Ale czy to wystarczy, skoro wszyscy chcą sprzedać włoskie obligacje, to czy jeden kupujący, nawet tak potężny jak EBC, wystarczy. A zresztą Francja już się zaraziła grecką grypą od Włoch, więc jak potężna powinna być bazooka? Poza tym pozostaje pytanie, czy Niemcy się na to zgodzą. Nie zgodzą się, powiedzą, że wspólny rynek jest ważniejszy od wspólnej waluty, i zaryglują kasę z gotowizną. Jedyną nadzieją na utrzymanie strefy euro w obecnym kształcie jest wprowadzenie nowego euro, o czym pisałem już na tych łamach. Ale politycy unijni zrozumieją to, dopiero gdy będzie za późno.

•

W filmie „Armageddon", z którego zapożyczyłem, za Krugmanem, tytuł tego felietonu, kataklizm zostaje zażegnany. Bruce Willis odpala ładunek i nadlatująca asteroida wielkości Teksasu, która ma zniszczyć Ziemię, rozpada się na kawałki. W ostatniej chwili, żeby widzowie przeżyli większe emocje i zjedli więcej popcornu z olbrzymią marżą. Teraz zbliża się finansowy Eurogeddon, 2-bilionowa asteroida wielkości Rzymu może zniszczyć europejski system finansowy i pozbawić miliony ludzi znacznej części oszczędności. Ale to nie jest film. To się dzieje w rzeczywistości, na naszych oczach. Czy w ostatniej chwili znajdzie się realny Bruce Willis, który ocali unijne finanse? Oczywiście osoby wychowane na hollywoodzkich megaprodukcjach mogą żywić taką nadzieję. Ale bezpieczniej jest założyć, że Eurogeddon może się zdarzyć, i przygotować się na uderzenie asteroidy o średnicy Grande Raccordo.

Przeciętny zjadacz chleba z mrożonego ciasta pewno niewiele z tego rozumie, a jak zrozumie, to pobiegnie do banku po swoje pieniądze. Tylko wtedy pobiegną wszyscy, więc niewielu dostanie. A chodzi o rzecz ulotną, ponadczasową, która była fundamentem bankowości przez stulecia. O zaufanie. Przez lata ludzie zanosili pieniądze do banków, bo mieli zaufanie, że te pieniądze w bankach są bezpieczne. Że nawet jak bank poniesie straty na pewnej ilości kredytów (co jest naturalne), to będzie miał dość kapitału, żeby je pokryć. Żeby to zaufanie podtrzymać, banki zawsze inwestowały część pieniędzy w bezpieczne obligacje rządowe, które były traktowane jako lokaty bez ryzyka. Nagle się okazuje, że obligacje wszystkich krajów poza Niemcami są ryzykowne, a obligacje krajów południa Europy wręcz parzą w wypielęgnowane ręce z odciskiem od myszy na palcu wskazującym. I banki straciły zaufanie swoich klientów.

W Grecji mamy masowe wycofywanie depozytów z banków, w innych krajach na razie duzi inwestorzy instytucjonalni ograniczają swoje lokaty, „Financial Times" nazwał to niedawno repatriacją środków. Kryzysy bankowe były, są i będą. Czasami bywają bardzo kosztowne, czasami mniej. Ten, który nadchodzi, ma szansę wpisać się do Księgi rekordów Guinnessa.

Autor jest profesorem i rektorem Uczelni Vistula