RPO: kobiety są dyskryminowane jako krwiodawczynie

Sytuacja prawna kobiet i mężczyzn - krwiodawców jest nierówno ukształtowana. Tak uważa rzecznik praw obywatelskich, który wystąpił w tej sprawie do ministra zdrowia.

Publikacja: 12.07.2023 11:17

RPO: kobiety są dyskryminowane jako krwiodawczynie

Foto: Adobe Stock

Rzecznik praw obywatelskich przypomina, iż zgodnie z rozporządzeniem MZ z 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi, jest ona pobierana nie częściej niż 6 razy w roku od mężczyzn i nie częściej niż 4 razy w roku od kobiet. Przerwa między pobraniami nie może być krótsza niż 8 tygodni. Jednorazowo pobiera się 450 ml pełnej krwi. Mężczyźni w ciągu roku mogą zatem oddać 2700 ml pełnej krwi, kobiety - 1800 ml.

Zdaniem RPO takie zróżnicowane traktowanie - mogące znajdować uzasadnienie w różnicach fizjologicznych między płciami - prowadzi do sytuacji, w której na oddanie tej samej co mężczyźni ilości krwi, przekraczającej 1800 ml, kobiety potrzebują więcej czasu przy założeniu oddawania krwi w maksymalnej ilości i w maksymalnej rocznej częstotliwości.

Rzecznik wskazuje, że powoduje to gorsze traktowanie kobiet w porównaniu z mężczyznami - w sytuacji, w której ta sama ilość krwi, przekraczająca 1800 ml, jest stosowana jako kryterium upoważniające do uprawnień albo przywilejów. Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi, który oddał co najmniej 20 litrów krwi - lub odpowiadającą tej objętości jej składników - mogą być nadawane ordery i odznaczenia oraz odznaka „Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu". Ze względu na ograniczenia częstotliwości oddawania krwi, kobieta będzie w stanie spełnić ten warunek w ciągu 11,11 lat, a mężczyzna - 7,4 lat.

Co więcej, jak zauważa RPO, kobiety są traktowane niekorzystnie także na gruncie tych przepisów, które wprawdzie wprowadzają zróżnicowanie dla kobiet i mężczyzn w ilości krwi - upoważniające osoby oddające krew do skorzystania z uprawnień czy przywilejów - ale czynią to w sposób nieproporcjonalny w porównaniu do zróżnicowania limitów oddania krwi w roku przez kobiety i mężczyzn na gruncie rozporządzenia.

Jako przykład wskazano przepis określający warunki uzyskania tytułu Zasłużonego Honorowy Dawcy Krwi - odpowiednio - III stopnia, II stopnia i I stopnia oraz brązowej, srebrnej i złotej odznaki honorowej. Do uzyskania tytułu III stopnia i brązowej odznaki kobieta jest uprawniona po 2,7 lat donacji (wymóg oddania co najmniej 5 litrów krwi), a mężczyzna - po 2,2 latach (co najmniej 6 litrów krwi). Do uzyskania tytułu II stopnia i srebrnej odznaki kobieta jest uprawniona po 5,5 latach donacji (co najmniej 10 litrów krwi), a mężczyzna - po 4,4 latach (co najmniej 12 litrów krwi. Do tytułu I stopnia i złotej odznaki kobieta jest uprawniona po 8,3 latach donacji (co najmniej 15 litrów krwi), mężczyzna natomiast - 6,6 latach (co najmniej 18 litrów krwi) - przy założeniu oddawania krwi w maksymalnej rocznej ilości i częstotliwości.

- Takie zróżnicowane traktowanie kobiet i mężczyzn nie odpowiada konstytucyjnym wymogom związku zasady równości z zasadą sprawiedliwości oraz racjonalnego uzasadnienia i proporcjonalności akceptowalnego zróżnicowanego traktowania kobiet i mężczyzn. Przesądza to o dyskryminacji pierwszych względem drugich - uważa RPO.

W tym kontekście przypomina, że tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" rodzi przywileje, np. szczególne uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej, czy do ulgowych przejazdów publicznym transportem zbiorowy w gminie.

W wystąpieniu do ministra zdrowia RPO proponuje wyrównanie sytuacji kobiet i mężczyzn w zakresie nabywania tytułu Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi przez wprowadzenie takich ustawowych kryteriów ilości oddanej krwi przez kobiety i mężczyzn, które pozostają w proporcji do różnicy częstotliwości jej oddawania przez kobiety i mężczyzn, wynikającej z rozporządzenia. - Chodziłoby o zrównanie okresu donacji krwi jako kryterium nabycia uprawień czy przywilejów - dodaje.

Czytaj więcej

Dodatkowe dni wolne w miesiącu. Firmy zapłacą za oddawanie krwi

Rzecznik praw obywatelskich przypomina, iż zgodnie z rozporządzeniem MZ z 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi, jest ona pobierana nie częściej niż 6 razy w roku od mężczyzn i nie częściej niż 4 razy w roku od kobiet. Przerwa między pobraniami nie może być krótsza niż 8 tygodni. Jednorazowo pobiera się 450 ml pełnej krwi. Mężczyźni w ciągu roku mogą zatem oddać 2700 ml pełnej krwi, kobiety - 1800 ml.

Pozostało 88% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Samorząd
Krzyże znikną z warszawskich urzędów. Trzaskowski podpisał zarządzenie
Prawo pracy
Od piątku zmiana przepisów. Pracujesz na komputerze? Oto, co powinieneś dostać
Praca, Emerytury i renty
Babciowe przyjęte przez Sejm. Komu przysługuje?
Spadki i darowizny
Ten testament wywołuje najwięcej sporów. Sąd Najwyższy wydał ważny wyrok
Sądy i trybunały
Sędzia WSA ujawnia, jaki tak naprawdę dostęp do tajnych danych miał Szmydt