Infor­ma­cja ogło­szo­na we wto­rek wie­czo­rem by­ła wiel­kim za­sko­cze­niem. Pa­kiet 56,1 proc. ak­cji Je­ro­ni­mo Mar­tins na­le­żą­cy do ro­dzi­ny zo­stał prze­nie­sio­ny do za­re­je­stro­wa­nej w Ho­lan­dii spół­ki za­leżnej. Nie zmie­nia to pra­wa do wy­ko­ny­wa­nia z nich gło­sów, jed­nak wczo­raj roz­pę­ta­ła się praw­dzi­wa bu­rza.

Za­rów­no po­li­ty­cy, jak i me­dia grzmią, że to opusz­cza­nie to­ną­ce­go okrę­tu i zwy­czaj­ny brak pa­trio­ty­zmu. Spół­ka wy­ja­śnia­ła w ko­mu­ni­ka­cie, że po­wo­dem de­cy­zji nie jest uciecz­ka przed ob­cią­że­nia­mi fi­skal­ny­mi, ale wy­nik pre­fe­ren­cji w lo­ko­wa­niu swo­ich środ­ków w kra­ju o lep­szej kon­dy­cji eko­no­micz­nej niż Por­tu­ga­lia.

– Do­brze wie­my, że głów­nym po­wo­dem tej de­cy­zji jest ko­rzyst­niej­szy od por­tu­gal­skiego sys­tem po­dat­ko­wy te­go kra­ju – skwi­to­wał Ni­co­lau San­tos, za­stęp­ca re­dak­to­ra na­czel­ne­go ty­go­dni­ka „Expres­so".

Por­tu­gal­ska opo­zy­cja już za­po­wia­dzia­ła pra­ce nad no­we­li­za­cją pra­wa po­dat­ko­we­go, któ­re w przy­szło­ści ma unie­możli­wić fir­mom te­go ty­pu ope­ra­cje. W ra­mach pa­kie­tu oszczęd­no­ścio­we­go rząd pod­niósł po­dat­ki, także dla firm, co zda­niem ana­li­ty­ków jest głów­nym po­wo­dem ope­ra­cji ro­dzi­ny dos San­tos. W In­ter­ne­cie już ru­szy­ła ak­cja na­wo­łu­ją­ca do boj­ko­tu skle­pów gru­py, jed­nak in­we­sto­rzy za­re­ago­wa­li spo­koj­nie i ak­cje Je­ro­ni­mo Mar­tins w cią­gu dnia na­wet nie­znacz­nie zy­ski­wa­ły. W Pol­sce też co naj­mniej kil­ka ra­zy na­wo­ły­wa­no do boj­ko­to­wa­nia Bie­dron­ki z po­wo­du na­gła­śnia­nych kil­ka lat te­mu na­ru­szeń praw pra­cow­ni­czych, ale sku­tecz­ność ak­cji nie by­ła zbyt du­ża.

Po­dob­nie wy­glą­da­ła sy­tu­acja, gdy IKEA, uwa­ża­na za je­den z sym­bo­li Szwe­cji, prze­no­si­ła cen­tra­lę za ­gra­ni­cę. Tak­że po­ja­wia­ły się oskarże­nia o uni­ka­nie po­dat­ków i brak pa­trio­ty­zmu. Dzi­siaj IKEA na­le­ży do fun­da­cji za­re­je­stro­wa­nych m.in. w Ho­lan­dii i Liech­ten­ste­inie i nie wi­dać, że­by klien­ci się od niej od­wró­ci­li, także na ro­dzi­mym ryn­ku. A twór­ca fir­my In­gvar Kam­prad od lat 70. miesz­ka w Szwaj­ca­rii.

Ro­dzi­na dos San­tos o prze­pro­wadz­ce przy­naj­mniej na ra­zie nic nie mó­wi, ale wciąż wraz z Je­ro­ni­mo Mar­tins jest w Por­tu­ga­lii in­sty­tu­cją. Fir­ma jest zde­cy­do­wa­nym li­de­rem ryn­ku han­dlo­we­go, jed­nak po­nad 50 proc. tak przy­cho­dów, jak i zy­sków ge­ne­ru­je już w Pol­sce, gdzie na­le­ży do niej sieć skle­pów Bie­dron­ka. Po trzech kwar­ta­łach 2011 r. zysk net­to gru­py wy­no­sił 255,7 mln eu­ro i był 31,9 proc. wyższy niż rok wcze­śniej.

Jed­nak dla Por­tu­gal­czy­ków Jeronimo Martins to wciąż je­den ze sta­łych ele­men­tów sys­te­mu go­spo­dar­cze­go. Po­cząt­ki fir­my się­ga­ją koń­ca XVIII wie­ku, kie­dy ru­szył jej pierw­szy sklep. Ro­dzi­na dos San­tos ku­pi­ła spół­kę w la­tach 30., dzi­siaj pro­wa­dzi sieć su­per­mar­ke­tów Pin­go Do­ce oraz hur­tow­nie Re­che­io. Gru­pa pro­wa­dzi ka­wiar­nie, re­stau­ra­cje, ma też pro­duk­cyj­ne jo­int ven­tu­re z Uni­le­verem. W Pol­sce roz­wi­ja rów­nież sieć ap­tek Na Zdro­wie oraz dro­ge­rii He­be.

Jak wi­dać, z suk­ce­sa­mi – w 2010 r. in­deks por­tu­gal­skiej gieł­dy spadł o 10 proc., a war­tość Je­ro­ni­mo Mar­tins wzro­sła o 60 proc. Ma­ją­tek ro­dzi­ny to po­nad 4 mld eu­ro.