Ściągalność mandatów w Polsce: jak fiskus ściga ukaranych mandatem

Ściągalność mandatów w Polsce od lat pozostawia wiele do życzenia. W 2014 i 2015 r. było to zaledwie 45 proc. Tymczasem tylko kierowcy dostają rocznie ok. 4 mln mandatów. Najczęściej za przekroczenie prędkości i przejazd na czerwonym świetle. Rok temu zmieniono przepisy o egzekucji mandatów. Od 1 stycznia 2016 r. do poboru należności wynikających z grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego na osoby fizyczne właściwe nie są urzędy wojewódzkie, ale I Urząd Skarbowy w Opolu. Czy jest lepiej?

– W 2016 r opolski urząd obsłużył ok. 5,5 mln mandatów wystawionych na kwotę 770 mln zł. Przez rok do budżetu wpłynęło ponad 408 mln zł – informuje Agnieszka Jóźwin-Dalecka, rzecznik y Izby Administracji Skarbowej w Opolu.

Najpierw się upominają

Dlaczego akurat wybrano urząd w Opolu? Bo przez lata dobrze radził sobie z egzekucją zaległości – uzasadniano. Po roku działania okazuje się, że ma swój sposób na skuteczne ściąganie mandatów. Jaki?

Stosuje łagodną windykację. Robi wszystko, by mandat został zapłacony. Jeśli w wyznaczonym terminie nie wpływa odpowiednia kwota, to przypomina ukaranemu o obowiązku dokonania opłaty. Jeżeli nie ma odzewu, to wszczyna egzekucję i ściąga odpowiednie kwoty.

- Dla kierowców nie ma to większego znaczenia no chyba, że ktoś ukarany chciałby osobiście zwrócić się z prośbą o umorzenie mandatu czy rozłożenie go na raty - mówi Rz Piotr Masłowski z Dolnośląskiego Stowarzyszenia Kierowców. Dodaje jednak, że zawsze można to zrobić on line lub wysłać wniosek z prośbą pocztą.

Od 1 stycznia 2016 r. obsługą mandatów karnych wystawianych m.in. przez policję, Inspekcję Handlową czy Żandarmerię Wojskową zajmuje się Urząd Skarbowy w Opolu (z wyjątkiem tych wystawianych przez straże gminne i Inspekcję Transportu Drogowego). Wcześniej zajmowało się tym 16 urzędów wojewódzkich.

W styczniu 2017 r w Nysie uruchomiono dodatkową siedzibę Urzędu w Opolu. To w niej skupiono wszystkie zadania związane z rachunkowością mandatów- wyjaśniania wpłat, prowadzenie czynności windykacyjnych – tj. wystawianie pism informacyjnych, upomnień oraz tytułów wykonawczych.

- Skoncentrowanie zadań w jednym urzędzie miało przyśpieszyć kontakt z ukaranymi i zmniejszyć koszty obsługi tych należności - twierdzili pomysłodawcy. Krotko mówiąc urząd miał wyegzekwować więcej pieniędzy z mandatów. Czy tak się stało?

- Trudno powiedzieć - mówi Agnieszka Jóźwin-Dalecka. Powód? Nie sposób dziś ocenić ściągalność grzywien w 2016 r bo nie sposób porównać danych z 2016 i 2015 r. kiedy wierzycielem mandatów byli wojewodowie. Jej zdaniem efekty podejmowanych czynności, których celem jest zwiększenie liczby dobrowolnych wpłat, będzie można zmierzyć i ocenić w najbliższej przyszłości, najwcześniej w 2018 r.

Jest co robić

Sprawą skuteczności egzekucji mandatów zajmowała się Najwyższa Izba Kontroli. Z raportu ogłoszonego w 2013 r wynikało, że jedynie ok. 47 proc. należności za mandaty i kary administracyjne była zapłacona w terminie. 23 proc. ściągnięto w wyniku postępowań egzekucyjnych. Pozostałych 30 proc. w ogóle nie udało się wyegzekwować. To oznacza, że co trzeci ukarany przez policję lub ITD kierowca uniknął konsekwencji.

Jak fiskus ściga ukaranych mandatem