Naukowcy zajrzeli do wnętrza kości dinozaura. To może być pierwsze takie odkrycie w historii

Naukowcy badający szczątki dinozaura sprzed 115 milionów lat odkryli struktury przypominające skamieniałe czerwone krwinki oraz ślady związków chemicznych związanych z krwią. Znaleziska dokonano podczas analizy kości tylnej kończyny niewielkiego mięsożernego dinozaura z rodzaju Aratasaurus, który żył na terenach dzisiejszej północno-wschodniej Brazylii.

Badania przeprowadził zespół kierowany przez prof. Kliti Grice z Curtin University w Australii Zachodniej. Ich wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS).

Eksperci zaznaczają, że odkrycie może mieć istotne znaczenie dla paleontologii – dotychczas przyjmowano bowiem, że tkanki biologiczne i związki organiczne stosunkowo szybko ulegają rozkładowi, przez co ich ślady niezwykle rzadko zachowują się w skamieniałościach liczących miliony lat.

Skamieniałe czerwone krwinki w kościach dinozaura? Co odkryli naukowcy?

Szczątki dinozaura odnaleziono w 2008 r. w kopalni w Brazylii. Od tego czasu znajdują się one w zbiorach brazylijskiego Muzeum Narodowego, gdzie nadal są przedmiotem badań naukowych.

Naukowcy postanowili sprawdzić, czy zaobserwowane struktury rzeczywiście mogą być pozostałościami komórek krwi. Przeprowadzone analizy chemiczne wykazały obecność hemu– związku organicznego, który umożliwia hemoglobinie transportowanie tlenu we krwi– oraz produktów jego rozpadu. Jednocześnie wykryto również ślady aminokwasów będących składnikami kolagenu– jednego z najważniejszych białek występujących w tkance łącznej i innych tkankach organizmu.

– Obserwujemy mineralny i molekularny ślad pierwotnej biologii dinozaura– powiedziała prof. Kliti Grice, cytowana przez brytyjski dziennik „The Guardian”. 

Badaczka podkreśliła, że jeśli interpretacja wyników okaże się prawidłowa, będzie to odkrycie bez precedensu. – Skamieniałych czerwonych krwinek o charakterystycznym składzie chemicznym związanym z hemem nigdy wcześniej nie znaleziono w ich pierwotnym miejscu występowania w żadnej skamieniałości, a tym bardziej w szczątkach dinozaura. To pierwsze takie odkrycie na świecie– zaznaczyła.

Jak czerwone krwinki mogły przetrwać 115 milionów lat?

Jednym z najważniejszych pytań, jakie pojawiły się po odkryciu, jest to, w jaki sposób struktury przypominające komórki krwi mogły zachować się przez tak długi czas.

Zdaniem prof. Grice istotną rolę mógł odegrać tu hausmanit, minerał zawierający mangan, który powstał wewnątrz komórek oraz w ich otoczeniu. Badaczka przypuszcza, że związek ten mógł ustabilizować ich struktury jeszcze przed rozpoczęciem procesu fosylizacji, czyli przekształcania szczątków organizmu w skamieniałość.

Podobny mechanizm mógł również przyczynić się do zachowania śladów aminokwasów wykrytych w kościach dinozaura.

Jeśli ustalenia zespołu zostałyby potwierdzone, naukowcy mogliby uzyskać dostęp do informacji biologicznych, które dotychczas uznawano za bezpowrotnie utracone. Pozwoliłoby to prowadzić bardziej szczegółowe badania nad krwią dinozaurów, ich metabolizmem, a nawet poziomem aktywności tych zwierząt.

Eksperci mają wątpliwości. Czy to rzeczywiście czerwone krwinki dinozaura?

Wyniki badań wzbudziły jednak dyskusję w środowisku naukowym– nie wszyscy eksperci zgadzają się bowiem z interpretacją przedstawioną przez zespół prof. Grice.

Wątpliwości wyraziła między innymi prof. Mary Schweitzer z North Carolina State University w Stanach Zjednoczonych, która wcześniej odkrywała pozostałości naczyń krwionośnych i tkanek miękkich w skamieniałościach dinozaurów. Jej zdaniem kształt struktur znalezionych w kościach dinozaura nie odpowiada temu, jak powinny wyglądać czerwone krwinki tych zwierząt. Jak wyjaśniła, komórki te powinny mieć charakterystyczne uwypuklenie związane z obecnością jądra komórkowego, przez co z obu stron przypominałyby kopułę. Tymczasem struktury zaobserwowane przez prof. Grice są wklęsłe, co może wskazywać na ich inne pochodzenie.

Schweitzer uznała natomiast za bardziej przekonujące wyniki analiz chemicznych, które wykazały obecność hemu oraz aminokwasów wchodzących w skład kolagenu. Jej zdaniem wyjątkowo dobrze zachowane skamieniałości nadal mogą dostarczyć naukowcom wielu nieznanych dotąd informacji. – Powszechnie przyjmowany w paleontologii pogląd, zgodnie z którym wszystkie związki organiczne pochodzące z organizmu znikają w ciągu miliona lat lub wcześniej, jest regularnie podważany. Będzie się to powtarzać wraz z coraz powszechniejszym stosowaniem nowych metodologicznych w badaniach okazów paleontologicznych– stwierdziła badaczka.

Czy w muzeach mogą znajdować się kolejne ślady krwi dinozaurów?

Odkrycie rodzi również pytanie, czy podobne pozostałości materiału biologicznego mogą znajdować się w innych skamieniałościach przechowywanych w muzeach na całym świecie. Prof. Kliti Grice podkreśla jednak, że wyniki jej zespołu należy interpretować ostrożnie– badania nie dowodzą bowiem, że duże cząsteczki biologiczne, takie jak białka czy DNA, mogą przetrwać w skamieniałościach liczących dziesiątki lub setki milionów lat.

– Każde nadzwyczajne twierdzenie wymaga nadzwyczajnych dowodów analitycznych– zaznaczyła badaczka.

Jak wyjaśniła Grice, celem prowadzonych prac nie jest poszukiwanie DNA, które umożliwiłoby odtworzenie dinozaurów na wzór przedstawiony w filmie „Park Jurajski”. Naukowcy chcą przede wszystkim ustalić, jak wiele autentycznych informacji molekularnych może przetrwać przez tak ogromne okresy geologiczne. – Najbardziej ekscytującą konsekwencją jest możliwość, że niezwykłe informacje molekularne już teraz znajdują się w zbiorach muzealnych na całym świecie i czekają, aż zadamy nowe pytania dotyczące starych skamieniałości– zaznaczyła.