Wzięło się to stąd, że rozmowa zeszła na konwencję antyprzemocową, a ja zwróciłam uwagę na podkreślane tam „pojęcie tak zwanego honoru" i „źle pojętego honoru". Konwencja nie zajmuje się dokładnym określeniem, kiedy honor jest pojęty dobrze, a kiedy źle, więc sprawa jest elastyczna. Po prostu odpowiednie instancje, których w konwencji jest cała masa, będą „czuwały", aby źle pojęty honor nie wkradł się w nasze działania. A kiedy jest źle pojęty, będą decydowali Oni.

Mój rozmówca w odpowiedzi na swoje pytanie dostał inne pytanie: „Co to znaczy honor?". Biedził się z odpowiedzią naprawdę długo; przy milczeniu sali starał się znaleźć choćby najmniejsze skojarzenie z pojęciem „honor", ale bezskutecznie.

Myślę, że nie jest osamotniony. Hasło „Bóg, honor, ojczyzna" jest niedalekie „daj ać ja pobruszę, a Ty poczywaj", pierwszemu zdaniu wygłoszonemu po polsku, jakie zostało zapisane. Jedno i drugie jest równie niezrozumiale dla przeciętnego współczesnego konsumenta, „bruszenie" jest równie abstrakcyjne jak honor i też należy do starego słownika. Taka w każdym razie jest obowiązująca linia. Bóg? Tak naprawdę nie pamiętam, kiedy był ostatnio przedmiotem publicznej refleksji, kompletnie zasłoniły go takie pojęcia jak „religia w politycznym kontekście", „Kościół i hierarchia kościelna" oraz zagrożenia poszczególnych wyznań. A Bóg? Istota czuwająca, znająca Plan, istota wymagająca rozmowy z sumieniem, istota, która widzi i słyszy każdego z nas? Czy jest przedmiotem odniesień do współczesnego świata?