Upadł bastion republikanów. „Błękitne tsunami” w Teksasie

Teksas to bastion republikański. Przed tegorocznymi wyborami demokrata po raz ostatni wygrał tu wybory do Senatu USA w 1988 r., a na gubernatora – w 1990 r.

W ostatnich latach, pod przywództwem Dana Patricka – bezkompromisowego republikańskiego wicegubernatora – władze stanowe m.in. wprowadziły jeden z najbardziej restrykcyjnych w kraju zakazów aborcji oraz złagodziły ograniczenia dotyczące broni palnej. Ustępujący gubernator Greg Abbott wydawał rozporządzenia i przepisy wspierające politykę graniczną Donalda Trumpa oraz wymierzone w prawa osób LGBTQ, jak również zwalczał programy na rzecz różnorodności i integracji. W szkołach ograniczono nauczanie o kwestiach rasy i płci oraz zwiększono nacisk na kulturę Zachodu na lekcjach historii i języka angielskiego. Inne stany rządzone przez republikanów, takie jak Ohio i Iowa, sięgały po podobne rozwiązania. Jednak niewiele z nich poszło tak daleko jak Teksas.

„Błękitne tsunami” w Teksasie

W ubiegłotygodniowych wyborach Teksas stał się jednym ze stanów, przez które przeszło „błękitne tsunami”. Demokraci odnieśli zwycięstwa w wyborach na urzędy federalne i stanowe – od mandatu senatora USA po stanowiska gubernatora i komisarza ds. rolnictwa – oraz przejęli kontrolę nad stanową Izbą Reprezentantów, w której republikanie dominowali od 2003 r.

Zwycięstwo było oszałamiające, a komentatorzy zastanawiają się teraz, jak zdecydowanie demokraci będą dążyć do zmiany politycznego krajobrazu stanu, który jeszcze do wtorku był kolebką amerykańskiego konserwatyzmu. I na ile uda im się zrealizować daleko idące obietnice, które składali podczas kampanii.

Gubernator elekt Gina Hinojosa, która pokonała Grega Abbotta ubiegającego się o czwartą kadencję, ma daleko zakrojone plany, jeśli chodzi o edukację. W kampanii wyborczej zapowiedziała likwidację bonów edukacyjnych. W ramach tego hołubionego przez republikanów programu rodziny, które chcą posłać dzieci do szkoły prywatnej, mogą otrzymać fundusze publiczne na pokrycie czesnego. Jednak zdaniem władz szkolnych, z którymi zgadza się Hinojosa – uszczupla to środki na oświatę publiczną, wpływając negatywnie na jej jakość. Obiecała, że już pierwszego dnia urzędowania zwolni Mike’a Moratha, szefa Teksańskiej Agencji Edukacji, jednego z architektów najbardziej konserwatywnych rozwiązań w polityce oświatowej.

Hinojosa w swojej kampanii skupiła się na reformie szkolnictwa podstawowego i średniego, ale na zmiany pod jej przewodnictwem mają też nadzieję przedstawiciele szkolnictwa wyższego. – Przeżyliśmy bardzo ciężkie czasy na uczelniach – mówi w wywiadzie dla „New York Timesa” Pauline Strong, antropolożka z Uniwersytetu Teksańskiego. Inni liczą na powrót programów wcześniej zakazanych z przyczyn ideologicznych, takich jak badania dotyczące kobiet czy tożsamości.

Co poza edukacją? 

W kampanii wyborczej Hinojosa zadeklarowała również wprowadzenie przepisów dotyczących centrów danych, o które też toczyła się walka w tegorocznych wyborach. Obiecała przeciwdziałać rosnącym kosztom życia, proponując zniesienie ulg podatkowych dla firm oraz zakaz kupowania domów przez fundusze private equity. Gubernator elekt zapowiedziała również odwołanie szefów stanowych agencji powołanych przez jej poprzednika i wykorzenienie korupcji.

Choć jako deputowana w stanowej Izbie Reprezentantów sprzeciwiała się ograniczeniom praw osób LGBTQ, w kampanii odcinała się od kwestii związanych z tzw. wojną kulturową, takich jak ograniczanie dostępu do książek oraz zwalczanie programów różnorodności, równości szans i integracji. Twierdzi, że to specjalizacja obecnego gubernatora Abbotta oraz innych konserwatywnych republikanów, którzy „wojnami kulturowymi” próbowali odstraszyć wyborców od demokratów. W jednym ze spotów przedstawiła się hasłem: „Jestem Gina Hinojosa. Moje zaimki to: mama, Teksanka i przyszła gubernator”.

Hinojosa prowadziła kampanię na gubernatora pod hasłami populistycznymi, ale zapewniała przy tym, że ona i jej partia będą otwarte na głosy konserwatystów. – W procesie przejmowania władzy wezmą udział przedstawiciele obu partii i obie będą reprezentowane w mojej administracji – powiedziała w czwartek w Austin podczas swojej pierwszej konferencji prasowej po wyborach.

Republikanie się nie poddadzą

Część starej gwardii skrajnej prawicy, w tym czołowi konserwatywni aktywiści zapowiadają, że nie poddadzą się łatwo. Członek stanowej Izby Reprezentantów Tom Oliverson powiedział, że chce obronić dorobek trzech dekad konserwatywnego ustawodawstwa. – Stawiam sobie za zadanie utrzymanie jedności republikanów i zachowanie tego, co już osiągnęliśmy – stwierdził Oliverson.

Stanowy Senat nadal pozostanie pod ich zdecydowaną kontrolą. Jeśli konserwatywna większość zechce, może skutecznie utrudniać działania nowo wybranych władz, np. poprzez blokowanie nominacji gubernator na stanowiska kierowników stanowych agencji. Niektórzy senatorowie wydają się już na to gotowi. „Teksas się obroni, dopóki klub republikanów w stanowym Senacie nie ustąpi. A nie mamy zamiaru ustępować” – napisał we wpisie na X republikański senator Charles Schwertner.

Gubernator elekt na razie jest dobrej myśli i podkreśla swoją determinację do współpracy. – Mam nadzieję, że przedstawiciele żadnej partii nie będą stać na przeszkodzie zmianom na lepsze, które możemy wspólnie wprowadzić – powiedziała.

A zmiany już zaczynają się pojawiać. Burmistrz Houston John Whitmire poinformował w piątek, że nakazuje miejskim policjantom ograniczyć współpracę z federalną służbą imigracyjną ICE podczas rutynowych kontroli drogowych, sprzeciwiając się tym samym zasadom narzuconym największemu miastu Teksasu przez gubernatora Grega Abbotta. Zamiast tego funkcjonariusze będą powiadamiać ICE wyłącznie w przypadkach, w których jest podejrzenie popełnienia przestępstwa.