Zakaz na zboże z Ukrainy: Polsce może grozić fala pozwów o odszkodowanie

Wprowadzenie zakazu wwozu produktów rolnych z Ukrainy naraża nasz kraj nie tylko na działania ze strony KE, ale też prywatnych podmiotów handlujących żywnością.

Publikacja: 17.04.2023 03:00

Prezes PiS Jarosław Kaczyński przemawia na konwencji rolnej Prawa i Sprawiedliwości w Łysych k. Ostr

Prezes PiS Jarosław Kaczyński przemawia na konwencji rolnej Prawa i Sprawiedliwości w Łysych k. Ostrołęki

Foto: PAP/Artur Reszko

Rozporządzenie ministra rozwoju i technologii zabraniające przywozu na terytorium Rzeczypospolitej wielu wytworów rolnych od naszego wschodniego sąsiada budzi wątpliwości co do zgodności z prawem Unii Europejskiej.

– Polityka handlowa, w tym także ewentualne zakazy, jest wyłączną kompetencją Unii – mówi prof. Artur Nowak-Far, specjalista z zakresu prawa UE. – Unijne rozporządzenie dotyczące ułatwień w handlu z Ukrainą przewiduje możliwość zastosowania klauzul szczególnych, które mogłyby polegać na wprowadzeniu tego rodzaju zakazu. Ale on musi się opierać na prawie UE, i jest w dyspozycji organów unijnych, nie krajowych. Krótko mówiąc, zakaz wprowadzony rozporządzeniem ministra jest nielegalny – dodaje.

Skoro zakaz nie ma podstawy prawej, to jest bezskuteczny. I nawet jeśli służby graniczne będą go egzekwować, to Polsce grozi fala roszczeń o odszkodowania – ze strony zarówno przedsiębiorców polskich (importerów), jak i ukraińskich (eksporterów), którzy poniosą straty w związku z tym zakazem. Osobną kwestią są działania KE, które mogą się zakończyć wniesieniem sprawy do TSUE i kolejnymi karami dla naszego kraju.

– To nie Unia się sprzeciwia działaniom Polski, tylko Polska nie wystąpiła odpowiednio wcześnie o wprowadzenie takiego zakazu na poziomie unijnym – wyjaśnia prof. Nowak-Far. – Największy wwóz zboża do UE, w tym przede wszystkim Polski, miał miejsce w październiku, listopadzie grudniu zeszłego roku. Wtedy rząd powinien reagować na forum unijnym – dodaje.

Także prof. Tomasz Grzegorz Grosse z UW wskazuje na skalę zaniedbań, których dopuścił się rząd.

– Problem narastał od dłuższego czasu i wielu ekspertów mówiło, że to będzie bardzo trudna sytuacja – a rząd uaktywnił się dopiero, gdy rolnicy zaczęli mocno protestować, czyli zdecydowanie za późno – tłumaczy ekspert. – Trzeba było wcześniej szukać rozwiązań, który gwarantowałyby z jednej strony rolnikom skup zboża po odpowiednich cenach (i to rząd właśnie wprowadził), a z drugiej zapewnić system kontroli zboża ukraińskiego i pomocy w jego reeksporcie, lub magazynowania go w Polsce, ale bez wpływu na ceny na rynku krajowym. Polska może podejmować działania na granicy prawa europejskiego, lub w ekstremalnych sytuacjach kryzysowych wręcz to prawo zawieszać, nie jestem w tej kwestii dogmatykiem. Ale nie powinna być to strategia, która zaboli Ukrainę, jak obecne zamknięcie granicy – podsumowuje prof. Grosse.

Artur Nowak-Far podkreśla zaś, że za organizację tranzytu odpowiadają organy państwa członkowskiego.

Czytaj więcej

Polska wstrzymuje przywóz zboża z Ukrainy. Jest reakcja Komisji Europejskiej

Rozporządzenie ministra rozwoju i technologii zabraniające przywozu na terytorium Rzeczypospolitej wielu wytworów rolnych od naszego wschodniego sąsiada budzi wątpliwości co do zgodności z prawem Unii Europejskiej.

– Polityka handlowa, w tym także ewentualne zakazy, jest wyłączną kompetencją Unii – mówi prof. Artur Nowak-Far, specjalista z zakresu prawa UE. – Unijne rozporządzenie dotyczące ułatwień w handlu z Ukrainą przewiduje możliwość zastosowania klauzul szczególnych, które mogłyby polegać na wprowadzeniu tego rodzaju zakazu. Ale on musi się opierać na prawie UE, i jest w dyspozycji organów unijnych, nie krajowych. Krótko mówiąc, zakaz wprowadzony rozporządzeniem ministra jest nielegalny – dodaje.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Spadki i darowizny
Ten testament wywołuje najwięcej sporów. Sąd Najwyższy wydał ważny wyrok
Prawo karne
Akta znalezione w domu Zbigniewa Ziobry. Prokuratura przekazała nowe informacje
ABC Firmy
Firma zapłaci prawie 240 tys. zł kary. Wszystko przez zgubionego pendrive'a
Zawody prawnicze
Adwokaci apelują do Tuska. Chcą uchylenia rozporządzenia MS
Praca, Emerytury i renty
Czternasta emerytura z wieloma znakami zapytania. Będzie podwyżka?
Materiał Promocyjny
Technologia na etacie. Jak zbudować efektywny HR i skutecznie zarządzać kapitałem ludzkim?