Egzamin na aplikacje: procedura administracyjna - pytania

Kandydaci na radców, adwokatów, notariuszy i komorników będą zdawać egzamin wstępny na aplikacje 26 września. Wspólnie z wydawnictwem CH Beck przedstawiamy kolejny pakiet materiałów, które mogą pomóc w przygotowaniach. W tym tygodniu prezentujemy te dotyczące kodeksu postępowania administracyjnego. W ostatnich latach coraz więcej pytań na teście dla kandydatów na adwokatów i radców prawnych dotyczy właśnie tej ustawy. Rok i dwa lata temu było ich dziewięć (we wcześniejszych latach cztery–pięć).

Strony, organy, terminy

Kodeks Postępowania Administracyjnego (k.p.a.) normuje sposób postępowania organów administracji publicznej, innych organów państwowych i podmiotów, w należących do właściwości tych organów i podmiotów sprawach praw i obowiązków podmiotów spoza struktury organizacyjnej administracji publicznej, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej oraz kontroli prawidłowości tychże decyzji administracyjnych i innych obowiązków publicznoprawnych wynikających z ustaw.

Uwaga: zakres regulacji często pojawia się na teście. Przeczytaj art. 1–4 k.p.a.!

Dwuinstancyjność. W polskim systemie prawnym jako zasada występuje dwuinstancyjność postępowania administracyjnego.

Organami wyższego stopnia, zwanymi potocznie organami II instancji, są:

1) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego wszystkich szczebli (gmin, powiatów i województw) – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej,

2) w stosunku do wojewodów – właściwi w sprawie ministrowie,

3) w stosunku do innych niż wymienione w pkt 1 i 2 organów administracji publicznej

– odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy sprawujące nadzór nad ich działalnością (np. w stosunku do naczelnika urzędu skarbowego organem wyższego stopnia jest dyrektor izby skarbowej, a w stosunku do tego ostatniego – minister właściwy do spraw finansów publicznych),

4) w stosunku do organów organizacji społecznych – odpowiednie organy wyższego stopnia tych organizacji, a w razie ich braku – organ państwowy sprawujący nadzór nad ich działalnością.

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie ma zastosowania jedynie do organów i administracji rządowej szczebla centralnego, nie występują tam bowiem organy wyższego stopnia w rozumieniu przepisów regulujących to postępowanie.

Uwaga: organy wyższego stopnia to nie to samo, co organy naczelne. Organy naczelne uregulowane są w art. 18 k.p.a.!

Strony: Pojęcie strony zdefiniowane zostało w art. 28 k.p.a. W myśl tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Stronami mogą być:

1) osoby fizyczne,

2) osoby prawne,

3) jednostki nieposiadające osobowości prawnej – gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne.

Działanie przez pełnomocnika

Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (art. 32 k.p.a.).

Zgodnie z art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych.

Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wskazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (art. 33 § 3 k.p.a.).

W sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 33 § 4 k.p.a.).

Wyznaczenie przedstawiciela strony. Dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela. W przypadku konieczności podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki organ administracji publicznej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd.

Terminy do załatwiania spraw. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie:

1) dowodów przedstawionych przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub

2) faktów i dowodów powszechnie znanych albo

3) znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź

4) możliwych do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.

Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. Sprawy szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, natomiast sprawy w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż wskazane powyżej.

Zwłoka w załatwieniu sprawy: Organ administracji publicznej ma obowiązek zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej bez względu na to, czy zwłoka nastąpiła z jego winy czy też z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).