Od 1 czerwca 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikuje aktywność zawodową cudzoziemców spoza UE/EFTA i Wielkiej Brytanii, jako jeden z warunków prawa do świadczenia wychowawczego 800 plus. Zmiana jest elementem zaostrzonych zasad przyznawania wypłat z tego tytułu osobom, które nie mają polskiego obywatelstwa. Weryfikacja opiera się m.in. na danych dotyczących ubezpieczeń społecznych, czyli sprawdzeniu, czy dana osoba podlega polskiemu systemowi i odprowadza składki.
Obywatele Korei mają problem
Problem pojawia się w przypadku cudzoziemców, którzy legalnie pracują w Polsce, ale na podstawie przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego podlegają systemowi ubezpieczeń innego państwa.
– Taką sytuację przewiduje m.in. umowa między Polską a Republiką Korei o zabezpieczeniu społecznym – mówi Adam Smuga, managing partner w TIAS Legal.
Jak tłumaczy, celem umowy jest koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego obu państw i uniknięcie sytuacji, w której osoba pracująca lub czasowo wykonująca pracę w drugim państwie byłaby objęta obowiązkiem opłacania składek w obu krajach. Umowa określa m.in. zasady podlegania właściwemu ustawodawstwu oraz szczególne reguły dotyczące pracowników delegowanych.
Czytaj więcej
Rząd chce od przyszłego roku zmienić zasady ubiegania się o 800 plus. Trwają prace nad projektem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,...
– W konsekwencji obywatel Korei Południowej może wykonywać legalną pracę w Polsce, a jednocześnie nie odprowadzać z tego tytułu składek do polskiego systemu – wyjaśnia Adam Smuga.
Konsekwencją tego są problemy z 800 plus. System służący do weryfikacji prawa do tego świadczenia utożsamia bowiem brak polskich składek z brakiem aktywności zawodowej.
– Państwo polskie stworzyło sytuację, w której legalne korzystanie z międzynarodowej umowy zabezpieczenia społecznego staje się argumentem przeciwko prawu do świadczenia. Co więcej, umowa ta nie jest wyjątkiem od prawa, który administracja może pominąć. Jest częścią obowiązującego porządku prawnego. A umów międzynarodowych się dotrzymuje, to jedna z podstaw zaufania w relacjach gospodarczych. Dlatego legislator powinien potraktować ten problem priorytetowo, zanim zacznie realnie oddziaływać na relacje polsko-koreańskie i na biznes, który na tych relacjach się opiera – dodaje Adam Smuga.
Jego zdaniem w tym przypadku nie chodzi o stworzenie odrębnych zasad dla obywateli Korei ani o wypłacanie świadczeń osobom, które nie pracują.
– Chodzi o prawidłowe zweryfikowanie ich statusu zawodowego na bazie rzeczywistego stanu prawnego – podsumowuje.
Nieco inaczej do sprawy podchodzi Piotr Sawicki, partner w kancelarii adwokackiej Sawicki i Wspólnicy.
– Problem dotyczy wyłącznie specyficznej grupy obywateli tego kraju, tj. pracowników oddelegowanych do Polski przez koreańskie podmioty macierzyste. Kwestia ta nie dotyczy natomiast Koreańczyków wykonujących pracę na podstawie bezpośrednich, lokalnych umów zawartych z polskimi pracodawcami – zaznacza.
Potwierdza, że sedno problemu leży w postanowieniach polsko-koreańskiej umowy o zabezpieczeniu społecznym.
– Na jej mocy pracownicy oddelegowani podlegają systemowi ubezpieczeniowemu państwa wysyłającego, co oznacza opłacanie składek w Korei i brak obowiązku ubezpieczeń emerytalno-rentowych w polskim ZUS – tłumaczy.
Mecenas podkreśla, że dodatkowo sama umowa bilateralna wywiera skutki prawne w Polsce jedynie w zakresie obowiązkowych ubezpieczeń oraz emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy, rent rodzinnych, a także zasiłków pogrzebowych.
– Świadczenie wychowawcze nie należy do tej kategorii, a więc nie jest możliwe wykorzystywanie postanowień tej umowy do poszerzenia kręgu osób uprawnionych do pobierania świadczenia 800+ o osoby ubezpieczone w Korei – twierdzi.
