Tak wynika z projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ulepszenia środowiska prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorców. Trafił niedawno do konsultacji.
Przypomnijmy, że art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (DzU z 2022 r., poz. 504) stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach szef rządu może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przepis ten nie określa precyzyjnie przesłanek przyznania świadczeń w szczególnym trybie. W efekcie premier ma swobodę w decydowaniu, czy zachodzą okoliczności, które można uznać za wyjątkowe.
– Nie znaczy to jednak, że nie obowiązują go żadne procedury. Przy wydawaniu takich decyzji stosuje się bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego – mówi prof. Sebastian Gajewski z Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji.
Ale to niedługo się zmieni. Zgodnie bowiem z nowymi przepisami do decyzji przyznającej emeryturę lub rentę specjalną nie będzie się stosować przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Czytaj więcej
Świadczenia specjalne od szefa rządu otrzymały rodziny medyków zmarłych na covid czy górników z Pniówka – premier upublicznia tylko ułamek decyzji.
– Interpretuję ten przepis jako chęć oszczędzenia czasu i pracy pracownikom Kancelarii Premiera, którzy zajmują się przyznawaniem tych świadczeń. Nie będą musieli bowiem dokonywać wielu czynności procesowych, m.in. wysyłać zawiadomień o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym czy choćby o wszczęciu takiego postępowania, jeśli premier przyznaje świadczenie specjalne z urzędu – mówi profesor.
Sam natomiast negatywnie ocenia tę zmianę.
– Z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika uprawnienie do rozstrzygania spraw jednostek w postępowaniu uregulowanym przez przepisy powszechnie obowiązujące. Tymczasem po wejściu w życie tej zmiany premier poruszałby się w próżni proceduralnej. W efekcie nie tylko będzie uznaniowo przyznawał te świadczenia, ale też w sposób dowolny prowadził postępowania w tych sprawach – wyjaśnia ekspert.
W 2022 r. na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS premier przyznał aż 175 specjalnych świadczeń. Dla porównania w 2021 r. – 150, w 2020 r. – 39, a w 2019 r. – 82. Duży wzrost powiązany jest głównie z pandemią koronawirusa. Blisko 55 świadczeń specjalnych przyznano bowiem współmałżonkom i dzieciom lekarzy, pielęgniarek, położnych i pracowników medycznych, którzy zmarli z powodu Covid-19, a zakazili się nim w trakcie wykonywania czynności zawodowych.
Etap legislacyjny: konsultacje publiczne
