Za inicjatorkę utworzenia organizacji pomagającej prześladowanej ludności żydowskiej uchodzi katolicka pisarka Zofia Kossak-Szczucka. W grudniu 1942 r. na bazie Tymczasowego Komitetu utworzono Radę Pomocy Żydom – konspiracyjną instytucję polskiego rządu, również określaną jako „Żegota” lub Rada „Żegoty”. Jej prezesem był Julian Grobelny „Trojan”. W skład „Żegoty” wchodziły referaty:

– mieszkaniowy, zajmujący się wyszukiwaniem odpowiednich lokali dla ukrywających się po aryjskiej stronie,

– dziecięcy, którego głównym zadaniem było ratowanie dzieci poprzez wyprowadzanie ich z getta i umieszczanie w sierocińcach, domach zakonnych lub u indywidualnych opiekunów,

– propagandowy, wydający materiały, głównie ulotki nakłaniające Polaków do udzielania pomocy Żydom,

– lekarski, organizujący siatkę zaufanych lekarzy gotowych nielegalnie leczyć żydowskich pacjentów oraz dostarczający lekarstwa i szczepionki do gett,

– terenowy, zajmujący się organizowaniem pomocy dla Żydów na prowincji.Niezbędne do swej działalności fundusze „Żegota” otrzymywała od rządu Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie za pośrednictwem Delegatury Rządu na Kraj, okresowo także od działających w krajach nieokupowanych organizacji żydowskich. Ośrodki Rady Pomocy Żydom istniały w Warszawie, Krakowie i we Lwowie.