Z ogłoszonej 11 czerwca opinii rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że w przypadku wniesienia przez kredytobiorcę pozwu z powołaniem się na tzw. sankcję kredytu darmowego sąd ma obowiązek z urzędu zbadania umowy kredytu konsumenckiego pod kątem wszystkich występujących w niej nieprawidłowości. Rzecznik generalny zaznacza, że musi się tak stać, nawet jeśli kredytobiorca zarzucił uchybienia jedynie niektórym postanowieniom umowy kredytowej.
SKD. O co zapytał polski sąd
W tej sprawie Sąd Rejonowy w Białymstoku zadał TSUE trzy pytania prejudycjalne. Poprosił luksemburski trybunał o wskazanie, czy sąd ma obowiązek badania z urzędu ewentualnych naruszeń przepisów w umowie kredytu konsumenckiego, nawet jeśli kredytobiorca ich wszystkich nie wskaże. Drugie i trzecie pytanie dotyczyło konieczności szczegółowego informowania przez bank o tym, jak wygląda procedura wcześniejszej spłaty zobowiązania oraz konsekwencji wynikających z poprzestania na lakonicznych zwrotach. Rzecznik generalny TSUE ograniczył się do odpowiedzi jedynie na pierwsze.
Czytaj więcej
Prezes UOKiK-u, który jest urzędnikiem nadzorowanym przez premiera, powinien ważyć słowa, gdy w ramach nadzoru pozbawia się go pewnych uprawnień –...
W przesłanym do „Rzeczpospolitej” komunikacie Związek Banków Polskich (ZBP) wskazuje, że wydana dziś „opinia zawiera stanowisko w zakresie badania obowiązków informacyjnych oraz skutków ich ewentualnego naruszenia. Jednocześnie nie oznacza ona automatycznego zastosowania sankcji w każdej sprawie. Ostateczna ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy oraz rozstrzygnięcia sądu. Nadal kluczowe znaczenie ma ocena, czy dane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na sytuację klienta i jego możliwość oceny zobowiązania”.
ZBP podkreśla, że „opinia rzecznika generalnego ma jedynie charakter pomocniczy – nie jest wyrokiem TSUE, nie wiąże składu orzekającego Trybunału i nie przesądza automatycznie o wyniku indywidualnych spraw prowadzonych przed sądami krajowymi. Dopiero przyszły wyrok TSUE określi kierunek wykładni, a zastosowanie tej wykładni do konkretnej umowy będzie należało do sądu krajowego. Wyrok TSUE nie zawsze jest tożsamy z opinią rzecznika generalnego”.
Rząd opóźnia prace nad zmianą przepisów o SKD
Przepis o sankcji kredytu darmowego stanowi, że w przypadku naruszenia przez bank szeregu wymogów formalnych dotyczących kształtu umowy kredytu konsumenckiego wynoszącego nie więcej niż 255 550 zł zadłużony składa pisemne oświadczenie o stwierdzeniu naruszenia i zwraca jedynie pożyczony kapitał bez odsetek i innych kosztów kredytu. Dziś prawo nie przewiduje miarkowania dolegliwości sankcji – w zależności od wagi przewinienia banku.
Zmiany w tym zakresie znalazły się w projekcie nowej ustawy o kredycie konsumenckim, przygotowywanym przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Pod koniec maja premier zdecydował o wstrzymaniu prac legislacyjnych i przekazaniu tematu do Ministerstwa Sprawiedliwości. Jak wyjaśniał w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Maciej Berek, minister ds. wdrażania polityki rządu, powodem tej decyzji było niezadowalające tempo prac oraz wykroczenie przez prezesa UOKiK-u poza zasadę „Zero Plus”, która obliguje ministrów do nieopatrywania implementowanych unijnych dyrektyw dodatkowymi regulacjami.
do kredytów konsumenckich powyżej tej kwoty nie znajdują zastosowania przepisy o SKD
tyle spraw dotyczących SKD było w sądach pod koniec 2025 r., wg szacunków ZBP
Przybywa pozwów opartych na SKD
Pełnomocnicy kredytobiorców liczą, że wraz z sukcesywnym rozwiązywaniem sporów frankowych, ich miejsce zajmą powództwa wytaczane na podstawie przepisów o SKD. Według szacunków Związku Banków Polskich pod koniec 2025 r. w sądach było ok. 21,6 tys. tego typu spraw. Dla porównania w połowie 2024 r. było ich nieco ponad 10 tys., a w poprzednich latach zaledwie kilkaset.
Problemem jest również kontrowersyjna praktyka skupowania przez firmy odszkodowawcze za ułamek wartości roszczeń związanych z SKD. W rezultacie w miejsce dawnego kredytobiorcy pojawia się profesjonalista, który domaga się od banku zadośćuczynienia prawom przynależnym konsumentom. Podczas Europejskiego Kongresu Finansowego w Sopocie minister Waldemar Żurek wyszedł z propozycją przeprowadzenia wstępnej debaty nad specustawą, która – podobnie jak ta frankowa – miałaby rozwiązać problem roszczeń związanych z SKD.
Opinia rzecznika generalnego TSUE z 11 czerwca 2026 r. w sprawie C-831/24
Czytaj więcej
– Mam wrażenie, że część przedstawicieli sektora finansowego najbardziej oburzyło nie samo słowo „banksterka”, ale to, że ktoś odważył się nazwać p...