Mec. Sawicki podkreśla jednocześnie, że w przypadku cudzoziemców oddelegowanych do Polski możliwość pobierania świadczenia 800 plus wynika z reguły z tego, że posiadają oni kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” i są aktywni zawodowo (oraz, oczywiście, przybyli do Polski ze swoimi dziećmi, a te spełniają obowiązek szkolny).
– Sęk w tym, że w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci bycie „aktywnym zawodowo” to, w znacznym uproszczeniu, podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu w związku z wykonywaniem pracy w Polsce. A pracownicy oddelegowani z Korei do Polski nie są objęci tym obowiązkiem ubezpieczeniowym, a więc w świetle prawa nie są uznawani za aktywnych zawodowo, przez co nie przysługuje im prawo do pobierania świadczenia wychowawczego – mówi.
Czytaj więcej
Rząd chce objąć ochroną osoby pracujące za pośrednictwem platform cyfrowych takich jak np. Pyszne.pl czy Uber – między innymi kurierów czy kierowcó...
Zdaniem mec. Piotra Sawickiego trudno jednoznacznie ocenić, czy obecny stan jest celowym zamysłem ustawodawcy, czy jedynie niedopatrzeniem.
– Uzależnienie wypłat 800 plus od podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom w Polsce stanowiło po prostu najprostszy i najbardziej weryfikowalny mechanizm operacyjny dla ZUS. W trakcie prac nad nowelizacją przepisów ograniczających dostęp do świadczenia wychowawczego sytuacja oddelegowanych do Polski pracowników koreańskich najprawdopodobniej nie stanowiła przedmiotu czyichkolwiek rozważań – mówi.
Zdaniem prawnika bez bezpośredniej interwencji ustawodawcy obywatelom Korei trudno będzie uzyskać dostęp do świadczenia.
– Jedynym pewnym rozwiązaniem w obecnym stanie prawnym pozostaje zmiana statusu zatrudnienia i przejście na lokalny polski kontrakt z obowiązkiem odprowadzania składek do ZUS. Byłoby to jednak wyjątkowo czasochłonne, jako że wymagałoby uzyskania w Polsce odrębnego zezwolenia na pracę w ramach procedury obarczonej znacznymi opóźnieniami po stronie właściwych organów – mówi.
Każdy przypadek, jego zdaniem, wymaga jednak indywidualnej oceny.
– Ustawa przewiduje wyjątki od wymogu aktywności zawodowej, m.in. w odniesieniu do dzieci będących obywatelami polskimi oraz dzieci posiadających odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności. Potencjalnie znaczenie mogą mieć także inne tytuły ubezpieczeniowe – dodaje.
Co na to ZUS?
W odpowiedzi na zapytanie „Rzeczpospolitej” ZUS napisał, że w przypadku osób podlegających na podstawie umowy polsko-koreańskiej koreańskiemu, a nie polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, nieodprowadzanie składek w naszym systemie może skutkować niespełnieniem warunku aktywności zawodowej. W konsekwencji osoba taka może stracić prawo do świadczenia 800 plus, o ile nie zachodzi jeden z wyjątków przewidzianych w ustawie.
Opinia dla „Rzeczpospolitej”
Stanowisko ZUS
Zgodnie z ustawą z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (DzU z 2025 r. poz. 1301) wprowadzone zostały nowe warunki, od spełnienia których uzależnione jest otrzymanie świadczenia wychowawczego przez cudzoziemców spoza UE/EFTA i Wielkiej Brytanii. W przypadku tej grupy cudzoziemców nowe zasady mają zastosowanie od 1 czerwca 2026 r. W celu uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego wskazana grupa cudzoziemców musi m.in. zamieszkiwać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wraz z dzieckiem w całym okresie świadczeniowym, wnioskodawca musi spełniać warunek aktywności zawodowej, a dziecko – co do zasady – musi realizować obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w polskim systemie oświaty. Warunek aktywności zawodowej, opisany w art. 2 ust. 1a ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj DzU z 2026 r. poz. 508), uznaje się za spełniony m.in. w przypadku, gdy wnioskodawca z tytułu wykonywanej umowy o pracę podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, od podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia stanowiącej nie mniej niż 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W przypadku niespełnienia warunku aktywności zawodowej w miesiącu poprzedzającym dany miesiąc co do zasady nie przysługuje świadczenie wychowawcze, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie, m.in. dotyczących dzieci posiadających obywatelstwo polskie lub dzieci z niepełnosprawnością. Warunek aktywności zawodowej nie podlega ustaleniu wobec cudzoziemców ubiegających się o świadczenie wychowawcze, jeżeli świadczenie to objęte jest zakresem przedmiotowym wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym.
