Zmiany te mogą stworzyć nowe możliwości dla polskich firm, szczególnie jako partnerów technologicznych i podwykonawców europejskich projektów inwestycyjnych. Turkmenistan pozostaje najbardziej zamkniętym państwem Azji Centralnej, którego gospodarka jest w znacznym stopniu uzależniona od eksportu surowców energetycznych. Według danych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) aż 90 proc. eksportowanego przez Turkmenistan gazu ziemnego trafia do Chin, co sprawia, że kondycja gospodarcza Państwa Środka ma kluczowe znaczenie dla stabilności turkmeńskiej gospodarki. Choć przez dekady dominującą rolę odgrywały w niej przedsiębiorstwa państwowe, w ostatnich latach stopniowo rośnie znaczenie sektora małych i średnich przedsiębiorstw, działających m.in. w rolnictwie, przemyśle, transporcie i logistyce. Rozwojowi prywatnej przedsiębiorczości sprzyjają ponowne otwarcie granic po pandemii COVID-19 w 2022 r., a także realizowane przez władze programy wsparcia gospodarczego i subsydia sektorowe.
Zmianom tym towarzyszy poprawa wskaźników makroekonomicznych. Po okresie recesji w latach 2019–2021, kiedy średnioroczne tempo wzrostu gospodarczego wyniosło –2,1 proc., w kolejnych trzech latach gospodarka powróciła na ścieżkę wzrostu, osiągając średnioroczną dynamikę na poziomie 3,1 proc. Jednocześnie zauważalna jest stopniowa dywersyfikacja kierunków eksportowych. W latach 2018–2023 udział Chin w turkmeńskim eksporcie zmniejszył się z 81 proc. do 63 proc., podczas gdy znaczenie Unii Europejskiej wzrosło z 3 proc. do 8 proc., a Turcji z 5 proc. do 11 proc. Bardziej zróżnicowana pozostaje struktura geograficzna importu. W analogicznym okresie udział Unii Europejskiej zmniejszył się z 19 proc. do 14 proc., czemu towarzyszył wzrost znaczenia Turcji z 18 proc. do 21 proc. oraz Chin z 12 proc. do 20 proc. Dane te wskazują, że pomimo utrzymującej się dominacji Chin w turkmeńskim handlu zagranicznym stopniowo rośnie znaczenie innych partnerów gospodarczych, zwłaszcza Turcji.
Turkmenistan szuka zagranicznych inwestorów
Turkmenistan Investment Forum, zorganizowane na początku października, wzbudziło duże zainteresowanie zagranicznych przedsiębiorstw, szczególnie z Japonii i Korei Południowej. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele takich koncernów jak Mitsubishi Corporation, Kawasaki Heavy Industries, Daewoo Engineering czy Samsung, a także amerykańskiego John Deere oraz europejskich gigantów, w tym niemieckich Siemens Energy i CLAAS oraz francuskiego TotalEnergies. Głównym tematem forum były możliwości inwestycyjne dla zagranicznego kapitału w sektorach energetycznym i petrochemicznym, budownictwie, transporcie i logistyce, rolnictwie oraz turystyce. Dyskusje dotyczyły również rozwoju gospodarki cyfrowej i sztucznej inteligencji, modernizacji infrastruktury miejskiej oraz zarządzania zasobami wodnymi.
Czytaj więcej
W cieniu wojny na Ukrainie i napięć na Bliskim Wschodzie Azerbejdżan i Kazachstan położyły światłowód na dnie Morza Kaspijskiego. W ten sposób mate...
Zakres tematyczny wydarzenia wpisuje się w założenia przyjętej niedawno przez turkmeński parlament „Narodowej Strategii Rozwoju Przemysłowego Turkmenistanu na lata 2030–2045”. Równolegle władze w Aszchabadzie dążą do zwiększenia znaczenia kraju w międzynarodowych łańcuchach dostaw, aspirując do roli ważnego węzła tranzytowego łączącego Chiny i Azję Centralną z Europą. Organizacja forum miała również służyć poprawie wizerunku Turkmenistanu w oczach zagranicznych inwestorów. Państwo to od lat kojarzone jest bowiem z dominacją sektora publicznego w gospodarce, nieprzejrzystością procedur administracyjnych, ograniczonym dostępem do informacji oraz licznymi barierami regulacyjnymi, które utrudniają prowadzenie działalności gospodarczej.
UE stawia na infrastrukturę i energetykę
Istotną rolę podczas forum odegrał ambasador Unii Europejskiej w Turkmenistanie, Luc Devigne, który podkreślił, że Wspólnota jest obecnie czwartym najważniejszym partnerem handlowym tego państwa, a wartość wzajemnych obrotów handlowych wyniosła w ubiegłym roku 1,4 mld euro. W strukturze europejskiego eksportu dominowały urządzenia elektroniczne oraz samochody osobowe. Współpraca gospodarcza rozwijana jest w ramach przyjętej w 2019 r. strategii Unii Europejskiej wobec Azji Centralnej oraz inicjatywy Global Gateway, której celem jest wspieranie inwestycji infrastrukturalnych i poprawa międzynarodowej łączności transportowej, energetycznej oraz cyfrowej.
