Reklama

„Zbyt silny, by mógł być prawdziwy". Astronomowie odkryli coś, czego teoretycznie nie powinno być

Odkrycie wyjątkowo gorącego gazu w młodej gromadzie galaktyk istniejącej zaledwie 1,4 miliarda lat po Wielkim Wybuch, może wiązać się z koniecznością zmiany dotychczasowych teorii opisujących powstawanie i rozwój największych struktur we wszechświecie.

Publikacja: 11.01.2026 06:00

Zespół naukowców odkrył młodą gromadę galaktyk o zaskakujących właściwościach

Zespół naukowców odkrył młodą gromadę galaktyk o zaskakujących właściwościach

Foto: Adobe Stock

Międzynarodowy zespół astronomów, kierowany przez kanadyjskich naukowców z University of British Columbia, zidentyfikował gromadę galaktyk, która już na bardzo wczesnym etapie historii kosmicznej zawierała niezwykle gorący gaz. To odkrycie stoi w sprzeczności z obowiązującymi modelami kosmologicznymi, według których tak wysokie temperatury pojawiają się dopiero w dojrzałych, stabilnych gromadach, formujących się znacznie później. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Nature”.

Naukowcy odkryli młodą gromadę galaktyk o zaskakujących właściwościach.

Obiektem badań była gromada galaktyk oznaczona jako SPT2349-56, obserwowana w stanie sprzed około 12 miliardów lat. Pomimo swojego bardzo młodego wieku wyróżnia się ona niezwykle dużą masą. Jej centralny obszar ma średnicę około 500 tysięcy lat świetlnych, co odpowiada rozmiarowi halo otaczającego Drogę Mleczną. W obrębie tej zwartej struktury znajduje się ponad 30 aktywnych galaktyk, a tempo formowania gwiazd jest ponad pięć tysięcy razy szybsze niż tempo obserwowane w naszej galaktyce.

Najbardziej zaskakującym elementem okazała się jednak temperatura gazu wypełniającego przestrzeń pomiędzy galaktykami. Naukowcy obserwowali gromadę za pomocą Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) – największego na świecie interferometru radiowego znajdującego się w Chile.

„Nie spodziewaliśmy się zobaczyć tak gorącej atmosfery gromady na tak wczesnym etapie historii kosmosu” – powiedział Dazhi Zhou, główny autor badania. „Prawdę mówiąc, początkowo byłem sceptyczny co do tego sygnału, ponieważ był zbyt silny, aby mógł być prawdziwy. Jednak po miesiącach weryfikacji potwierdziliśmy, że ten gaz jest co najmniej pięć razy gorętszy niż przewidywano, a nawet gorętszy i bardziej energetyczny niż ten, który znajdujemy w wielu współczesnych gromadach” – dodał Zhou.

Czytaj więcej

Zaćmienia Słońca i wyjątkowe pełnie Księżyca w 2026 roku. Które zjawiska będą widoczne z Polski?
Reklama
Reklama

Konsekwencje odkrycia a współczesne teorie

Do określenia właściwości termicznych gazu naukowcy wykorzystali efekt Siuniajewa-Zeldowicza. Pozwala on precyzyjnie oszacować energię cieplną ośrodka wewnątrzgromadowego, czyli gazu znajdującego się pomiędzy galaktykami. Wyniki sugerują, że we wczesnym wszechświecie musiały działać mechanizmy, które znacznie szybciej i intensywniej, niż dotąd zakładano podnosiły temperaturę gazu. Badacze wskazują na obecność trzech supermasywnych czarnych dziur w obrębie gromady, które już na tym etapie mogły aktywnie przekazywać ogromne ilości energii do otoczenia.

Dotychczasowe modele zakładały, że gaz tworzący ośrodek wewnątrzgromadowy jest stopniowo gromadzony i ogrzewany w wyniku oddziaływań grawitacyjnych, w miarę jak niestabilna gromada galaktyk zapada się i dojrzewa do stabilnej postaci. Nowe obserwacje wskazują jednak, że proces ten mógł mieć znacznie bardziej gwałtowny charakter, a kluczowe etapy ewolucji gromad zachodziły szybciej, niż przewidywano. W związku z tym pojawiły się pytania o kolejność i tempo formowania największych struktur we wszechświecie. 

Naukowcy planują dalsze analizy, aby zrozumieć wzajemne relacje pomiędzy wszystkimi elementami układanki.

„Chcemy dowiedzieć się, jak intensywne formowanie się gwiazd, aktywne czarne dziury i ta przegrzana atmosfera oddziałują na siebie i co nam to mówi o tym, jak powstały obecne gromady galaktyk” – powiedział Zhou. „Jak to możliwe, że to wszystko dzieje się jednocześnie w tak młodym, zwartym systemie?” – dodał naukowiec.


Kosmos
Wielkie rozczarowanie na księżycu Jowisza? Nowe badania podważają stare teorie
Kosmos
Problemy w kosmosie. NASA może skrócić misję astronautów
Kosmos
Przełom w astronomii. Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego wyznaczyli masę planety swobodnej
Kosmos
Astronomowie odkryli zagadkowy obiekt. „Nikt tego wcześniej nie widział”
Kosmos
Nowa teoria na temat planet w Układzie Słonecznym. Podważa dotychczasową wiedzę
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama