Konserwatorzy rozpoczęli badania „Portretu Mateu Fernándeza de Soto” w trakcie przygotowań do wystawy „Goya to Impressionism. Masterpieces from the Oskar Reinhart Collection”/ „Od Goi o impresjonizmu. Arcydzieła z kolekcji Oskara Reinharta”, która została otwarta 14 lutego w Courtauld Gallery w Londynie.
Początek okresu błękitnego Picassa
Pablo Picasso namalował ten portret w 1901 roku, gdy miał 19 lat. Obraz przedstawia jego przyjaciela, rzeźbiarza Mateu Fernándeza de Soto. Dzieło powstało, gdy młody Picasso przybył z Hiszpanii do Paryża i malował obrazy na swoją pierwsza paryską wystawę. Początkowo tworzył w stylu impresjonistycznym, ale wkrótce zmienił paletę na bardziej melancholijną, co dało początek przedkubistycznemu „okresowi błękitnemu” w jego twórczości, trwającemu od 1901 o 1904 roku.
Bezpośrednio wpływ na tę zmianę obrazowania miała samobójcza śmierć innego przyjaciela Carlosa Casagamesa na początku 1901 roku. W pokojach, w których w Paryżu mieszkał Casagemes, Picasso urządził swoje studio. I tam namalował portret nowego współlokatora de Soto.
Portretowany Mateu Fernándeza de Soto siedzi zamyślony przy stole. Niebieska tonacja kompozycji potęguje wrażenie smutku i melancholii, zadumy nad życiem. W tle, na ścianie wnętrza wiać obraz ze sceną opłakiwania, nawiązująca o śmierci Casagemesa.
Ujawnienie tajemniczej modelki
Portret de Soto badacze przeanalizowali na zdjęciach rentgenowskich i w poczerwieni, odkrywając zamalowaną postać kobiety, stworzoną kilka miesięcy wcześniej.
Badanie „Portretu Mateu Fernándeza de Soto” obrazu Picassa w podczerwieni uwidacznia pod jego powierzchnią kobiecą postać.
Barnaby Wright, zastępca dyrektora galerii Courtauld komentuje odkrycie: „Od dawna podejrzewaliśmy, że za portretem de Soto kryje się inny obraz, ponieważ powierzchnia dzieła ma charakterystyczne ślady i fakturę czegoś poniżej. Teraz wiemy, że jest to postać kobiety. Można nawet zacząć dostrzegać jej kształt, patrząc na obraz gołym okiem. Sposób, w jaki Picasso pracował nad przekształcaniem jednego obrazu w drugi i nad zmianą stylu, definiuje jego sztukę i pomaga mu stać się jednym z gigantów historii sztuki. Wszystko zaczyna się od takiego jak ten obrazu.”
Czytaj więcej
Na najważniejszych europejskich wystawach wielcy artyści pojawią się w towarzystwie, jak Turner i Constable, Kiefer i van Gogh. Na ekspozycji „Cart...
Badacze nie są pewni tożsamości kobiety, czy była przyjaciółką, kochanką artysty, czy anonimową modelką? Jej charakterystyczna modna na przełomie XIX i XX wieku paryska fryzura, z włosami upiętymi w kok, przypomina inne postacie ze znanych obrazów Picassa z tego okresu, np. „Pijącą absynt” (Ermitaż w Petersburgu) czy „Kobietę ze skrzyżowanymi ramionami (Kunstmuseum w Bazylei).
Dlaczego Picasso porzucił pierwotny zamysł? W młodości nie miał pieniędzy i najpewniej nie mógł sobie pozwolić na zakup nowych materiałów. Płótno przerabiał wielokrotni , jak wskazują badania, więc nie można wykluczyć także innej teorii, że w tracie eksperymentów interesował go proces przekształcania jednego obrazu w drugi.
Pablo Picasso „Portret Mateu Fernándeza de Soto” (1901) © Kolekcja Oskara Reinharta
Szwajcarska i londyńska kolekcja
„Portretu Mateu Fernándeza de Soto” zakupił w 1935 roku do swej szwajcarskiej kolekcji Oskar Reinhart. Obecnie wystawa Courtauld Gallery w Londynie prezentuje 20 różnorodnych dzieł z jego zbiorów, skupiając się na ewolucje technik artystycznych od Goi do impresjonizmu. Na londyńskim pokazie można zobaczyć m.in. brutalistycznie ujętą „Martwą naturę z trzema stekami z łososia” Goi, dzieła Van Gogha malowane w Arles po załamaniu nerwowym obok prowansalskich pejzaży Cezanne'a, kabaretowych scen belle epoque Henri de Toulouse-Lautreca, czy impresjonistycznych obrazów Moneta I Renoira.
Cała kolekcja Oskara Reinharta „Am Römerholz” w Winterthur w Szwajcarii liczy ponad 200 dzieł sztuki od starych mistrzów do głównych przedstawicieli impresjonizmu. Reinhart (1885–1965) - kolekcjoner i zamożny kupiec tworzył ją równolegle o kolekcji Samuela Courtaulda, założyciela Instytutu Sztuki Courtauld w Londynie. Mieli podobny gust artystyczny, więc obecna wystawa jest także okazją o porównania szwajcarskiej kolekcji Reinharta z brytyjską kolekcją stałą The Courtauld Gallery.
Wystawa w Courtauld Gallery w Londynie jest czynna do 26 maja.
