W okresie styczeń–maj 2026 r. dochody budżetu państwa wyniosły 233,3 mld zł i były o 4,6 proc. wyższe niż rok wcześniej. Wydatki rosły nieco wolniej (o 3,1 proc.), do 341,5 mld zł, ale i tak deficyt poszybował do 108,2 mld zł – wynika z poniedziałkowego komunikatu Ministerstwa Finansów. W porównaniu z kwietniem deficyt wzrósł o blisko 19 mld zł (wówczas wynosił 89,3 mld zł).
Dochody z VAT zaburzone przez program CPN
Po stronie dochodowej budżetu zrealizowano 36,1 proc. rocznego planu, co wskazuje na pewne problemy. Co prawda wpływy z CIT wyraźnie się poprawiają – wzrosły aż o 19 proc. rok do roku (do 43,8 mld zł), m.in. dzięki podwyżce stawki CIT dla banków od początku tego roku (do 30 proc. wobec 19 proc. wcześniej). Za to PIT nadal pozostaje na minusie (–20,7 mld zł), co wynika z trwającej reformy dochodów jednostek samorządu terytorialnego i zwiększenia ich udziałów w podatku.
Wpływy z akcyzy wzrosły rok do roku o 2,7 proc., zaś z VAT – jedynie o 1,6 proc. (do 140,6 mld zł.). Ministerstwo Finansów podaje w komunikacie, że o ile wzrost produkcji przemysłowej i sprzedaży detalicznej miał pozytywny wpływ na dochody z VAT, to jednocześnie wraz z wejściem w życie KSeF skróceniu uległ domyślny termin zwrotu VAT z 60 do 40 dni, co było widoczne na przełomie kwietnia i maja w postaci szybszych zwrotów podatku na konta przedsiębiorców.
Czytaj więcej
Samo wyrastanie z długu nie rozwiąże problemu polskich finansów publicznych – mówią ekonomiści. Ale idą wybory i na solidne zaciskanie pasa rząd si...
Dodatkowo wpłaty VAT za maj dotyczą deklaracji za kwiecień, a więc uwzględniają już efekt wprowadzenia rządowego programu CPN. W przypadku podatku VAT oznaczało to obniżenie stawki na paliwa ciekłe z 23 proc. do 8 proc., natomiast w przypadku akcyzy wiązało się z obniżeniem stawek na olej napędowy i benzynę silnikową. Warto dodać, że rząd postanowił o zakończeniu programu CPN wraz z końcem czerwca, jeśli chodzi o ulgi w akcyzie.
Wydatki publiczne napędzane przez ZUS i obronność
Po stronie wydatkowej budżet państwa w okresie styczeń–maj 2026 r. zrealizował wydatki na poziomie 341,5 mld zł, czyli 37,2 proc. planu rocznego. To o 10,2 mld zł więcej niż rok wcześniej. Ministerstwo Finansów wylicza, że największą pozycję tradycyjnie stanowią transfery do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które wyniosły 78,3 mld zł Znaczące środki przeznaczono również na obronę narodową (38 mld zł) oraz obsługę długu Skarbu Państwa (31,6 mld zł), której koszty rosną wraz z poziomem zadłużenia.
W porównaniu z poprzednim rokiem największy wzrost wydatków odnotowano w przypadku dotacji dla ZUS oraz kosztów obsługi długu publicznego, które były wyższe odpowiednio o 7,5 mld zł i 7,2 mld zł. Więcej środków przeznaczono także na zdrowie, mieszkalnictwo, samorządy oraz bezpieczeństwo i obronność, m.in. w związku z waloryzacją świadczeń, wyższym finansowaniem NFZ i zakupami sprzętu wojskowego. Ministerstwo Finansów zaznacza jednocześnie, że wydatki w części „Gospodarka” były o 19,2 mld zł niższe niż rok wcześniej, ponieważ w 2025 r. budżet finansował jednorazową spłatę zobowiązań Polskiego Funduszu Rozwoju związanych z programem tarcz finansowych.
