W perspektywie kryzysu demograficznego potrzeba automatyzacji staje się jeszcze bardziej paląca. W Polskiej gospodarce już widoczny jest spadek zainteresowania pracą na stanowiskach wymagających niższych kwalifikacji, a prognozy nie pozostawiają wątpliwości, że ta sytuacja tylko się pogłębi.

Jednym z rozwiązań problemu jest robotyzacja i automatyzacja procesów biznesowych. O ile automatyzacja pracy fizycznej jest obecnie często poza zasięgiem wielu firm, ze względu na związane z tym potrzeby sprzętowe i infrastrukturalne, o tyle szeroko pojęte „zadania intelektualne” można obecnie zautomatyzować stosunkowo łatwo, ponieważ nie wymagają celowego hardware: wdrażane są bezpośrednio na komputerach i tak używanych do realizacji tych zadań.

Automatyzacja i sztuczna inteligencja nie zastępują bowiem całych zawodów, a jedynie zadania związane z ich wykonywaniem. Na przykład przewidywany spadek zatrudnienia w zawodach prawniczych nie wynika z tego, że sztuczna inteligencja ma zastąpić prawników, ale może wykonać ogromną część zadań, które są niezbędne do praktykowania prawa.

Robotyzacja zadań biurowych

Przykładowe zadania, jakie podlegają tego typu automatyzacji, to na przykład: obsługa zwrotów, ewidencja dokumentów trafiających do firmy w formie elektronicznej, przygotowywanie wysyłek, zarządzanie zmianami roboczymi czy przygotowywanie raportów płacowych i kosztowych.

Pomocne w tym budowaniu robotów do obsługi tego typu zadań są technologie z zakresu RPA (Robotic Process Automation). Na rynku dostępnych jest wiele rozwiązań tego typu: Microsoft Power Automate, Blue Prism, Automation Success czy UiPath.

Z wymienionych najpopularniejszą platformą jest bez wątpienia UiPath – oryginalnie rumuńska firma, obecnie warta prawie trzy miliardy dolarów i posiadająca klientów na całym świecie. Rozwiązania UiPath pozwalają na stworzenie robotów, które wykonują za pracowników część zadań – również w modelu „citizen developer”, czyli przez same osoby zainteresowane tą automatyzacją, dzięki rozwiązaniom low/no code (niewymagających znajomości języka programowania).

RPA w Polsce

W Polsce rozwiązania z zakresu robotyzacji wdrażane są sukcesywnie od kilku lat między innymi w Ministerstwie Finansów, gdzie w ramach Departamentu Transformacji Cyfrowej automatyzowane są procesy związane z obiegiem dokumentów i przygotowywaniem analiz. W trakcie konferencji UiPath AI-Powered Automation Summit w Warszawie, Agnieszka Witczak, dyrektor Departamentu, przedstawiła przykładowe zastosowania robotów, których Departament zbudował dla Krajowej Administracji Skarbowej już kilkadziesiąt.

Każdy z robotów to zaoszczędzonych od kilkudziesięciu do stu etatów (FTE, full-time equivalent), które w innym wypadku musiałyby być stworzone do opieki nad procesami obsługi zgłoszeń i przetwarzania dokumentów.

Z rozwiązań RPA korzysta również bank PKO BP. Jak w czasie konferencji UiPath zaznaczył Arkadiusz Szot, Dyrektor Departamentu Hiperautomatyzacji PKO, bank postawił w tym względzie na model citizen development, realizowany za pośrednictwem Akademii Robotyzacji. Roboty budowane bezpośrednio przez pracowników w ramach Akademii, pozwoliły na oszczędności około 850 roboczogodzin.

Szanse i zagrożenia

Potencjał finansowy RPA jest ogromny. Wartość samego rynku RPA szacowany jest na kilkadziesiąt miliardów dolarów, natomiast wartość generowana przez samą automatyzację szacuje się na dziesiątki trylionów.

Jednak wdrożenie rozwiązań z zakresu robotyzacji, automatyzacji i sztucznej inteligencji może wiązać się z poważnymi wyzwaniami, na które zwracały uczestniczki panelu konferencji UiPath AI-Powered Automation Summit: Agata Mielcarek z InPost, Agnieszka Wrońska z PKO BP i Alicja Rybczyńska z Veolii.

Przede wszystkim świadomość dotycząca możliwości robotyzacji jest stosunkowo niska. Kwestię tę podnosiła Agnieszka Wrońska z PKO BP. Zwłaszcza duże firmy muszą ponieść koszty nie tylko zatrudnienia wykwalifikowanych deweloperów RPA, ale również edukować pracowników w tym temacie.

Z kolei Agata Mielcarek z InPost podkreślała, że przy wyborze rozwiązania RPA należy zwracać uwagę na skalowalność danej platformy, pozwalającą na przykład na nieprzewidziane skoki w liczbie zamówień, zwrotów czy korespondencji.

Robotyzacja niesie za sobą również potencjalne nowe wyzwania związane z cyberbezpieczeństwem. Alicja Rybczyńska zwróciła uwagę na to, że chociaż w Veolii robotyzacja procesów była sugerowana przez samych pracowników, to jednak wewnętrznie wdrożenie rozwiązań RPA spotkało się początkowo z obiekcjami ze strony pracowników odpowiedzialnych za cyberbezpieczeństwo.

Jest zatem wiele czynników, które należy uwzględnić przy decyzji o wdrożeniu procesów automatyzacji, a mapa wdrożenia musi być bardzo szczegółowa. Nie zmienia to jednak faktu, że dla wielu firm automatyzacji już niedługo może stać się koniecznością – dlatego warto przygotować się na to przed czasem.