Naczelna Prokuratura Wojskowa sformułowała pierwsze zarzuty za przygotowanie lotu Tu-154 o numerze bocznym 101 do Smoleńska 10 kwietnia 2010 r. Niewłaściwe wyznaczenie załogi – usłyszeli dwaj oficerowie 36. Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego. Jak już wcześniej ujawnił raport komisji pracującej pod kierownictwem Jerzego Millera, jedynie nawigator tupolewa miał ważne uprawnienia do wykonywania lotów na tej maszynie.

Kim są podejrzani

Rzecznik prokuratury wojskowej kpt. Marcin Maksjan odmówił nawet podania inicjałów i stopni wojskowych podejrzanych oficerów. Tłumaczył, że w myśl zasady domniemania niewinności nie może tego zrobić, bo podanie jakichkolwiek danych o tych osobach w tak małym środowisku musiałoby doprowadzić do ujawnienia ich tożsamości.

Z informacji, do których dotarła "Rz", wynika, że jeden jest w stopniu podpułkownika, drugi – pułkownika. Pierwszy trzy dni wcześniej był członkiem załogi, która wiozła do Smoleńska na uroczystości katyńskie premiera Donalda Tuska, drugi to ówczesny dowódca pułku.

Jak poinformował kpt. Maksjan, zarzuty obu oficerom postawiono przed kilkoma dniami. Odmówili składania wyjaśnień i poprosili o dostarczenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów na piśmie wraz z uzasadnieniem.

Oficerowie nie przyznają się do winy. Grozi im do trzech lat więzienia.

Winna jest góra

Zdaniem Edmunda Klicha, byłego polskiego przedstawiciela akredytowanego przy rosyjskim Międzypaństwowym Komitecie Lotniczym (MAK): – Im było najłatwiej postawić zarzuty. Jednak odpowiedzialność za sytuację w 36. pułku ponoszą też osoby wyżej postawione.

Jak mówi "Rz", zaniedbania ciągnęły się latami. – Nie było odważnych, którzy potrafiliby się przeciwstawić, bo wiedzieli, że nie będą awansować – twierdzi Klich.

– Powoli, ale to bardzo powoli, sprawiedliwości staje się zadość – komentuje postanowienie prokuratury Paweł Deresz, mąż zmarłej w katastrofie posłanki SLD Jolanty Szymanek-Deresz. – Zastanawia mnie, czy zarzuty wobec raptem dwóch oficerów to nie jest unik prokuratury wojskowej. Winnych smoleńskiej tragedii jest więcej. Czas na odważniejsze decyzje.

Deresz wskazuje przykład byłego szefa MON Bogdana Klicha, który jego zdaniem "poniósł tylko odpowiedzialność polityczną, a powinien ponieść także odpowiedzialność karną".

Kto rozliczy kontrolerów

– Jestem w stanie uwierzyć, że 36. pułk był państwem w państwie. Ale to nie dlatego Tu-154M spadł. Wskazano dziś winnych zawodowych niedociągnięć, a nie prawdziwych sprawców katastrofy – mówi Magdalena Merta, której mąż jako wiceminister kultury był na pokładzie tupolewa. – Oczekiwałabym rozliczenia kontrolerów lotu za prowadzenie tego samolotu na śmierć. Gdyż to właśnie można wyczytać nawet z niepełnego raportu Millera.

Mecenas Bartosz Kownacki, przedstawiciel rodzin ofiar, uważa, że dla każdego, kto zna materiał dowodowy, treść zarzutów była oczywista. – Od dawna było jasne, że osoby z dowództwa pułku powinny ponieść odpowiedzialność karną. Ale ława oskarżonych powinna być znacznie dłuższa. Oczywiste dla mnie jest, że źle pracowały też służby meteorologiczne oraz wiele osób znacznie wyżej postawionych – mówi.