Szwecja to przykład kraju, w którym gotówka niemal zniknęła z codziennych płatności. Jak informuje Bankier.pl, w 2023 r. wartość banknotów i monet w obiegu odpowiadała tylko 0,9 proc. PKB. Dla porównania, w Polsce było to blisko 12 proc. Za taki stan odpowiada popularność kart płatniczych i systemu Swish, czyli szwedzkiego odpowiednika BLIK-a.
Czytaj więcej
Od 1 czerwca ZUS rozpoczyna coroczną waloryzację środków zgromadzonych na kontach i subkontach ubezpieczonych. Dla osób planujących przejście na em...
Sklepy i apteki z obowiązkiem przyjmowania gotówki
Coraz większa cyfryzacja płatności sprawiła jednak, że pojawił się pewien problem. Skoro gotówka formalnie pozostaje środkiem płatniczym, klienci muszą mieć realną możliwość jej użycia. Tymczasem gotówkę przyjmuje obecnie 71 proc. firm z sektora detalicznego. Część przedsiębiorców zrezygnowała z niej w ostatnich latach, inni nigdy nie oferowali takiej formy płatności.
Projekt przedstawiony przez rząd w marcu 2026 r. zakłada zmiany w ustawie o usługach płatniczych. Nowe przepisy miałyby wejść w życie w lipcu. Obowiązek przyjmowania gotówki objąłby detaliczne sklepy spożywcze i apteki, ale tylko tam, gdzie działają kasy obsługiwane przez personel.
Czytaj więcej
Sąd Najwyższy uznał, że Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej nie ma zdolności restrukturyzacyjnej. Uchwała może mocno wpłynąć na zadłużon...
Regulacja przewiduje jednak limit transakcji. Jak donosi Bankier.pl, gotówką można byłoby płacić do kwoty około 5920 koron, czyli mniej więcej 2400 zł. Poza tym sklepy nie będą musiały przyjmować płatności gotówką, jeśli konsument przekaże więcej niż 25 monet w jednej transakcji. Odmowa byłaby możliwa także wtedy, gdy obsługa gotówki zagrażałaby bezpieczeństwu pracowników, na przykład nocą lub w punktach narażonych na napady. Projekt dopuszcza również wyjątki przy pojedynczych zakupach. Sprzedawca mógłby odmówić przyjęcia gotówki, gdy kasa jest przepełniona, klient wykonuje podejrzane, powtarzalne transakcje lub gdy koszty obsługi gotówki są zbyt wysokie.
Europejski Bank Centralny popiera pomysł rządu, ale krytykuje niektóre jego elementy
Europejski Bank Centralny pozytywnie ocenił sam kierunek zmian proponowanych przez szwedzki rząd. Według EBC ochrona gotówki wzmacnia odporność systemu płatniczego i pomaga osobom wykluczonym cyfrowo. Bank ma jednak zastrzeżenia do zapisów o wyjątkach. Jego zdaniem kryteria odmowy przyjęcia gotówki są zbyt ogólne, a brak nadzoru nad sklepami może osłabić działanie przepisów.
Propozycje zmian odnoszą się również do banków, które coraz częściej odmawiają obsługi gotówkowej. Szwedzki rząd chce zobligować instytucje do zapewnienia klientom i firmom dostępu do punktów wpłat gotówki. Większe banki będą musiały z kolei stworzyć sieć punktów przyjmowania utargów gotówkowych. W tym obszarze przewidziano już nadzór oraz kary finansowe, jeśli banki nie wywiążą się z obowiązków, co spotkało się z pozytywną oceną EBC.
