Fiskus przeprowadza rocznie około 2,5 miliona czynności sprawdzających. I postanowił je uporządkować. Zmiany w tej procedurze zapowiada Ministerstwo Finansów w wykazie prac legislacyjnych.
– Uporządkowanie czynności sprawdzających to bardzo dobry pomysł, teraz jest spora wolnoamerykanka – mówi dr Piotr Sekulski, doradca podatkowy w kancelarii Outsourced.pl.
Skarbówka najchętniej sięga po czynności sprawdzające
Przypomnijmy, że urzędnicy mogą weryfikować rozliczenia podatników na trzy sposoby. Do najpoważniejszych spraw są kontrole celno-skarbowe, mniejszy kaliber to kontrole podatkowe, natomiast czynności sprawdzające poświęcone są najdrobniejszym kwestiom.
– Od dłuższego czasu widać, że skarbówka najbardziej lubi właśnie czynności sprawdzające. To zdecydowanie łatwiejsza procedura dla urzędników niż kontrole, które są mocno sformalizowane i wymagają przestrzegania pewnych reguł. Czynności sprawdzające można prowadzić bez ograniczeń czasowych, podatnicy nie wiedzą, kiedy się zaczynają i kiedy kończą, często nie mają pojęcia, do jakich wniosków doszli urzędnicy. Zdarza się, że skarbówka sprawdza kolejny raz to samo – opowiada Piotr Sekulski.
tyle czynności sprawdzających przeprowadzono w latach 2021-2025 (według raportu MDDP).
Ministerstwo Finansów przyznaje, że nie są to dobre zwyczaje. Pisze, że niezawiadamianie podatników o rozpoczęciu, zakończeniu i rezultacie czynności „może stwarzać poczucie braku informacji i braku pewności prawnej”. Potwierdza, że przepisy nie określają terminu na tę procedurę, co może powodować jej przedłużanie. I wskazuje, że brakuje gwarancji zachowania oceny prawnej przeprowadzonej weryfikacji.
Czytaj więcej:
Przebieg czynności sprawdzających jest kształtowany przez praktykę organów, a nie szczegółowe przepisy proceduralne. Podatnicy są tu pozbawieni wie...
Pro
Ministerstwo Finansów zapowiada więcej zmian w ordynacji podatkowej
Przygotowywany przez resort finansów projekt nowelizacji ordynacji podatkowej ma te niedoskonałości naprawić. Urzędnicy będą zawiadamiać podatnika o rozpoczęciu i zakończeniu czynności sprawdzających. Poinformują go też o ich wyniku. Czynności sprawdzające mają trwać maksymalnie trzy miesiące. Jeśli skarbówka nie stwierdzi nieprawidłowości albo podatnik zastosuje się do jej ustaleń, będzie chroniony w razie ponownej weryfikacji (nie grożą mu odsetki za zwłokę oraz kary z kodeksu karnego skarbowego).
Czytaj więcej:
Czynności sprawdzające miały być szybkim narzędziem do wychwytywania podstawowych błędów w rozliczeniach podatkowych, jednak w praktyce coraz częśc...
Pro
– Wygląda to interesująco. Oczywiście diabeł tkwi w szczegółach, mam nadzieję, że Ministerstwo Finansów, rozbudowując przepisy o czynnościach sprawdzających, za bardzo ich nie skomplikuje. I nie wprowadzi też rozwiązań pogarszających sytuację podatników – mówi Piotr Sekulski. Dodaje, że dość tajemniczo brzmi zapowiadane przez resort finansów „rozszerzenie katalogu środków dowodowych stosowanych w ramach czynności”.
O tym, że czynności sprawdzające coraz częściej zastępują kontrole i że nie dają należytej gwarancji ochrony praw podatnika, pisaliśmy na łamach „Rzeczpospolitej” wielokrotnie, np. 16 września. Zwracał na to też uwagę rzecznik praw obywatelskich. W piśmie do MF wskazywał, że czynności sprawdzające stały się „metodą na ominięcie ograniczeń dotyczących terminów kontroli u przedsiębiorców”.
Czytaj więcej
Powstaną nowe przepisy o czynnościach sprawdzających, dostosowane do realiów epoki cyfrowej. Podatnicy nie zawsze jednak dowiedzą się, że urzędnicy...
Odwołanie od decyzji będzie można złożyć w ciągu 30 dni
W zapowiadanym przez resort finansów projekcie mają być też inne, ważne dla podatników zmiany, np.:
• wydłużenie z 14 do 30 dni terminu na wniesienie odwołania od decyzji,
• przyjęcie normy nakładającej na fiskusa obowiązek wykorzystywania w pierwszej kolejności informacji i dokumentów, którymi już dysponuje lub które może pozyskać od innych podmiotów,
• wprowadzenie zakazu wszczynania z urzędu (oraz obowiązku umorzenia już wszczętego) postępowania w zakresie podatków stanowiących dochód budżetu państwa, jeżeli spodziewana kwota uszczuplenia nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (aktualnie 80 zł),
• rozszerzenie zakresu stosowania obniżonej stawki odsetek za zwłokę na zaległości podatkowe ujawnione w złożonych po terminie pierwotnych deklaracjach (na takich samych zasadach jak dla zaległości wynikających z korekt deklaracji).
Zgodnie z informacją z wykazu prac legislacyjnych, projekt ma być przyjęty przez rząd w I kwartale 2027 r.
