W razie braku zdecydowanych działań liczba osób umierających w Europie z powodu raka przekroczy poziom 24% śmiertelnych ofiar nowotworów na świecie. Tym samym staną się one główną przyczyną zgonów w Europie. Na całym świecie 9 lat temu zdiagnozowano ponad 14 mln zachorowań na raka (Ferlay J, Soerjomataram I, Ervik M, Dikshit R, Eser S, Mathers C, Rebelo M, Parkin DM, Forman D, Bray, F. GLOBOCAN 2012 v1.0, Cancer Incidence and Mortality Worldwide: IARC CancerBase No. 11 [Internet]. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer; 2013). Szacuje się, że do 2030 r. liczba ta wzrośnie do ponad 20 mln. (American Cancer Society. Global Cancer Facts & Figures. 2nd Edition).

Odpowiedzią na wyzwania związane ze zbliżającym się onkologicznym tsunami na forum Unii Europejskiej jest Europe’s Beating Cancer Plan. Nie brakuje jednak również inicjatyw oddolnych, w tym realizowanych przez partnerów systemów ochrony zdrowia. Jedną z nich jest MSD Policy Oncology Grant. Ma on na celu integrację międzynarodowej społeczności naukowców zajmujących się polityką zdrowotną oraz tworzeniem rekomendacji, których beneficjentami będą pacjenci onkologiczni.

Granty od MSD już po raz czwarty

Poprzez Oncology Policy Grant Program MSD stara się umożliwić instytucjom zwiększenie ich zdolności w zakresie badań, nauczania i rozpowszechniania wiedzy. Inicjatywa MSD to także międzynarodowe forum wymiany pomysłów dotyczących najbardziej aktualnych i palących kwestii polityki zdrowotnej w zakresie chorób nowotworowych i identyfikowania nowych obszarów badań.

- W MSD angażujemy się w przekształcanie przełomowych innowacji biomedycznych w nowatorskie terapie, które pomagają wydłużyć i poprawić jakość życia osób chorych na raka na całym świecie. Wierzymy, że pracownicy naukowi specjalizujący się w polityce zdrowotnej odgrywają kluczową rolę – poprzez swoją pracę badawczą, działalność edukacyjną i działania społeczne – w rzetelnych dyskusjach opartych na dowodach – mówi Dimitri Gitas, dyrektor zarządzający MSD Polska.

Pierwsza edycja programu MSD Policy Oncology Grant odbyła się w 2018 roku. Zostali zaproszeni 
do niej naukowcy z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Japonii, Brazylii i Izraela. Polska otrzymała zaproszenie do MSD Policy Oncology Grant rok później. Laureatem programu została wtedy Fundacja Onkologiczna Alivia, która zajęła się zagadnieniem polityki zdrowotnej opartej na danych. 

Polska znów wśród laureatów

Firma MSD zaoferowała w tym roku 8 grantów. Komisja rewizyjna w centrali MSD w Stanach Zjednoczonych wybrała najbardziej wartościowe propozycje spośród wniosków nadesłanych z całego świata. Kryteria oceny projektów obejmowały m.in. znaczenie zgłaszanego projektu badawczego dla polityki zdrowotnej w kontekście lokalnym, innowacyjność i jakość techniczną zgłoszenia, a także zgodność z wartościami etycznymi firmy i wymogami kwalifikacyjnymi programu.

Co ważne, uznanie kapituły zyskał drugi raz w czteroletniej historii programu MSD Policy Oncology Grant projekt z Polski. Został on zgłoszony przez Polską Koalicję Pacjentów Onkologicznych. Tym samym do PKPO z MSD Policy Oncology Grant trafi nieomal 50 tys. dolarów.

– Jesteśmy jedynym krajem, w którym zwycięskie projekty są zgłaszane przez organizacje pacjentów. Świadczy to o ścisłej i wysokiej jakości współpracy środowiska naukowego i przedstawicieli pacjentów w Polsce – mówi Marcin Bodio, Policy & Communications Director w MSD Polska.

