Centrum zdrowia psychicznego to miejsce, w którym osoba dorosła może uzyskać bezpłatną pomoc w kryzysie psychicznym – bez skierowania i bez konieczności wcześniejszej wizyty u lekarza rodzinnego. CZP funkcjonują w Polsce od ośmiu lat, w ramach wielokrotnie przedłużanego pilotażu reformy psychiatrii dorosłych. Wprowadzają model psychiatrii środowiskowej, który zakłada łatwy dostęp do różnych form pomocy psychologicznej i psychiatrycznej blisko miejsca zamieszkania. Hospitalizacje mają być możliwie krótkie i tylko w wymagających takiej interwencji sytuacjach.
Pilotażowe centra zdrowia psychicznego działają terytorialnie: każda dorosła osoba mieszkająca na terenie, który obejmują opieką dane CZP, uzyska – po zgłoszeniu się - pomoc dostosowaną do jej potrzeb. Z danych ministerstwa zdrowia wynika, że teraz taką możliwość ma 49 proc. populacji dorosłych Polaków. „Przyjęto podejście stopniowe, zakładające, że w pierwszym roku okresu przejściowego modelem centrów zdrowia psychicznego (CZP) objęte zostanie ok. 15 proc. populacji pozostającej dotychczas poza pilotażem, w drugim roku proces obejmowania populacji również obejmie 15 proc. populacji, zaś w trzecim roku proces obejmowania populacji zostanie zakończony poprzez włączenie pozostałych ok. 21 proc. populacji” – napisano w ocenie skutków regulacji. Docelowo centra mają działać na całym obszarze kraju.
Czytaj więcej
W drugiej połowie przyszłego roku terytorium całej Polski mogą pokryć centra zdrowia psychicznego, które zapewnią dzienną opiekę specjalistyczną dl...
Pacjenci dostaną koordynatora opieki i asystenta zdrowienia
Najnowsza nowelizacja rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. z 9 października 2026 r., poz. 1312) określa zadania CZP. Wśród tych świadczeń jest udzielanie kompleksowych świadczeń osobom z zaburzeniami psychicznymi powyżej 18. roku życia oraz działania informacyjno-edukacyjne. W rozporządzeniu określono, że w CZP mają być realizowane świadczenia dzienne, ambulatoryjne, środowiskowe oraz stacjonarne, w tym w całodobowej izbie przyjęć.
Każde centrum ma mieć punkt zgłoszeniowo-koordynacyjny (PZK) - miejsce pierwszego kontaktu, do którego osoba poszukująca pomocy może się zgłosić osobiście lub telefonicznie w dni robocze w godzinach 8.00-20.00. Jeśli w ramach centrum są dwa PZK, jeden z nich może być czynny w godz. 8.00-18.00. Zgłaszającym się pacjentom ma pomagać koordynator opieki. To osoba, która ustala terminy poszczególnych etapów udzielanych świadczeń i czuwa nad formalną jakością procesu leczenia. Rozporządzenie określa, że dla każdego pacjenta ma zostać stworzony plan terapii i zdrowienia, określający oferowane formy opieki oraz zespół, który będzie je realizował. W CZP ma także być zatrudniony asystent zdrowienia – osoba z doświadczeniem psychozy po przejściu odpowiednich szkoleń, której zadaniem jest wspieranie osób doświadczających kryzysów w procesie zdrowienia.
Czytaj więcej
Nowa stawka ryczałtowa za mieszkańca podlegającego centrum zdrowia psychicznego będzie uwzględniać inflację.
Pięciu psychiatrów w każdym CZP
W załączniku do rozporządzenia określono, jaki personel powinien pracować w centrum w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców z obszaru działania placówki. Po 5 etatów ma być przeznaczonych dla: psychiatrów (w tym 3 może być w trakcie specjalizacji), pielęgniarek (w tym 2 pielęgniarki psychiatryczne), psychoterapeutów, psychologów, koordynatorów opieki. Ponadto 2 etaty terapeutów środowiskowych. Po jednym etacie dla osoby prowadzącej terapię zajęciową, asystenta zdrowienia i pracownika socjalnego.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wyjątek stanowią przepisy kończące z dniem 1 stycznia 2029 r. działanie poradni zdrowia psychicznego i innych miejsc udzielania ambulatoryjnych i środowiskowych świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych. Od tamtej pory mają one być realizowane tylko przez CZP.
