Reklama

Robert Gwiazdowski: Obniżone stawki VAT na napoje – czy to niedozwolona pomoc państwa?

Obniżone stawki VAT na napoje mogą sprzyjać wybranym przedsiębiorcom „w sposób, który nie wynika z logiki systemu".

Publikacja: 12.02.2026 18:31

Robert Gwiazdowski: Obniżone stawki VAT na napoje – czy to niedozwolona pomoc państwa?

Foto: Adobe Stock

Trwają właśnie uzgodnienia międzyresortowe projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług. W ich trakcie wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) zasugerował wiceministrowi finansów dokonanie analizy, czy stosowanie obniżonej stawki VAT wobec różnych napojów nie sprzyja niektórym przedsiębiorstwom „w sposób, który nie wynika z charakteru struktury oraz logiki systemu” (pismo DPR-WPL.0230.5.2025.TK z 29.12.2025).

Naszło mnie w związku z tym kilka pytań. Czy w Ministerstwie Finansów nie wiedzą o tym, że niektórym sprzyja? Czy może jednak wiedzą i mimo to im sprzyjają? Albo może nie mimo to, tylko dlatego właśnie stosują obniżone stawki VAT, żeby niektórym sprzyjać? I na koniec. Która z tych ewentualności jest najgorsza?

Zróżnicowanie stawek sprzyja patologii

Od 30 lat piszę, że zróżnicowanie stawek VAT na różne towary i usługi nie jest potrzebne ich nabywcom, tylko sprzedawcom i że rodzi to różne patologie. Jakże się cieszę, że w końcu dostrzegł to nawet UOKiK, zwracając uwagę, że zróżnicowanie tych stawek może stanowić wręcz niedozwoloną pomoc publiczną.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej pomocą publiczną jest każdy środek spełniający kumulatywnie cztery przesłanki:
1) jest udzielany przez państwo, 
2) ma charakter selektywny – to znaczy uprzywilejowuje określonych przedsiębiorców albo produkcję określonych towarów, 
3) powoduje uzyskanie korzyści, których przedsiębiorstwo nie byłoby w stanie uzyskać na rynku,
4) grozi zakłóceniem konkurencji.

Reklama
Reklama

Organ ochrony konkurencji sugeruje więc resortowi finansów sprawdzenie, „czy w ramach danego systemu prawnego dany środek krajowy faworyzuje niektóre przedsiębiorstwa lub niektóre produkty w porównaniu z innymi, znajdującymi się, z punktu widzenia celu realizowanego przez ten system, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej i które w związku z tym podlegają zróżnicowanemu traktowaniu, które w istocie można zakwalifikować jako dyskryminujące”.

Niektórzy przedsiębiorcy uzyskują korzyści 

Ja już dawno sprawdziłem i śmiem twierdzić, że stosowanie przez państwo preferencyjnych stawek VAT na wody dosładzane przy użyciu różnych soków owocowych lub warzywnych (najczęściej zagęszczonych, więc wcześniej podgrzanych), które stanowią co najmniej 20 proc. zawartości takich napojów (które wodą na pewno nie są, choć ją udają), ma charakter selektywny, powoduje uzyskanie przez niektórych przedsiębiorców korzyści, których nie byliby oni w stanie uzyskać na rynku.

Czytaj więcej

Podrożeją energetyki smakujące jak owoce, bo VAT idzie w górę

Obniżony VAT na towary szkodliwe dla zdrowia 

Pojęcie „pomocy państwa” nie obejmuje tylko takich środków wprowadzających zróżnicowanie wśród przedsiębiorstw, które znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, a odmiennej od innych przedsiębiorstw, które to środki przyświecają jakiemuś istotnemu celowi (na przykład prozdrowotnemu). Więc ręczę Ministerstwu Finansów własnym przykładem (schudłem przez 2 lata 25 kilo), że nie ma powodu obniżania stawek VAT na towary szkodliwe dla zdrowia, których spożywanie sprzyja powstawaniu chorób metabolicznych i układu krążenia, a których leczenie kosztuje więcej niż chorób okołoalkoholowych.

A skoro mowa o opodatkowaniu wody i różnych innych napojów bezalkoholowych, to chyba należy pozamykać wszystkie uzdrowiska. Usłyszałem bowiem od twórcy pewnego kanału internetowego popularyzującego zdobycze nauki, że zamiast jeździć „do wód”, lepiej jest pić „kranówkę”, którą dostarczają ludziom wodociągi miejskie – do jej spuszczania w toaletach i picia przy okazji. Pewnie dlatego jest ona na obniżonej stawce VAT 8 proc.? A jakby dodać do niej trochę zagęszczonego soku z cukrem, to by się dało zejść na 5 proc. VAT.

Opinie Prawne
Stępkowski: Uczniowie mędrca Kalego, czyli rzecz o „legalnych” sędziach SN
Materiał Promocyjny
Rekordy sprzedaży i większy magazyn w Duchnicach
Opinie Prawne
Aneta Wiewiórowska-Domagalska: Franki a WIBOR
Opinie Prawne
Mateusz Mikowski: Podwójne zaprzeczenie w sprawie KRS
Opinie Prawne
Michał Romanowski: Karol Nawrocki chce autorytarnej władzy nad sędziami
Materiał Promocyjny
Dove Self-Esteem: Wsparcie dla nastolatków
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama