Pieniądze w banku, funduszach i skarpecie

Jesteśmy tradycjonalistami i największą część aktywów finansowych trzymamy w bankach. Kwota inwestowana w bardziej ryzykowne instrumenty, jak np. fundusze inwestycyjne, rośnie bądź maleje w zależności m. in. od wysokości stóp procentowych oraz koniunktury na giełdzie.

Z raportu „Diagnoza społeczna 2013" wynika, że w 2013 r. 40 proc. gospodarstw domowych miało oszczędności. W tej grupie wyraźnie dominowały te, którym udało się odłożyć kwotę będącą równoważnością dochodów jedno–trzymiesięcznych (ponad 31 proc. gospodarstw). Jednocześnie w okresie marzec 2009 – marzec 2013 nastąpił znaczący wzrost odsetka rodzin posiadających oszczędności (o prawie 8 pkt proc.).

Nadal jednak w 2013 r. prawie 60 proc. gospodarstw nie posiadało oszczędności.

Niewiele osób ?ma oszczędności

W grupie rodzin mających oszczędności prawie 67 proc. trzymało je w formie lokat złotowych w bankach, a prawie 45 proc. – w gotówce.

W bankach na depozytach złotowych najchętniej swoje oszczędności lokują gospodarstwa domowe osób pracujących na własny rachunek (prawie 71 proc.), a największy odsetek gospodarstw domowych utrzymujących je w formie gotówkowej notowano wśród rolników (ponad 54 proc.) oraz utrzymujących się z niezarobkowych źródeł (także ponad 54 proc.).

Łączne aktywa finansowe Polaków rosną, ale w niezbyt szybkim tempie. Ich wartość na koniec 2012 r. wynosiła 815 mld zł, co odpowiadało 51 proc. PKB. Najwyższy udział miały w nich depozyty bankowe – 61,9 proc., a następnie gotówka w obiegu – 12 proc. W dalszej kolejności były to tytuły uczestnictwa ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych (UFK) i składki oszczędnościowe ubezpieczeń na życie – 9,5 proc., jednostki funduszy inwestycyjnych – 8,9 proc., akcje notowane na GPW – 4,5 proc. Depozyty w SKOK stanowiły 1,9 proc. oszczędności, obligacje skarbowe 1 proc. a pozostałe nieskarbowe papiery wartościowe – 0,2 proc. – wynika z danych raportu „Rozwój systemu finansowego w Polsce w 2012 r.".

533 mld zł - tyle depozytów gospodarstwa domowe miały w bankach w listopadzie 2013

Na koniec pierwszego półrocza 2013 r. aktywa finansowe Polaków zwiększyły się do 850 mld zł.

Wybór form oszczędzania przez gospodarstwa domowe zależy od czynników o charakterze zarówno mikro- (np. od sytuacji finansowej rodziny), jak i makroekonomicznym (sytuacji gospodarczej w kraju czy stanu rynku pracy). W zależności od oceny swojej bieżącej i przyszłej sytuacji dochodowej rodziny decydują o wielkości utrzymywanych oszczędności oraz wybierają określone produkty oszczędnościowe i inwestycyjne.

W poszukiwaniu wyższych zysków

Rekordowo niskie stopy procentowe Narodowego Banku Polskiego przekładają się na niski poziom rynkowych stóp procentowych, co z kolei znajduje odzwierciedlenie oprocentowaniu depozytów. Skłania to gospodarstwa domowe do poszukiwania bardziej atrakcyjnych form inwestowania, alternatywnych dla lokat bankowych, głównie związanych z pośrednim lub bezpośrednim inwestowaniem na rynku akcji.

Tak było w 2013 r., w którego pierwszych miesiącach popularne były fundusze inwestycyjne gotówkowe i pieniężne, natomiast w drugiej połowie roku gospodarstwa domowe chętnie lokowały środki w funduszach akcyjnych oraz bezpośrednio w akcje spółek giełdowych.