MATERIAŁ POWSTAŁ WE WSPÓŁPRACY Z HB REAVIS

Jak pandemia wpłynęła na rynek najmu w biurowcach? Jak postępuje komercjalizacja będących w budowie warszawskich projektów Varso Tower i Forest?

Sytuacja w przypadku obu tych nieruchomości wygląda bardzo dobrze. Dwa pierwsze budynki kompleksu Varso Place zostały oddane do użytku w samym środku pandemii i są w pełni wynajęte – w jednym znajduje się hotel. Wieża, czyli Varso Tower, zostanie oddana do użytku na przełomie II i III kwartału przyszłego roku. Komercjalizacja przebiega dobrze, informowaliśmy o umowach z dwiema kancelariami prawnymi, które wynajęły odpowiednio 5 tys. i 7 tys. mkw., wkrótce podamy szczegóły dotyczące kolejnego klienta, który wynajmie 8,5 tys. mkw. Zatem komercjalizacja sięga dziś 30 proc.

Jeśli chodzi o Forest, część kampusowa jest już oddana do użytku i w ponad 50 proc. skomercjalizowana. Głównym najemcą budowanej obok części wieżowej jest Leroy Merlin.

Podsumowując, wakacje były dla nas bardzo pracowite pod względem zawierana transakcji – chyba najbardziej pracowite w ciągu dekady.

Czy zmieniły się oczekiwania najemców – np. w zakresie wielkości wynajmowanej powierzchni czy długości obowiązywania umów?

Są zmiany, jeśli chodzi o okres najmu w nowych budynkach w stolicy, ale nie spowodowała ich pandemia, tylko rosnące koszty materiałów budowlanych, a co za tym idzie, wykończenia powierzchni. Żeby transakcja przyniosła dobry wynik wynajmującemu i najemcy, kontrakt musi mieć odpowiednią długość. Dziś w nowych budynkach w stolicy nie zawiera się już umów pięcioletnich czy nawet siedmioletnich, tylko na dziesięć lat lub nawet dłużej.

Nową normalnością będzie praca hybrydowa. Biuro pod względem rozmiaru wynajmowanej powierzchni będzie podobne, co w czasach przed pandemią – zmienią się układ, aranżacja: będzie na przykład więcej sal do spotkań, do cichych rozmów. Biurowce są też przygotowane na to, by wspierać bezpieczeństwo i komfort użytkowników.

Pandemia przyhamowała nieco apetyt deweloperów na nowe inwestycje. Czy planujecie nowe projekty biurowe w Polsce?

Wierzymy w Warszawę i jej bardzo duży potencjał. Poszukujemy gruntów i prowadzimy kilka rozmów.

Myślę, że w 2023 r. będziemy mieć do czynienia z najgłębszą luką podażową w stolicy. Widać zainteresowanie Warszawą kolejnych podmiotów, które chcą tu lokować działalność. Wysoki popyt w zderzeniu z niższą podażą przełoży się na wzrost czynszów, dlatego myślę, że projektów biurowych zacznie stopniowo przybywać i luka w kolejnych latach będzie się zmniejszać.

Jakie macie plany wobec Varso Place i Forest? Czy będziecie je spieniężać po wybudowaniu i skomercjalizowaniu?

Nie, tworzymy międzynarodowy fundusz inwestycyjny, który będzie miał w portfelu nasze budynki zbudowane w Polsce i innych krajach, w których działamy.

—rozm. ar