Należy jednak podkreślić, że umowa o zabezpieczeniu społecznym między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Korei z 25 lutego 2009 r. (DzU z 2010 r. nr 35, poz. 192) nie obejmuje świadczenia wychowawczego 800 plus. Umowa ta ma zastosowanie do obowiązkowego ubezpieczenia oraz świadczeń wskazanych w jej zakresie przedmiotowym, w szczególności emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy, rent rodzinnych i zasiłków pogrzebowych. Umowa polsko-koreańska przewiduje natomiast zasady dotyczące podlegania ustawodawstwu właściwego państwa w zakresie ubezpieczeń społecznych. Co do zasady osoba zatrudniona na terytorium jednej z umawiających się stron podlega ustawodawstwu tego państwa.
Umowa przewiduje jednak wyjątki, w szczególności dotyczące pracowników delegowanych. Jeżeli pracownik zatrudniony przez pracodawcę mającego siedzibę w jednym państwie zostanie delegowany do pracy na terytorium drugiego państwa, przez pierwsze 60 miesięcy kalendarzowych nadal podlega ustawodawstwu państwa, z którego został delegowany. W takim przypadku pracownik jest objęty ubezpieczeniami społecznymi w państwie siedziby pracodawcy i nie podlega ubezpieczeniom społecznym państwa, do którego został delegowany. Okres ten może zostać przedłużony, jeżeli właściwe instytucje obu państw wyrażą na to zgodę. Oznacza to, że w przypadku koreańskiego pracownika delegowanego do Polski, który na podstawie umowy polsko-koreańskiej nadal podlega koreańskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego, składki na ubezpieczenia społeczne są opłacane w koreańskim systemie, a nie w polskim.
Jednocześnie z art. 2 ust. 1a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika powiązanie prawa do świadczenia wychowawczego dla objętych tym przepisem cudzoziemców z aktywnością zawodową w Polsce. Przez aktywność zawodową rozumie się spełnienie warunków określonych w tym przepisie, w tym – w przypadku wykonywania umowy o pracę – podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w Polsce z odpowiedniej podstawy wymiaru składek. W konsekwencji sam fakt wykonywania pracy na terytorium Polski, bez podlegania polskim ubezpieczeniom społecznym na zasadach określonych w ustawie, nie jest wystarczający do spełnienia warunku aktywności zawodowej. Dotyczy to również pracowników koreańskich, którzy na podstawie umowy polsko-koreańskiej pozostają objęci koreańskim systemem ubezpieczeń społecznych.
Nie oznacza to jednak, że obywatel Korei jest co do zasady wyłączony z możliwości otrzymania świadczenia 800 plus. Obywatel Korei może uzyskać świadczenie, jeżeli spełnia wszystkie ustawowe warunki, w tym – w przypadkach, w których ma zastosowanie – warunek aktywności zawodowej. W szczególności warunek ten może zostać spełniony, jeżeli dana osoba podlega polskim ubezpieczeniom społecznym na zasadach określonych w przepisach. Warunek aktywności zawodowej nie ma również zastosowania w przypadkach wskazanych w ustawie, m.in. gdy świadczenie jest przyznawane na dziecko posiadające obywatelstwo polskie lub w określonych przypadkach dotyczących niepełnosprawności dziecka. Tym samym przepisy nie tworzą odrębnej „luki” dotyczącej obywateli Korei. W przypadku osób, które na podstawie umowy polsko-koreańskiej podlegają koreańskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych i w związku z tym nie podlegają polskim ubezpieczeniom społecznym, brak spełnienia warunku aktywności zawodowej może skutkować brakiem prawa do świadczenia wychowawczego 800+, o ile nie zachodzi jeden z wyjątków przewidzianych w ustawie.
