uchwała nie zobowiązuje prezydenta do wybudowania określonej liczby mieszkań. Określa jedynie kierunek jego działania.
Wojewoda wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygnatura akt: I OSK 843/12), powtarzając zarzuty. NSA stwierdził jednak, że nie doszło do naruszenia prawa. Istniała podstawa ustawowa do podjęcia wspomnianej uchwały. Obok art. 18 ust. 1 i niepowołanego art. 18 ust. 2 pkt 2, daje ją ustawa o ochronie lokatorów – podkreślił sąd. Zgodnie z jej art. 20 ust. 1 do kompetencji rady gminy należy nie tylko gospodarowanie komunalnym zasobem mieszkaniowym, ale także tworzenie go.
