Przed skutkami opcji walutowych można się obronić

Wiele firm, zwłaszcza zajmujących się eksportem, ale także osób prywatnych poniosło spore straty wskutek tzw. opcji walutowych, czyli ustalenia z bankiem kursu walut z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. Gdy kryzys na rynkach finansowych zachwiał kursami walut, odwracając trend umacniania się złotówki, rozważają, czy bezwarunkowo muszą się pogodzić ze stratami.

[srodtytul]Nie ma jednej odpowiedzi[/srodtytul]

Na takie pytanie nie ma jednej odpowiedzi odnoszącej się do wszystkich sytuacji. Każdą trzeba analizować oddzielnie, z uwzględnieniem wszystkich specyficznych dla niej aspektów. Wynika to z tego, że różne banki podpisywały różne umowy, stosowały różne praktyki.

W zależności od treści konkretnych umów można zastosować różne strategie. Dlatego nie ma jednego schematu dochodzenia takich roszczeń. Bez znajomości szczegółów danej sprawy nie można więc ocenić, czy klient banku powinien się poddać, czy wręcz przeciwnie – dochodzić roszczeń odszkodowawczych od banku.

Wiadomo już, że niektóre banki zajmowały się doradztwem finansowym, do czego nie są uprawnione, i sugerowały klientom opcje walutowe jako korzystny dla nich instrument finansowy. Inne nie informowały ich o ryzyku walutowym związanym z tym instrumentem. Jeszcze inne zapewniały wręcz, że na tego typu transakcjach nie można stracić, bo nic nie zahamuje trendu wzmacniania się złotego. Koncepcja działania pod wpływem błędu, a nawet podstępu, w wielu wypadkach powinna się okazać przydatna w prowadzeniu sprawy przeciwko bankowi i doprowadzić do pomyślnego rezultatu. Jednak bez przeanalizowania, jak doszło do podpisania umowy, co zostało w niej zapisane, jak wyglądały ewentualne rozmowy czy negocjacje przed jej zawarciem, trudno przesądzić, czy możemy mówić o błędzie lub podstępie czy też nie. Z pewnością jednak klientowi banku, który nie jest przedsiębiorcą, będzie łatwiej wybronić się przed konsekwencjami opcji walutowych, wskazując, że nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji zawarcia umowy i że bank poskąpił mu informacji na ten temat.

[srodtytul]Charakterystyczne zachowania [/srodtytul]

Dziś można już wyodrębnić kilka zachowań charakterystycznych dla różnych banków. Np. w jednym z nich doradcy z jednego telefonu dzwonili do klientów i przekonywali do zawarcia konkretnych, rzekomo bardzo korzystnych transakcji. Potem ci sami doradcy odbierali od klientów zlecenia na te transakcje, tyle że już z innego telefonu, na którym rozmowy były rejestrowane. Działania takie należy ocenić jako niezgodne z prawem, gdyż banki poza prowadzonymi przez siebie domami maklerskimi nie mogą się zajmować doradztwem finansowym.

Inne banki zawarły w umowach postanowienia, które nadmiernie chroniły ich interesy. Mimo to konkretne produkty były sprzedawane klientom jako świetne okazje. Często nie informowały klienta, że w razie nadmiernego wzmocnienia złotówki nie będzie dopłacał różnicy między kursem uzgodnionym a tym, który złotówka osiągnęła w danym momencie. Kilka banków przewidziało w takiej sytuacji rozwiązanie umowy, tzn. wygaśnięcie obowiązku banku wykupienia pakietu transakcji po wyższej cenie. Natomiast w każdym wypadku, gdyby złotówka się osłabiła, klient musiał dopłacić do kursu przyjętego w umowie opcji. Bank był więc zawsze wygrany.

Banki wykorzystywały też wiedzę, do której klienci nie mają dostępu. Banki dysponują przecież zespołami analityków, którzy cały czas śledzą, co się dzieje na rynku finansowym, jakie rysują się tendencje. Dużo wcześniej odbierały sygnały, że trend się odwróci, ale kampania ich produktów trwała do ostatniej chwili. Nie można więc wykluczyć, że w niektórych wypadkach będzie można udowodnić, iż banki celowo nie wyprowadzały klientów z błędu i zatajały niekorzystne dla nich informacje, co wyczerpuje znamiona podstępu.

[srodtytul]Trzeba studiować regulaminy [/srodtytul]

Ponadto są banki, które ewidentnie naruszały swoje zobowiązania. Na przykład podpisały z klientami umowy ramowe na zawieranie terminowych transakcji walutowych w sytuacji dla siebie korzystnej, a po zmianie trendu bez podania przyczyny odmawiały zawierania nowych transakcji, które pozwoliłyby klientom odrobić straty.