Rak w cieniu pandemii

Zapotrzebowanie na skuteczny i innowacyjny plan walki z rakiem wydatnie zwiększyła pandemia COVID-19. Powód? Z jednej strony ograniczony dostęp do diagnostyki i leczenia onkologicznego, 
a z drugiej niedostatki systemu ochrony zdrowia.

– Pandemia jest papierkiem lakmusowym pokazującym najważniejsze niedociągnięcia ochrony zdrowia. Uwidoczniła ona, że priorytetem potrzeb pacjentów onkologicznych jest koordynator opieki onkologicznej, który przeprowadzi chorego przez skomplikowaną ścieżkę diagnostyki, leczenia 
i rehabilitacji onkologicznej. Niestety, mimo iż pakiet onkologiczny wprowadził taką funkcję, to jej faktyczne działanie rozmija się często z oczekiwaniami pacjentów, a w wielu ośrodkach po prostu jej nie ma – zauważa Aleksandra Rudnicka, rzecznik Polskiej Koalicji Pacjentów Onkologicznych.

Pacjent w centrum uwagi

Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych w ramach otrzymanego od MSD grantu zrealizuje projekt, który z jednej strony będzie polegał na identyfikacji barier (prawnych, organizacyjnych, systemowych

i świadomościowych) w dostępie do leczenia onkologicznego, a z drugiej na zbadaniu luk między oczekiwaniami pacjentów a wydajnością systemu ochrony zdrowia w zakresie onkologii.

– Dzięki środkom pozyskanym w ramach grantu MSD będziemy mogli przeprowadzić badania wśród pacjentów, a także osób pełniących funkcję koordynatora, które pokażą, jaki powinien być status takiej osoby, aby podnieść jakość opieki onkologicznej, a pacjent był naprawdę w centrum uwagi i nie czuł się zagubiony w systemie – dodaje Aleksandra Rudnicka z PKPO.

O ile w 2012 roku zostało zdiagnozowanych ponad 14 mln zachorowań na raka (Ferlay J, Soerjomataram I, Ervik M, Dikshit R, Eser S, Mathers C, Rebelo M, Parkin DM, Forman D, Bray, F. GLOBOCAN 2012 v1.0, Cancer Incidence and Mortality Worldwide: IARC CancerBase No. 11. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer; 2013), o tyle do końca tej dekady liczba rozpoznanych nowotworów wzrośnie do ponad 20 mln (American Cancer Society. Global Cancer Facts & Figures. 2nd Edition). Warto jednak zaznaczyć, 
że trudności, z jakimi borykają się chorzy na raka, nie kończą się na diagnozie. Pacjenci potrzebują skoordynowanego i skutecznego leczenia.

– Cele badawcze naszego projektu są skupione wokół kompleksowej i skoordynowanej opieki onkologicznej. Chcemy przede wszystkim zdefiniować rolę koordynatora w systemie opieki onkologicznej jako niezbędnego ogniwa dla osiągnięcia lepszych efektów leczenia. Funkcja koordynatora co prawda istnieje w Polsce od jakiegoś czasu, ale jego rola nie jest zawsze realizowana zgodnie z założeniami  – zauważa główny badacz w projekcie dr hab. n. med. Adam Maciejczyk, dyrektor naczelny Dolnośląskiego Centrum Onkologii i prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego.

– Przeprowadzimy badania zarówno w grupie pacjentów, jak i w grupie koordynatorów – pytając o ich potrzeby i oczekiwania. To innowacyjne podejście, które otworzy przed nami zupełnie nowe możliwości poprawy jakości opieki nad pacjentami onkologicznymi – podsumowuje ekspert.

W prace badawcze w ramach projektu zaangażowane jest grono ekspertów, w tym cytowany już w artykule dr hab. n. med. Adam Maciejczyk oraz dr Magdalena Władysiuk, prezes Stowarzyszenia CEESTAHC.

Materiał powstał we współpracy z firmą MSD w ramach akcji społecznej Rzeczpospolitej #oddychaj.

2023_12 PL-NON-00391 wyd. 2021_12