Materiał powstał we współpracy z PWC Polska

Od 1992 r. realny wzrost polskiej gospodarki po uwzględnieniu inflacji wynosił średnio 4 proc. rocznie, dwukrotnie szybciej niż przeciętnie w krajach OECD. Wartość PKB przekroczyła 1 bln dol., co plasuje Polskę blisko 20. miejsca na świecie. Temu sukcesowi nie towarzyszy jednak proporcjonalny wzrost zaangażowania banków w finansowanie przedsiębiorstw – wynika z raportu PwC i Strategy& „Polska jest już w G20, ale czy polskie banki też?”, zaprezentowanego podczas Kongresu Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej w Warszawie przez Michała Kurowskiego, dyrektora Strategy& Polska (część globalnej sieci PwC).

Wartość kredytów dla firm wzrosła z 300 mld zł w 2014 r. do 464 mld zł w ub.r. Jednocześnie udział kredytów korporacyjnych w aktywach sektora bankowego spada. W 2018 r. sięgał 20 proc., a dziś to 12 proc. Co więcej, od 2018 r. nominalna wartość kredytów dla firm zwiększyła się o 24 proc., podczas gdy PKB wzrósł o 82 proc. – Gospodarka jedzie autostradą, a bankowość korporacyjna tylko bocznym pasem – mówił obrazowo Michał Kurowski.

Według szacunków PwC utrzymanie udziału kredytów dla firm w aktywach banków na poziomie z 2018 r. oznaczałoby co roku potencjalnie ponad 1 pkt proc. dodatkowego wzrostu gospodarki i ok. 33 mld zł więcej wkładu do PKB.

Autorzy raportu wskazali cztery obszary wymagające zmian. Są to: dostępność finansowania, mobilizacja kapitału, rozwój kompetencji banków i zwiększenie ich międzynarodowego zasięgu. Problemem jest m.in. płytki rynek kapitałowy. Obligacje polskich firm mają wartość ok. 17 mld euro, co odpowiada 2 proc. PKB. Dla porównania w Niemczech jest to 7 proc., a we Francji 24 proc.

Wyzwaniem pozostaje ekspansja zagraniczna banków. Inwestycje polskich firm za granicą rosły w ostatnich latach o 12 proc. rocznie, jednak banki niechętnie podejmują pełnoskalowe działania za granicą. Wniosek z raportu jest jednoznaczny: sam wzrost skali działalności banków nie wystarczy, by stały się one jednym z motorów dalszego rozwoju gospodarki.

Do raportu nawiązywała debata „Polska w G20. Od lokalnego championa do globalnego gracza – czy polskie banki są gotowe na taki skok?”. Moderujący dyskusję Kuba Kurasz, dyrektor w PwC Polska, zwrócił uwagę na liczoną w kilkuset miliardach złotych rocznie skalę pozytywnego wpływu sektora bankowego na gospodarkę. Jak podał, już niebawem pojawi się na rynku przygotowywany przez PwC wspólnie z prof. Witoldem Orłowskim raport o wpływie bankowości na polską gospodarkę.

Jarosław Romanowski, CFO i członek zarządu Kulczyk Investments, przyznał, że polskie banki wspierały rozwój grupy na krajowym rynku, jednak przy finansowaniu zagranicznych aktywów ich możliwości okazały się niewystarczające. Przykładem była transakcja o wartości ponad 500 mln euro, obejmująca m.in. aktywa w USA i Namibii. O wyborze zagranicznych instytucji zdecydowały kompetencje, znajomość branży, gotowość do przyjęcia zabezpieczeń oraz konkurencyjna cena finansowania.

Karolina Rzońca-Bajorek, wiceprezes i CFO Asseco Poland, grupy mającej ponad 300 spółek w 60 krajach, bardzo dobrze ocenia współpracę z polskimi bankami w kraju. Przykładem jest kredyt na 1 mld zł na skup akcji własnych, którego uzyskanie zajęło zaledwie dwa tygodnie. Inaczej jest w przypadku produktów zaawansowanych i bankowości inwestycyjnej. – Im bardziej skomplikowany produkt, tym dalej do oczywistości, jaką dla mnie jest wybór polskiego banku jako partnera dla rozwoju Asseco – mówiła Karolina Rzońca-Bajorek. Wskazała m.in. na brak rozwiązań do zarządzania płynnością w międzynarodowych grupach kapitałowych oraz ograniczony dostęp do globalnych rynków kapitałowych i inwestorów.

Do tych problemów nawiązała Aleksandra Bańkowska, partnerka PwC Polska, członkini zarządu ds. rynku i klientów. Zwróciła uwagę, że możliwości rozwoju banków ograniczają m.in. regulacje. Wymieniła wysokie bufory kapitałowe, podatek bankowy, ograniczenia ws. wypłaty dywidend i konsekwencje wieloletnich sporów związanych z kredytami frankowymi. Dodatkowym obciążeniem jest nadmierne wdrażanie regulacji UE w krajowym porządku prawnym (gold plating), które dotyka zarówno banki, jak i przedsiębiorstwa. – Regulacje mogłyby być bardziej sprzyjające – oceniła.

Bańkowska postulowała, by nadzór finansowy uwzględniał w swoim mandacie wspieranie konkurencyjności firm, wskazując na rozwiązania m.in. z W. Brytanii i Singapuru. Jednocześnie podkreśliła, że polscy specjaliści i ich kompetencje są wysoko oceniani na rynku międzynarodowym. Zaznaczyła również, że banki i doradcy powinni nie tylko reagować na potrzeby eksporterów, ale też pomagać im otwierać drzwi na rynkach zagranicznych. Jak podała, wartość zagranicznych inwestycji polskich firm związanych z akwizycjami w 2025 r. wyniosła 4 mld zł – dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. Rosnąca aktywność przedsiębiorstw wymaga wsparcia w przygotowaniu do ekspansji, weryfikacji partnerów i przeprowadzaniu transakcji.

Dagmara Wojnar, wiceprezes Banku Pekao, wskazała, że w kontekście finansowania wielkich inwestycji infrastrukturalnych większym ograniczeniem niż kompetencje jest kapitał. Łączne możliwości kapitałowe polskich banków, szacowane na ok. 70 mld zł, są niewystarczające wobec potrzeb związanych choćby z energetyką jądrową czy CPK. Podkreśliła konieczność poszukiwania dodatkowych źródeł finansowania i zmian regulacyjnych.

Adam Pers, wiceprezes mBanku ds. bankowości korporacyjnej i inwestycyjnej, przestrzegał jednak przed zbyt pesymistyczną oceną sektora. Zwrócił uwagę, że statystyki nie obejmują w pełni finansowania udzielanego przez zagraniczne banki w ramach konsorcjów. Podkreślił też, że polskie instytucje mają kompetencje do obsługi korporacji, a w przypadku największych projektów infrastrukturalnych niezbędne jest łączenie finansowania bankowego z udziałem państwa i partnerów zagranicznych.

Piotr Stolarczyk, wiceprezes PKO Banku Polskiego nadzorujący Obszar Bankowości Międzynarodowej, zwrócił uwagę na rosnący popyt inwestycyjny. W ostatnim półroczu kredyty korporacyjne banku zwiększyły się o ok. 14 proc., a długoterminowe kredyty inwestycyjne o 18 proc. Zaznaczył, że polskie banki dysponują kompetencjami do finansowania eksportu towarów i usług, natomiast większym wyzwaniem pozostaje obsługa ekspansji kapitałowej firm na odległych rynkach.

Materiał powstał we współpracy z PWC Polska