– Sztuczna inteligencja może stwarzać zagrożenia i generować szkody fizyczne, psychiczne, ekonomiczne, materialne i niematerialne dla interesów jednostki, społeczeństwa. Głos jako narzędzie identyfikacji powoda został stworzony przez sztuczną inteligencję i wykorzystany do przypisania powodowi wypowiedzi, których w rzeczywistości nie wygłosił – powiedziała sędzia Sylwia Wit vel Wilk, przedstawiając ustne motywy rozstrzygnięcia.
Czytaj więcej
Miałem wrażenie, jakby ktoś wszedł do mojego domu i go splądrował. Strona pozwana używa argumentów w rodzaju: drzwi były otwarte. Tylko że fakt, iż...
Sąd: znaczenie ma odbiór przez interlokutora
W ocenie sądu problemem zasadniczym w sprawach dotyczących klonowania głosu czy zjawiska deepfake'u „jest nie tyle samo naśladownictwo, ile generowanie treści, których naśladowany człowiek nigdy nie wypowiedział, a które mogą zostać odebrane jako autentyczne”.
– Przy czym nie ma znaczenia rodzaj tych treści – to, czy są pozytywne, czy nie – ani jakość przekazu czy liczba jego odbiorców. Znaczenie ma odbiór przez interlokutora, który może uznać, że treści te pochodzą od naśladowanego, co w rezultacie może implikować zagrożenie dla podstawowych konstytucyjnych wolności i praw osobistych naśladowanego, takich jak np. prawo do ochrony ludzkiej godności czy prawo do prywatności – zaznaczyła Wit vel Wilk.
Sąd, który w piątek przesłuchał pracownika pozwanej spółki, najprawdopodobniej używającego narzędzi AI do wygenerowania głosu, i wysłuchał mów końcowych stron, nakazał pozwanej spółce m.in. opublikowanie przeprosin i usunięcie materiałów wykorzystujących wygenerowany przez AI głos Łukomskiego. Roszczenia pieniężne uwzględnił częściowo: z żądanych 50 tys. zł zadośćuczynienia przyznał lektorowi 30 tys. zł, a z ponad 100 tys. zł odszkodowania 17 280 zł. Wyrok jest nieprawomocny i jak przekazali „Rz” pełnomocnicy pozwanej firmy, jest za wcześnie, by zapowiadać apelację.
Czytaj więcej:
Skarga złożona do komisji ds. AI może spowodować wszczęcie kontroli. Według ekspertów, z którymi rozmawiała „Rzeczpospolita”, wiele firm wciąż nie...
Pro
– To sprawa precedensowa i cieszymy się, że sąd tak ją potraktował – powiedział „Rz” pełnomocnik Łukomskiego, mec. Tomasz Ejtminowicz.
W jego ocenie wyrok potwierdza ochronę ofiar deepfake’ów na gruncie dóbr osobistych i jest ważny także dla potencjalnych naruszycieli. – Nie mogą oni zwalniać się z odpowiedzialności, mówiąc, że korzystali z jakichś zewnętrznych narzędzi. Zgodnie z zasadą human oversight to, co wyjdzie z AI, musi zostać sprawdzone przez człowieka, zweryfikowane i dopiero wtedy wpuszczone do obiegu publicznego – zaznaczył.
Podkreślił też, że liczył się odbiór głosu przez zwykłego człowieka, który słyszał Łukomskiego, a nie jakiegokolwiek innego lektora. Nie sprawdzano, czy głos był w stu procentach zgodny.
Czytaj więcej
Od dziś każdy z nas powinien wiedzieć, czy rozmawia z człowiekiem, czy z botem. Oznaczane też muszą być deepfake'i – podkreśla dr Paula Skrzypecka,...
Ekspert: wygrana może osłabić presję na zmianę przepisów
W rozmowie z „Rzeczpospolitą” radca prawny dr Damian Flisak z Kancelarii Lubasz i Wspólnicy ocenił, że orzeczenie to mocny sygnał wpisujący się w rozstrzygnięcia sądów w UE i na świecie, które potwierdzają ochronę głosu jako dobra osobistego, choć – jak zaznacza ekspert – należy pamiętać, że do opinii publicznej docierają głównie wyroki uwzględniające powództwa.
– To, że AI nam zagraża na wielu poziomach, a tworzenie deepfake’ów jest groźne dla jednostki i społeczeństwa, na co zwróciła uwagę sędzia w ustnym uzasadnieniu, nie budzi wątpliwości. Szczególnie interesująca jest dla mnie konstrukcja wiążąca te tezy z faktami, czyli m.in. to, czy pozwana spółka chciała przez syntetyzowanie głosu wykorzystać rozpoznawalność lektora albo przynajmniej się z tym liczyła – podkreślił.
Prawnik zwraca uwagę, że choć w Polsce nie obowiązuje prawo precedensowe, orzeczenie może wyznaczyć kierunek rozstrzygania podobnych spraw.
– A jeśli taka linia się utrwali, ustawodawca może powiedzieć: skoro sądy radzą sobie na gruncie dóbr osobistych, powód uzyskał ochronę i pieniądze, nie potrzebujemy nowych przepisów. Mam jednak poważne wątpliwości, czy taka ochrona da poszkodowanym satysfakcję. Środowisko artystów, zwłaszcza osób zarabiających głosem, oczekiwałoby chyba czegoś na kształt projektowanych duńskich przepisów, które mają co do zasady zakazywać rozpowszechniania realistycznych cyfrowych imitacji głosu lub wyglądu bez zgody danej osoby – dodał ekspert.
Czytaj więcej
Głos wykorzystany w reklamie był „łudząco podobny” do głosu lektora Jarosława Łukomskiego – wynika ze wstępnej opinii biegłego z zakresu fonoskopii...
Głos w reklamie bez zgody lektora
Spór dotyczył internetowej reklamy przydomowych oczyszczalni ścieków, w której bez wiedzy i zgody Łukomskiego użyto głosu podobnego do jego głosu. Lektor twierdzi, że nie nagrał tego materiału, nie zgodził się na udział w kampanii reklamowej i nie otrzymał wynagrodzenia za komercyjne wykorzystanie rozpoznawalnego głosu. W jego ocenie krzywda polegała nie tylko na utracie wynagrodzenia, ale także na utracie kontroli nad własnym głosem i na tym, że odbiorcy mogli uznać reklamowy przekaz za nagrany przez niego osobiście.
Pozwana spółka zaprzecza, by celowo naruszyła prawa lektora. Jej prezes Mirosław Majewski wskazywał, że w reklamie nie użyto imienia, nazwiska ani wizerunku Łukomskiego. Firma podnosiła też, że proponowała polubowne rozwiązanie sporu.
Sprawa Łukomskiego jest pierwszym w Polsce tego typu sporem o ochronę głosu sklonowanego za pomocą sztucznej inteligencji.
Sygnatura akt: XXII GW 724/2025