Na realizację programu współpracy dwustronnej z Turkmenistanem w latach 2021–2027 Unia Europejska przeznaczyła 18 mln euro. Rosnące zainteresowanie europejskich przedsiębiorstw dotyczy również możliwości tworzenia spółek joint venture z lokalnymi partnerami, szczególnie przy realizacji projektów związanych z energetyką słoneczną i wiatrową oraz modernizacją infrastruktury transportowej, przede wszystkim kolejowej.
Czytaj więcej
Choć od 2017 r. wartość oraz liczba bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Uzbekistanie dynamicznie wzrasta to władze tego kraju wprowadzają kole...
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rozwój tzw. Korytarza Środkowego, stanowiącego alternatywny szlak transportowy łączący Europę z Azją z pominięciem terytorium Rosji. Jak informuje azerski portal Trend, według danych przytoczonych przez ambasadora Luca Devigne'a od 2022 r. wartość wymiany handlowej realizowanej za pośrednictwem tego szlaku wzrosła czterokrotnie. Dla Turkmenistanu kluczowe znaczenie ma międzynarodowy port morski w Turkmenbaszy, połączony około 300-kilometrową trasą morską z Baku, stanowiącym ważny punkt tranzytowy na szlaku do Europy. Rozwój połączeń transkaspijskich pozostaje jednym z priorytetów współpracy turkmeńsko-azerskiej, o czym świadczy zacieśnienie relacji gospodarczych między oboma państwami, w tym czerwcowa wizyta prezydenta Turkmenistanu Serdara Berdimuhamedowa w Azerbejdżanie.
Łatwiejszy wjazd do kraju, nowe możliwości dla biznesu
Kolejnym przejawem stopniowego otwierania Turkmenistanu na współpracę międzynarodową jest liberalizacja przepisów wizowych. Jak informuje portal VisasNews, proces ten rozpoczął się w kwietniu 2025 r., kiedy turkmeński parlament przyjął nowelizację prawa umożliwiającą wydawanie wiz elektronicznych bez konieczności uzyskania oficjalnego zaproszenia. Rok później wprowadzono internetową rejestrację pobytu cudzoziemców przebywających w kraju dłużej niż trzy dni robocze, a na wybranych przejściach granicznych uruchomiono system rejestracji biometrycznej. Z kolei 1 października 2026 r. uruchomiono dedykowany portal internetowy Państwowej Służby Migracyjnej, umożliwiający ubieganie się o wizy elektroniczne. Nowe rozwiązania mają skrócić czas oczekiwania na załatwienie formalności i ograniczyć biurokrację związaną z wjazdem do kraju, zwiększając jego dostępność dla turystów i potencjalnych inwestorów.
Czytaj więcej
Polscy producenci drobiu doczekali się regionalizacji, która pozwoli im eksportować do Państwa Środka. Niestety nie otwiera to jeszcze chińskiego r...
Zmiany te wpisują się w szersze inicjatywy integracji turystycznej Azji Centralnej, w tym promowaną przez Uzbekistan koncepcję Central Asian Tourism Ring, zakładającą rozwój transgranicznych szlaków turystycznych obejmujących najważniejsze atrakcje regionu. Równolegle trwają dyskusje nad utworzeniem tzw. środkowoazjatyckiej strefy Schengen, umożliwiającej podróżowanie po kilku państwach na podstawie wspólnej wizy. Choć Turkmenistan nie zadeklarował dotychczas udziału w tej inicjatywie, liberalizacja przepisów może stanowić pierwszy krok w kierunku jego integracji z regionalnym rynkiem turystycznym.
Szansa dla firm z Polski
Stopniowe otwieranie turkmeńskiej gospodarki może stworzyć nowe możliwości dla polskich przedsiębiorstw, szczególnie w sektorach energetycznym, infrastruktury transportowej oraz gospodarki wodnej. Według danych bazy statystycznej Organizacji Narodów Zjednoczonych (UN Comtrade) w 2025 r. wartość polsko-turkmeńskiej wymiany handlowej wyniosła niemal 100 mln dol., z czego 72,5 mln dol. stanowił polski eksport, a 25 mln dol. import.
Ze względu na utrzymujące się bariery administracyjne i regulacyjne jednym z najbardziej perspektywicznych rozwiązań wydaje się współpraca z dużymi europejskimi koncernami, zainteresowanymi realizacją projektów inwestycyjnych wspólnie z lokalnymi partnerami, w tym poprzez tworzenie spółek joint venture. Polskie przedsiębiorstwa mogłyby uczestniczyć w takich przedsięwzięciach jako dostawcy technologii, komponentów i wyspecjalizowanych usług, ograniczając ryzyko związane z samodzielnym wejściem na turkmeński rynek. Dodatkowe możliwości mogą pojawić się w ramach projektów infrastrukturalnych rozwijanych pod auspicjami unijnej inicjatywy Global Gateway. Wykorzystanie tego potencjału będzie jednak uzależnione od rzeczywistego postępu reform gospodarczych i poprawy warunków prowadzenia działalności w Turkmenistanie.
