Mateusz Wyżga, „Polska sarmacka. Historia zwykłych ludzi”. Książka ukazuje się właśnie nakładem Wydawnictwa Znak Horyzont, Kraków 2025 r.
Niewiele wiedzielibyśmy o dawnych kulturach oralnych, czyli przekazywanych z pokolenia na pokolenie ustnie, gdyby nie pismo, chociaż zawładnęły nim na okres kilku wieków dominujące grupy społeczne, przekształcając prawdziwą formę wydarzenia czy opowieści. Przeniesienie rzeczywistości do przyszłości w formie zapisek zawdzięczamy relacji człowieka i… gęsiom. To ich pióra, prowadzone ręką ludzką, pomagały przelać słowa na papier czerpany, znacznie trwalszy niż dzisiejszy. Zdania zapisane na papierze wykonanym ze zbutwiałych szmat znajdują się w archiwach państwowych i kościelnych od czterech stuleci. Pióro gęsie – skromny przyrząd kreślarski – po dziś dzień niekiedy można przypadkowo znaleźć w dawnej księdze.