Czego dotyczył spór
Na początku sierpnia 2014 r. wójt gminy odmówił wymeldowania małoletniego z pobytu stałego – z lokalu mieszkalnego w jednym z budynków. Okazało się, że z wnioskiem o jego wymeldowanie wystąpili ojciec i wujek. Tłumaczyli, że matka i syn opuścili miejsce zameldowania i zamieszkali w innym miejscu.
Organ ustalił, że w styczniu sąd okręgowy orzekł o rozwiązaniu małżeństwa. W okresie poprzedzającym rozwód małżonkowie pozostawali w ostrym konflikcie. W celu uniknięcia negatywnych konsekwencji tego konfliktu dla syna kobieta czasowo opuściła miejsce zamieszkania i przeprowadziła się do mieszkania matki.
Wójt zauważył, że w dotychczasowym mieszkaniu kobieta pozostawiła swoje rzeczy osobiste, wyposażenie mieszkania i ważne dokumenty. Pobyt w nowym miejscu traktowała jako przejściowy. Dysponuje kluczami do spornego lokalu i co jakiś czas się w nim pojawia. W związku z tym uznał, że nie zachodziły przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bo opuszczenia mieszkania nie można uznać za trwałe. Ojciec odwołał się, a wojewoda uwzględnił jego zarzuty i orzekł o wymeldowaniu syna z pobytu stałego. Uzasadnił to tym, że pojęcie „pobyt stały" jest związane z faktycznym przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu. A to oznacza, że w tym lokalu dana osoba posiada tzw. centrum życiowe. Ustalono, że centrum życiowym małoletniego nie jest sporny lokal, zatem utrzymywanie zameldowania w nim stanowiłoby fikcję meldunkową.
Rozstrzygnięcie
Decyzję o wymeldowaniu dziecka do sądu administracyjnego w jego imieniu zaskarżyła matka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał jej rację.
Przypomniał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
WSA zwrócił uwagę, że wymeldowanie może nastąpić wówczas, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest trwałe i dobrowolne.
W jego ocenie organ odwoławczy wadliwie uznał, że opuszczenie miejsca pobytu przez małoletniego miało charakter trwały. Oceny takiej organ odwoławczy dokonał nie na podstawie poczynionych w toku postępowania ustaleń. Podstawą rozstrzygnięcia było przeświadczenia, że powrót dziecka i jego matki do lokalu nie jest możliwy ze względu na orzeczony rozwód rodziców. Zdaniem sędziów wojewoda pominął fakt, że matka małoletniego skarżącego cały czas dysponuje kluczami do mieszkania i bywa w nim, bo ma w nim swoje rzeczy oraz dokumenty. Pominął też przyczyny, dla których matka małoletniego wraz z nim przeniosła się do innego lokalu.
Sąd podkreślił, że w spornej sprawie postępowanie o wymeldowanie dotyczyło osoby małoletniej. Jej wymeldowanie z miejsca pobytu stałego doprowadziłoby do sytuacji, że zostałaby ona wymeldowana z lokalu, w którym zameldowani są jej rodzice – zarówno ojciec, jak i matka. A to z kolei stoi w sprzeczności z art. 26 § 1 kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z tym przypisem miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Z przedłożonego wyroku sądu okręgowego wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim powierzono matce.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 czerwca 2015 r., sygn. III SA/Gd 239/15
